مجله خبری تشریفات

شکنجه و زندان محمد بن ابی‌عمیر
ابن ابی‌عُمیر روزگاری دراز در زندان هارون‌الرشید به رمز موفقیت. بازه حبس او را از ۴ سال[۱۵] تا ۱۷ سال[۱۶] نوشته‌اند و باعث آن را به طور‌های مختلف ذکر کرده‌اند. سازه بر قولی‌، انگیزه آن امتناع از پذیرفتن منصب قضا بود که بعد ها به مجبور آن را عهده دار شد‌. به گفته دیگر، بدان منجر اورا به زندان انداختند که می‌خواستند از مخفیگاه‌های شیعه ها و اصحاب امام کاظم(ع) تشریفات ترحیم مشهد مطلع گردند.[۱۷]

روحانی طوسی گفته میباشد که معارضان ابن ابی‌عمیر نزد هارون‌ سعایت کردند که او اسامی تک تک شیعه‌ها عراق را میداند. هارون او‌را احضار کرد و از او خواست تا آن‌ها را اسم پیروزی، او امتناع کرد. پس هارون دستورداد تا اورا لخت کردند و در بین دو نخل آویختند و ۱۰۰ تازیانه زدند.[۱۸]

پس از هارون در طی خلافت مأمون تازمانیکه امام رضا(ع‌) حضور داشت‌، وی و دیگر شیعه ها در هواخواهی بودند، البته پس از شهیدشدن وی‌، او بازداشت و زندانی شد و سختی بسیار موفقیت و هر آنچه داشت به حراج رفت‌.[مستلزم منبع] براساس گزارش نجاشی در کتاب رجالش درمدت چهار سالی که در زندان بود خواهرش کتاب‌هایش را که ۹۴ عدد بود [۱۹] در تحت خاک مخفی کرد که به باعث باران یا این که انگیزه دیگری کلیه از دربین رفتند.[۲۰]

ابن ابی‌عمیر در سال ۲۱۷ هجری قمری درگذشت.[۲۱]

رده علمی
از اسم تألیفات ابن ابی‌عمیر اینگونه برمی‌آید که وی در دانش فقه‌، دانش حدیث، دانش صحبت‌ و مغازی تبحر داشته میباشد‌. طوسی‌[۲۲] از علی بن حسین فضّال‌ نقل می‌نماید که ابن ابی‌عمیر از یونس بن عبدالرحمن افقه‌، اصلح و افضل بود، ولی خویش طوسی در آنجا که اسامی طبقه سوم از اصحاب اجماع را بیان می‌نماید[۲۳] یونس بن عبدالرحمان و صفوان بن یحیی را عالم‌ترین آن‌ها می‌شمارد. سید بن طاووس[۲۴] به استناد روایتی از کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه ابن ابی‌عمیر را منجم دانسته[۲۵] برخی این ماجرا را از جهت مدرک و متن‌ مخدوش دانسته‌اند.[۲۶]

کتاب‌های شیعه
المراتب فی فضائل امیرالمؤمنین. این کتاب تاثیر ابوالقاسم بُستی فقید زیدی قرن چهارم قمری میباشد. درین تاثیر ۴۵۰ فضیلت علی بن ابی‌طالب(ع) مذکور میباشد.
تفضیل امیرالمؤمنین، تاثیر روضه خوان اثر گذار (درگذشت ۴۱۳ق) مولف در در‌این کتاب با استناد به روایات شیعه و سنی، فضیلت علی(ع) بر تمامی پیامبران جز فرستاده اسلام را ثابت نموده است. این تاثیر به‌گویش فارسی ترجمه تشریفات ترحیم مشهد گردیده‌است.
الرّسالَةُ العَلَویة فی فَضلِ أمیرالمؤمنین(ع) عَلی سائرِ البَرّیة سِاو سیدنا رَسولُ الله (ص). این کتاب را ابوالفتح کراجکی (درگذشت ۴۴۹ق) به‌لهجه عربی مندرج میباشد. در آن افضلیت علی(ع) طبق آیه ها قرآن، خصوصیت‌های امام علی و جواب به شبهاتی درباره او آمده میباشد.
الیَقین بِاختِصاصِ مولانا عَلیّ علیه‌السلام بِإمرَةِ المُؤمِنین. مولف این کتاب سید ابن طاووس (درگذشت ۶۶۴ق) میباشد. وی در‌این کتاب با استناد به ۲۲۰ حدیث از منابع اهل‌سنت، کنیه «امیرالمؤمنین» را مختص علی(ع) دانسته میباشد که فرستاده(ص) آن را به او داده میباشد.
کتاب‌های عُمْدَةُ عُیونِ صِحاحِ الاَخْتوشه فی مَناقبِ اِمامِ الاَبرار معروف به العُمدَة، تألیف ابن‌بطریق (درگذشت ۶۰۰ق)، مائةُ مَنْقَبَة مِنْ مَناقِب امیرالمؤمنین وَ الأئمّة مِنْ وُلْده(ع) مِن طَریقِ العامّة تاثیر ابن‌شاذان، طرف اینجانب الانباء و المناقب، تاثیر سید ابن‌ طاووس، الروضة فی فضائل امیرالمؤمنین تاثیر شاذان بن جبرئیل قمی، کشف الیقین فی فضائل امیرالمؤمنین نوشتۀ علامه حلی و قضاء امیرالمؤمنین تاثیر محمدتقی شوشتری، فضايل الخمسه اینجانب الصحاح السته نوشته فیروزآبادی از سایر اثراتی میباشد که عالمان شیعی درباره فضائل امام علی(ع) نوشته‌اند.

جستارهای متعلق
فضائل حضرت فاطمه(س)
لقب ها و لقب‌های امام علی
پانویس
اصغرپور، «درآمدی بر مناقب‌نگاری اهل‌بیت»، ص۲۶۷.
برای مثال نگاه فرمایید به بیاضی، الصراط المستقیم، ۱۳۸۴ق، ج۱، ص۱۵۱تا۲۹۸.
ابن‌شاذان، مائة منقبة، ۱۴۰۷ق، ص۱۷۷.
حکم دهنده نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۱۶.
ابن‌شاذان، مائة منقبة، ۱۴۰۷ق، ص۱۷۷.
ابن‌مراد، مختصر تاریخ دمشق، ۱۴۰۲ق، ج۱۸، ص۱۱.
حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۶۳-۷۱؛ شبلنجی، نورالابصار، الشریف الرضی، ج۱، ص۱۵۹.

تأثیر قیام کربلا بر جامعه شیعه
قیام امام حسین بر جامعه شیعه تأثیراتی داشته میباشد[۷۰] به عنوان مثال:

تقویت روحیه ظلم‌ستیزی
قیام امام حسین(ع) در صورت‌گیری روحیه ظلم‌ستیزی و نبرد شیعه‌ها با حکومت‌های ظالم در دروره‌های گوناگون نقش داشته میباشد. برخی از نویسندگان تکان‌های اصلاحی و انقلاب‌های مردمی همانند انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران را الهام گرفته از این قیام می دانند.[۷۱] امام خمینی معتقد بود که گزاره تمام یوم عاشورا بیان کنده بایستگی پیکار دائمی تشریفات ترحیم مشهد با ظلم میباشد.[۷۲]

مهاتما گاندی؛ رهبر استقلال هند
«اینجانب معاش امام حسین(ع) آن شهید گران قدر اسلام را به اعتنا خوانده‌ام و اعتنا کافی به صفحه های کربلا نموده‌ام و بر اینجانب پر‌نور میباشد که در حالتی که هندوستان بخواهد یک مرزو بوم موفق خواهد شد، باید از سر مشق امام حسین(ع ) تقلید نماید.»[۷۳]
ترویج دین‌های سوگواری
نوشته‌ی علمیٔ مهم: عزاداری محرم
سوگواری و عزاداری برای امام حسین(ع) و شهیدان کربلا از ارکان صورت‌دهنده جامعه و نام و نشان شیعی میباشد.[۷۴] بنابه گزارش‌های تاریخی، سوگواری با مسافت‌ای کوتاهی از حادثه کربلا و با تأکیدامامان شیعه در میان شیعه‌ها رایج شد ولی تبدیل آن از عملی شخصی و محصور به مناسک اجتماعی و همگانی فیض زمانه حکومت آل بویه میباشد.[۷۵] به نقل از ابن کثیر شیعه‌ها در سال ۳۵۹ق در روز عاشورا بازرها را تعطیل کردند و به سوگواری سرگرم شدند.[۷۶] عزادرای برای امام حسین(ع) به‌خصوص در روزها دهه محرم بین شیعه‌ها در کشورهای گوناگون به هم پا اطعام و نذورات رایج میباشد.[۷۷]

صورت‌گیری ادبیات عاشورایی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: ادبیات عاشورایی
اتفاق عاشورا منجر شد که بخشی از ادبیات عرب به شعر عاشورایی و مرثیه‌سرایی تخصیص یابد. اول شعر سرا عرب‌زبانی که درباره اتفاق عاشورا شعر سروده میباشد عقبة بن عمرو سهمی میباشد.[۷۸] عبدالجلیل قزوینی رازی شعرهای شاعران حنفی و شافعی برای امام حسین(ع) را غیرقابل شمارش تعریف نموده است[۷۹] به نوشته دانشنامه شعر عاشورایی سرودن شعر فارسی در عزای امام حسین(ع) و رخداد کربلا از قرن چهارم هجری قمری شروع گردیده و اولیه سوگ‌سروده تاثیر کسائی مروزی (درگذشته ۳۹۰ق) میباشد.[۸۰] در زمان صفویه در کشور ایران قسمت مهمی از شعر فارسی به حادثه عاشورا تخصیص یافته میباشد[۸۱] مولف کتاب دانشنامه شعر عاشورایی اسم ۳۴۵ شعر سرا را به یار و همدم چندین بیت از اشعار آن‌ها برای امام حسین(ع) توده‌آوری کرده‌ میباشد.[۸۲]

اشاعه مقتل‌نگاری
نوشته‌علمیٔ مهم: مقتل‌نگاری
مقتل‌نگاری نوعی تاریخ‌نگاری میباشد که به کیفیت قتل یا این که شهید شدن شخصیت‌های اصلی می پردازد. کتاب‌های مقتل‌ که ماجرای شهید شدن امام حسین(ع) و یارانش را تفصیل میدهند جزو ارثیه ادبی و تاریخی شیعه محسوب میگردند که کتابت آنان به دنبال رخداد عاشورا توسعه و گسترش یافته میباشد. مقتل‌نگاری در میان شیعه ها برای تفصیل شهید شدن امامان معصوم(ع) و شخصیت‌های پررنگ شیعه بوده میباشد؛ البته به‌جهت ترویج مقتل‌نویسی درباره رخداد کربلا، به کار گیری از این اصطلاح به نقل رویدادهای مرتبط با شهیدشدن امام حسین(ع) و یارانش تخصیص پیدا نموده است.

پیدایش فرقه‌های امامیه
عموماً بعداز درگذشت هر امام بین طرف داران وی اختلاف می فتاد. برخی آن امام را غایب بودن کرده می‌دانستند؛ مثل واقفیه و برخی فرزند ارشد او‌را امام می‌دانستند. بعضی به جهت عدم صلاحیت یا این که مرگ فرزند ارشد فرزند دوم را امام می‌دانستند و برخی دیگر اخوی او‌را لایق امامت می‌دانستند. بعضی به جهت صغارت فرزند امام اخوی اورا خوب می‌دانستند و بعضی دیگر صغارت را عیب ندانسته و فرزند خردسال را امام می‌دانستند و از وی تاسی می‌کردند. درین در بین دسته‌هایی هم کلاً از امامیه بریدند و اشخاص دیگری را که علوی نبودند امام دانستند یا این که حتی پیغمبر دانستند که در کتاب ها فرق شیعه اسم و سیرت آنان نوشته شده اما دیگر امامیه محسوب نمی شوند. خلاصه اینکه تعداد متعددی فرقه پدیدآمد که بعضی نیز حتی از دستورهای اساسی اسلام مثل عدم شرب خمر یا این که عدم زنا تعرض تشریفات ترحیم مشهد کردند.

بعضا از فرقه‌های امامیه
کاملیه: کاملیه رهروان ابی بی نقص می‌باشند و وی صحابه را به جهت اینکه با علی بیعت نکردند کافر می‌دانستند و نیز علی را به جهت اینکه امامت را طلب نکرد کافر می‌دانستند.[۷]
محمدیه: رهروان و دیده براه ظهور محمد بن عبدالله نفس زکیه می‌باشند.
باقریه: امامت را از علی تا محمد باقر دانسته‌اند و باقر را مهدی موعود فکر می کنند.
ناووسیه: رهروان فردی به اسم عبدالله بن ناووس ازاهالی بصره که امامت را به جعفر درستگو رسانیده و اعتقاد دارد که او در نگذشته، و ظهور خواهد کرد و نیز گفته میباشد علی برگزیدگان فردامت اسلام بوده وهرکه اورا تفضیل ندهد کافراست.
فطحیه: فطحیه به امامت عبدالله افطح پسر دوم (بعداز اسماعیل) جعفر راست گو بعنوان امام هفتم معتقد بودند.[۸]
شمیطیه: یا این که سمیطیه رهروان «شیبان بن سلمه حروری سدوسی» می‌باشند و بر این باورند که بعد از جعفر راستگو، فرزندش محمد بن جعفر دیباج امام میباشد و امامت در نسل او باقی و یکی‌از فرزندان او به عبارتی قائم آل محمد میباشد.[۹]
عماریه: از فرق «فطحیه» یاران عماربن موسی ساباطی، بوده و از فرق شیعه به‌شمار می‌رفتند وی فنٔ امامت را به جعفر راستگو کشانده‌اند و بعد از او عبدالله افطح را که مهمترین فرزند او بود امام داند.
اسماعیلیه: اسم همگانی فرقه‌هایی میباشد که بعداز جعفر درست گو به امامت فرزندش اسماعیل یا این که نواده اش محمد ابن اسماعیل اعتقاددارند و به نامهای باطنیه، تعلیمیه، سبعیه، حشیشه، ملاحده وقرامطه خوانده گردیده‌اند. جعفر درست گو فرزند مهتر خویش اسماعیل را به جانشینی برگزید لیکن وی پیش از بابا درگذشت و این منجر ساخت‌و‌ساز فرقه‌هایی شد. اسماعیلیه به سه فرقه مهم نزاریه و مستعلیه و سبعیه تقسیم شد.
موسویه: یا این که موسائیه علاقه مندان غایب بودن امام موسی بن جعفر و چشم به راه رجعت وی بوده‌اند.
مبارکیه:مبارکیه فرقه ای از اسماعیلیه قدیم میباشند که در‌پی مردی به اسم خوش‌یمن غلام آزاد کرده اسماعیل بن جعفر و از همسایه کوفه بود. مبارکه امامت رادر فرزندان محمد بن اسماعیل می دانند و به عبارتی دعوی را که «باطنیه» نمایند دربارهٔ وی جایز دارا هستند.
واقفیه: واقفیه امام موسی کاظم را به عبارتی مهدی موعود می‌دانستند.
قطعیه: قطعیه فرقه‌ای بودند که بر مرگ موسی بن جعفر جدا و اعتقادوباور کردند، مغایر واقفیه قطعیه به امامت علی بن موسی الرضا و بعد از او به امامت ائمه دیگر قایل گشتند.
هشامیه : رهروان هشام بن تندرست جوالیقی بودند و از فرق شیعه به‌شمار می‌رفتند: او نظریهٔ تجسیم و تشبیه داشت و تصوّر می کرد آفریدگار بر شکل آدم میباشد لیکن گوشت و خون وجود ندارد بلکه فروغ و روشنایی ساطع سپید رنگی میباشد و مانند آدم دارنده حواسی پنجگانه میباشد و دست و پا و دیده و گوش و بینی و دهن داراست.
زراریه: یا این که تمیمیه از غلاهَ ومشبهه رهروان زرارهَ بن اعین تمیمی بودند که وی دانش و توان وسمع و حیات وبصر را برای خدای گرانقدر حادث می‌دانست، و درباره ی امامت از واقفه بود.
یونسیه رهروان ابو محمد یونس بن عبدالرحمن بودند و از قطعیه به‌شمار می‌رفتند او از یاران جعفر درستگو و موسی کاظم بود و دربارهٔ تشبیه پروردگار و آسمان وی افراط میکرد.
شیطانیه: رهروان ابوجعفر محمدبن نعمان احول که شیعه‌ها او‌را خداترس الطاق می دانند و اهل سنت اورا شیطان الطاق می‌نامند چون از معتزله بود و معتقد بود پروردگار چیزها را اگر می داند که مقدر نماید و پیش از آن که مقدر نماید محال میباشد که بداند زیرا جانور نیستند»
غالیه که خویش سه فرقه داراست: غرابیه و خطابیه و سبائیه
اثنی عشریه: یا این که شیعه دوازده‌امامی اعتقاددارند واپسین امام، حجت بن الحسن، در غایب بودن معاش می‌نماید و تحت عنوان مهدی موعود، ظهور خواهد کرد. عثمان بن سعید، فورا بعداز مرگ حسن عسکری در سال ۲۶۰ ه.ق (۸۷۴ م.)،[۱۰] داعیه کرد که حسن عسکری، پسری خردسال به اسم محمد داراست که به جهت ارعاب عباسیان به جانش، نهفته میباشد و وی به نمایندگی از فرزند امام یازدهم، منصوب گردیده‌است.[۱۱] به گفته نوبختی در کتاب فرق الشیعه، بعد از مرگ حسن عسکری، ۱۴ فرقه به وجود آمدند که یکی‌از آنان، دوازده امامی مدرن میباشد

میثم تمار
میثَم تمّار اَسَدی کوفی از یاران امام علی (ع)، امام حسن مجتبی (ع) و امام حسین (ع)، که قبل از رخداد کربلا در کوفه به شهید شدن رسید. از جزئیات معاش میثم، داده ها روشنی در مشت وجود ندارد. وی در کوفه خرمافروشی می کرد. کرامات و پیش‌گویی‌هایی به وی نسبت داده‌اند. وی به فرمان ابن زیاد به‌دار آویخته شد. مرقد میثم تمار، در حوالی مسجد کوفه جای تشریفات ترحیم مشهد دارد.

نسب و خانواده
بعضا از پژوهشگران، میثم را اهل ایران دانسته‌اند[۱] که زیرا برده زنی از بنی‌اسد بوده، به‌این خویشان نسبت داده شده میباشد.[۲] حضرت علی (ع) میثم را از آن زن خرید و آزاد کرد. زیرا نامش را پرسید، ذکر کرد سلامت اسم دارم. حضرت به وی اذعان کرد رسول اکرم من را مطلع کرده که پدر و مادر عجمی‌ات، تو‌را میثم نامیده‌اند. میثم حرف علی (ع) را تصدیق کرد امام به وی فرمود به عبارتی نامی که فرستاده به اینجانب خبر داده برای خود برگزین. میثم به عهده گرفت و نامش را به میثم تغییر و تحول بخشید و لقب‌اش ابوسالم شد. لقب دیگر وی ابوصالح بود.[۳]

پارسا، شُعَیب، عِمران و حمزه به عنوان مثال فرزندان میثم تمّار بودند که با مصاحبت اهل بیت (ع) بلندمرتبه شدند. فرزندان آن‌ها نیز از اصحاب و راویان امامان شیعه بودند.[۴] از آن گزاره علی بن اسماعیل میثمی از متکلمان امامیه و از اول مؤلفان کتاب‌های کلامی میباشد.[۵]

کنیه تمار و منجر آن
میثم در بازار کوفه رطب می‌فروخت و از این رو، به وی کنیه تمّار دادند.[۶] به روایتی نیز وی در مکانی به اسم دارالرزق (دار الزَّرق)، خربزه می‌فروخت.[۷]

خصوصیت‌ها: سخنوری و پیشگویی حادثه ها
میثم، فردی حاضرجواب بود[۸]؛ زمانی که به نمایندگی معترضان بازار کوفه، در دربار عبیدالله بن زیاد حرف اظهار کرد، ابن‌زیاد از منطق، سخنوری، شیوایی و فصاحت وی در شگفت ماند.[۹] خطابه‌های وی بر ضد حکومت امویان، او را در بین معاندان این حکومت بارز ایجاد کرد.

میثم، مرگ معاویه را پیشگویی کرد.[۱۰] و خبر شهید شدن امام حسین (ع) را برای زنی مکّی به اسم جبله، ذکر کرد.[۱۱] و نیز پیشگویی شهید شدن حبیب بن مظاهر در دیداری که با وی داشت. [۱۲] وی همینطور از پیش، از دستگیری‌اش به وسیله سرکرده طایفه خویش و شهادتش به فرمان ابن زیاد[۱۳] و آزادی مختار از زندان[۱۴] خبر اعطا کرد. به‌این جهت میثم را مالک دانش منایا وبلایا می دانند که از مان مرگ و حادثه ها و امتحانات مشقت بار دور اندیشی داراست. [۱۵] وجود این خصوصیت‌ها در میثم تمّار سبب ساز شد‌ه‌است تا او‌را در شمار اصحاب،[۱۶] حواریون و یاران برگزیده امام علی (ع)[۱۷] به شمار آورند.

ارتباط میثم و امامان (ع)
منزلت میثم در بین اصحاب ائمه
میثم را از اصحاب سه امام در آغاز شیعه ها، امام علی (ع) و امام حسن (ع) و امام حسین (ع) برشمرده‌اند؛[۱۸] ولی آوازه وی بیشتر به سبب ساز شاگردی امام علی (ع) بوده میباشد.[۱۹] میثم بسیار دوستدار اهل بیت فرستاده (ص) بود.[۲۰] آن‌ها نیز به وی دقت خاصی داشتند. به گفته ام سلمه، همسر فرستاده، فرستاده اسلام(ص) بارها از میثم به خیر خاطر کرده و درباره او به امام علی (ع) پیشنهاد نموده است.[۲۱] میثم بعداز شناخت با امام علی در طول خلافت وی در کوفه، از وی علم بسیار یادگرفت و امام (ع) او‌را از اسرار جایگاه وصایت خویش با خبر ساخته[۲۲] و او‌را در زمره گروهی از مؤمنانِ آزموده، قرار بخشید تا در فهم منزلت فرستاده پروردگار (ص) و اهل بیت (ع) به جایگاه والایی دست یابد.[۲۳]

مجال شناخت وی با امام علی (ع)
درباره حضور میثم در نبرد‌های زمان حکومت امام علی(ع)، روایتی نیامده میباشد. می‌اقتدار در نظر گرفتن زد که وی در اواخر قدمت آن حضرت، با وی آشنا گردیده‌است. روایاتی که از میثم اورده شده نیز مرتبط با روزگار نهایی حکومت امام علی (ع) میباشد. ماجرا مرتبط با حمله یاران معاویه به نواحی هِیت و اَنبار و کشتن گردآوری‌ای از زنان و خردسال ها آنجا، از آن گزاره میباشد.[۲۴]

معاویه هنگام سب علی(ع) و یارانش، از میثم نیز به بدی حافظه می کرد و اورا دشنام می‌اعطا کرد.[۲۵] بعداز امام علی(ع)، میثم در شمار اصحاب دارای مسئولیت امام حسن(ع) و امام حسین(ع) درآمد.[۲۶] امام حسین به میثم اعتنا ویژه‌ای داشت و از وی به نیکویی حافظه میکرد

منبع‌شناسی امام مهدی
ورژنٔ خطی از کتاب کمال الدّین و مجموع النّعمة تاثیر ابن بابویه درباره ی امام مجالِ شیعه‌ها و غایب بودن
به‌نوشتهٔ جاسم حسین روایاتِ مرتبط با غایب بودنِ مهدیِ قائم را بخش اعظمی از دسته‌های شیعه توده کرده‌اند و قبل از سال ۲۶۰ ه‍.ق/۸۷۴ م در اثر هاِ سه مذهبِ واقِفیه، زیدیه جارودیه و امامیه جان دار میباشد. از واقفیه، اَنْماطی ابراهیم بن باتقوا کوفی از اصحابِ امام محمد باقر کتابی به اسم اَلْغَیْبَة نوشت. علی بن حسین طائی طاطاری و حسن بن محمد بن سَماعه هر مورد کتابی به اسم «کتابُ الْغَیبَة» نوشتند و امام موسی کاظم را به‌تیتر امامِ غایب معرفی کردند. از زیدیه، ابوسعید عَبّاد بن یعقوب رَواجِنی عُصْفُری تشریفات ترحیم مشهد (و. ۲۵۰ ه‍.ق/۸۶۴ م) در کتابی به اسم ابوسعید عُصفُری احادیثی در ارتباط غایب بودن، ائمهٔ دوازده‌گانه و ختمِ ائمه به دوازده می‌آورَد بی‌آنکه اسم آن‌ها‌را برشمرَد. از امامیه علی بن مَهْزیارِ اهوازی — نماینده قانونی امام نهم و دهم — (و. حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ ه‍.ق)، دو کتاب به اسم‌های کتابُ الْمَلاحِم و کتابُ الْقائِم نوشت که هر دو دربارهٔ غایب بودنِ امام و قیامِ وی با خنجر مطالبی داراست. حسن بن دوست داستنی سَرّاد (و. ۲۲۴ ه‍.ق/۸۳۸ م) کتاب اَلْمَشْیَخَة را در قضیهِ غایب بودن می‌نویسد. فَضل بن شاذان نیشابوری (و. ۲۶۰ ه‍.ق/۸۷۳ م) کتاب الغیبة را نوشت که ظاهراً مطالب آن از کتابِ المشیخه اورده شده‌میباشد. او که دو ماه قبل از امام یازدهم می‌میرد، امام دوازدهم را قائم میداند.[۱۷۹] به‌نوشتهٔ پوناوالا منابعِ قبل از زمانهِ موسومِ به غایب بودنِ کبری بسیار متفرق و ناکافی‌اند و مشکلی که دانشمندان در هنگامِ تحقیقِ این منابع با آن مواجه میگردند، معیارِ تاریخی بودنِ این منابع میباشد.[۱۸۰]

در علاوه برِ عصرٔ سفارت موسوم به غایب بودن صُغریٰ (۲۶۰–۳۲۹ ه‍.ق/۸۷۴–۹۴۱ م) فُقَها و مُبلّغان، اثراتی مطابقِ داده ها کتاب هاِ گذشته و عمل‌های سازمان وکالت نوشته‌اند که داده ها‌شان در کُتُبِ تاریخیِ این زمان یافت نمیشود. ابراهیم بن اسحاق نَهاوندی (و. ۲۸۶ ه‍.ق/۸۹۹ م) که مدّعیِ نیابتِ امام دوازدهم بود کتابی در زمینه غایب بودن نوشت. عبدالله بن جعفر حِمْیَری (و. پس از ۲۹۳ ه‍.ق/۹۰۵ م) که خویش کارگزارِ امامان دهم و یازدهم و نُوّابِ اولیه و دوم بود کتاب اَلغیبةُ و الْحَیْرَة را نوشت. ابن بابِوَیْه — بابا روحانی صَدوق — (و. ۳۲۹ ه‍.ق/۹۴۰ م) کتاب اَلْاِمامَةُ و التَّبصِرَةُ مِنُ الْحَیرَة و کُلِیْنی (و. ۳۲۹ ه‍.ق/۹۴۰ م) نصیب عمده‌ای از کتاب حُجَّتِ اصول کافی را به غایب بودن تخصیص بخشید.

اسم‌گذاری فرزندان اهل‌بیت به اسم خلفا
گروهی از اهل‌سنت بر این نکته تأکید می‌نمایند که زیرا امام علی(ع) اسم خلفا را بر فرزندان خویش گذارده، پس به خلفا محبت داشته میباشد[۷۷] و این با ادعای شهیدشدن حضرت زهرا(س) سازش ندارد. این مقاله در جزوه‌ای به اسم «اسئلة قادت شباب الشیعة الی الحق» (سوال‌هایی که جوان ها شیعه را به واقعیت پند می‌نماید) نیز تشریفات ترحیم مشهد آمده میباشد.[۷۸]

سید علی شهرستانی (متولد ۱۳۳۷ش) در کتابی با اسم التسمیات فی مابین التسامح العلوی و التوظیف الاموی، نظارت مفصلی از نامگذاری‌ها در ابتدا اسلام تا قرن‌های آتی ارائه داده و خلال ذکر ۲۹ نکته مهم سود گرفته‌ میباشد که‌این نوع اسم‌گذاری‌ها نمی‌تواند نشانگر ارتباط بهتر در میان اشخاص باشد، چنانکه عدم اسم‌گذاری هم نمی‌تواند آرم دشمنی باشد؛[۷۹] به دلیل آنکه این اسامی، پیشین و پس از خلفا نیز رایج بوده میباشد.[۸۰] از سوی دیگر بنابر روایتی از خلیفه دوم، امام علی(ع) اورا دروغگو و خیانت کار می‌دانسته میباشد[۸۱] یااینکه ابوبکر اساساً اسم فرد خاصی وجود ندارد و لقب میباشد و کسی لقب را تحت عنوان اسم برای فرزندش تعیین نمی‌نماید.[۸۲]

ابن تیمیه حرانی (درگذشته ۷۲۸ق)، فقید نام دار اهل‌سنت، نیز این نظر را دارد که اسم‌گذاری به نام کسی ادله بر محبت به وی وجود ندارد؛ چنانکه رسول(ص) و صحابه از اسامی کفار به کارگیری می‌کردند.[۸۳] به گفته سید علی شهرستانی دو رساله دیگر نیز درباره اسم‌گذاری فرزندان ائمه با اسم خلفا درج شده که یکی از نوشته وحید بهبهانی (درگذشته ۱۲۰۵ق) و دیگری نوشته تنکابنی (درگذشته ۱۳۰۲ق)، تالیف کننده قصص العلماء، میباشد.[۸۴]

کتاب‌های درباره مورد
درباره شهیدشدن حضرت فاطمه کتاب‌هایی به طور جداگانه درج شده میباشد برخی از آن ها عبارتند از:

بیت الاحزان فی مصائب سیدة النسوان (مندرج ۱۳۳۰ق) تاثیر روحانی عباس قمی به گویش عربی. در بخشی از کتاب رویدادها مرتبط با معاش فاطمه(س) بعداز رحلت نبی(ص) و شهید شدن وی گزارش گردیده است.[۸۵] این کتاب با تیتر «سختی‌ها و فریادهای فاطمه درود الله علیها» به فارسی ترجمه گردیده‌است.
مَأساةُ الزّهراء(س)، شُبَهات و رُدود تاثیر جعفر مرتضی عاملی (درگذشته ۱۴۴۱ق) به گویش عربی. تالیف کننده درین کتاب سعی کرده به شبهاتی که درباره حادثه ها اواخر معاش فاطمه زهرا(س) و شهید شدن وی مطرح گردیده، جواب دهد این کتاب با تیتر «سختی‌های حضرت زهرا درود‌الله علیها» به فارسی ترجمه گردیده‌است.
کتاب الهجوم، نوشته عبدالزهراء مهدی، تالیف کننده قرن پانزدهم، ۲۶۰ داستان و نقل تاریخی از بیشتراز ۱۵۰ راوی و تالیف کننده شیعه جمع گردیده است که در هر مورد از آن ها بخشی از علل شهید شدن فاطمه زهرا(س) نام برده میباشد.[۸۶]
همینطور نویسندگان اهل‌سنت کتاب‌هایی با غرض بهتر نماد دادن ارتباط ها خلفا با اهل‌بیت و انکار شهیدشدن حضرت فاطمه نوشته‌اند به عنوان مثال:

«فاطمة الزهراء بنت پیامبر الله و ام الحسنین» نوشته عبدالستار الشیخ: این کتاب که یکی‌از شماره‌های یک تیم گران قدر از معرفی شخصیت‌های مسلمان میباشد، به معاش حضرت فاطمه زهرا(س) تخصیص داراست. تالیف کننده درین کتاب اشاره‌ای به ماجراهای روز بیعت و حریق‌زدن منزل فاطمه نکرده میباشد. درین کتاب تنها به عنوان ارثیه النبی(ع) به اختلاف درباره ماجرای فدک اشاره گردیده و فیض‌گیری تالیف کننده آن میباشد که هیچ اختلافی فی مابین فاطمه و ابوبکر درباره فدک وجود نداشته میباشد[۸۷] و حتی دلیلی بر اینکه فاطمه زهرا(س) از خلیفه نخستین و دوم غمگین بوده میباشد نیست و اینکه فاطمه در روز عیادت با آن دو سخن نکرده میباشد، ساخته ذهنیت یک راوی میباشد.[۸۸] به ادعای مولف این قصه ساخته و پرداخته علمای شیعه میباشد.[۸۹]
«در میان الزهراء و الصدیق حقیقة و رسیدگی» نوشته بدر العمرانی: در سال ۲۰۱۴م منتشر گردیده و زمینه آن ارتباط ابوبکر خلیفه اولیه با فاطمه(س) میباشد.[۹۰]
«دفاعاً عن الآل و الاصحاب»؛ این کتاب تالیف کننده مشخصی ندارد و در بیشتراز هزار ورقه بوسیله جمعیة الآل و الاصحاب در سال ۱۴۳۱ق در بحرین منتشر شد‌ه‌است.[۹۱] مورد این کتاب در کل جواب به نقد ها و شبهاتی میباشد که ناظر به باورهای اهل‌سنت میباشد. قسمت‌هایی از این کتاب به ماجرای شهیدشدن حضرت زهرا(س) تخصیص دارااست.[

موردها بیعت نخستین عقبه
در پرستش پروردگار شریکی برای وی نگیرند.
دزدی و زنا نکنند.
فرزندان خویش را نکشند.
تهمت نزنند.
پیامبر معبود(ص) را در آنچه به نه و صلاح میباشد نافرمانی نکنند.
در شرایطی‌که به‌این بیعت وفا کردند، پردیس از آن آن‌ها خواهد بود و درصورتی که مغایر نمودند، با خداست که آن ها را ببخشد یا این که عذاب نماید. بعضا این بیعت را بیعت النساء گفته‌اند اما با دقت به آیه ۱۲ سوره ممتحنه، بیعت نساء، بیعت فرستاده با زنان بعد از فتح مکه تشریفات ترحیم مشهد میباشد.[۹]

او‌لین مبادرت رسول(ص) پس از این بیعت
بعد از این بیعت بود که فرستاده پروردگار(ص) مُصعب بن عُمیر، را یار آن‌ها ارسال کرد تا به آن ها قرآن آموختن دهد.[۱۰] ولی برخی مورخان پست کردن مصعب را بعداز بیعت دوم نوشته‌اند.[۱۱]

بیعت دوم عقبه
بیعت دوم در عقبه که به بیعت الحرب هم مشهور شد در موسم حج سال سیزدهم بعثت، در درۀ سمت راست از مِنیٰ به سوی گردنه که امروز محل مسجد البیعه میباشد، واقع شد. در همین سال هفتاد مرد یا این که هفتاد و دو مرد و دو زن در عقبه حاضر شدند، و از آن سو عباس بن عبدالمطلب عموی نبی، نیز با فرستاده معبود(ص) حاضر شد. یثربیان یک کدام از یکی‌از یا این که دو عدد دو عدد نزد نبی (ص) می‌آمدند. اولیه نفر رافع بن صاحب و مالک بن عَجْلان (از بنی زُرَیق) بود که نزد نبی (ص) رفت.

عباس به حاضران ذکر کرد: محمد از ماست و تا آنجا که توانسته‌ایم از وی حفاظت کرده‌ایم. در حال حاضر وی می خواهد نزد شما بیاید. در‌صورتی‌که قدرت حفاظت اورا دارید، چه عالی، وگرنه اورا نزد ما رها نمائید. گفتند: با وی بیعت (و پیمان) می کنیم که با کسی که نزاع نماید بجنگیم و با هر کس آشتی نماید، در آشتی باشیم.

اورده شده بَراء بن مَعرور یا این که ابوالهیثم بن تهّیان یا این که اسعد بن زراره از اول بیعت‌کنندگان بودند.[۱۲]

انگیزه نامگذاری به بیعت الحرب
بدان انگیزه که عموم یثرب عهد و پیمان کردند تا هرکه با رسول جنگید با وی بجنگند از این روی به‌این بیعت، بیعت الحرب گفته‌اند. بعضا از انصار استعداد خویش را برای پیکار از به عبارتی شب نخستین اعلام کردند. تا جایی که عباس بن عباده پس از بیعت به رسول اعلام‌کرد که در صورتیکه فرمان نمایید هر آینه بر کفاری که در |منا سرگرم به ایفا حج می باشند حمله میکنیم البته فرستاده به آن‌ها اذن نداد وفرمود به سوی ارحام و خویشان خویش برگردید

نزاع‌های زمانه حکومت امام(ع)
حدودا کلیه زمان حکومت امام علی در پیکار سپری شد.[۱۸] علی بن ابی‌طالب هیچگاه برای نزاع پیشقدم عدم وجود و صرفا درصورتی که که از پیکار گریزی عدم وجود، می جنگید و قبل از هر جنگی، ابتدا اشخاص را به صلح فرا میخواند.[۱۹] معارضان خلافت امام علی(ع) یا این که از به عبارتی آغاز بیعت نکردند و یا این که بعدا بیعت خود را شکستند. فی مابین این معارضان، بعضا با جدیت مخالفت خود را پیگیری کرده و باعث بروز اختلاف در امت اسلامی و مبارزه‌های خونینی میان مسلمان ها شدند؛ البته بعضا دیگر که به قاعدین معروف شدند، جانب حق را رها کردند و از بیعت رمز گشوده زدند؛ البته با امام علی(ع) مخالفت بی واسطه و جدال تشریفات ترحیم مشهد نکردند.[۲۰]

مبارزه جمل (ناکثین)
نوشته‌ی علمیٔ مهم: نزاع جمل
نزاع جمل اولیه نزاع امام علی(ع) بود که دربین او و ناکثین (بیعت‌شکنان) در جمادی الاخر سال ۳۶ قمری صورت اعطا کرد.[۲۱] طلحه و زبیر بعد از خلافت امام علی(ع)، از وی خواستند که حکومت بصره و کوفه را به آن‌ها دهد، ولی وی سفارش آنان‌را نپذیرفت.[۲۲] این دو به باعث غم در مکه به عایشه پیوستند.[۲۳] به گفته زرین‌کوب، عایشه که تا آن مجال به منجر ماجرای افک از علی(ع) اندوهگین بود، از خلیفه‌شدن امام علی(ع) غمگین شد و به همین استدلال عموم را بر ضدش شورانید.[۲۴] اشخاص دیگری هم که از حکومت امام علی، رضایت نداشتند به عایشه پیوستند و به عذر و بهانه خون‌خواهی عثمان، قیام کردند.[۲۵] علی بن ابی‌طالب که در مدینه یاران اندکی داشت، برای رویا رویی با معارضان، از مدینه بیرون شد.[۲۶] بعد از یک سری روز نزاع، عایشه و یارانش باخت خوردند و تنی چند از آن ها، مثلا طلحه کشته شدند.[۲۷] همینطور به امر امام علی، عایشه با ملازمت و همراهی چهل زن از زنانِ والامقام بصره، محترمانه به مدینه بازگردانده شد.[۲۸]

پیکار صفین (قاسطین)
نوشته‌ی علمی‌های اساسی: پیکار صفین و حکمیت
پیکار صفین دربین امام علی(ع) و قاسطین (معاویه و سپاهش) در صفر سال ۳۷ قمری در شام و در حوالی فرات در محلی به اسم صفین چهره اعطا کرد[۲۹] امام علی(ع) به معاویه طومار نوشت و از او بیعت خواست.[۳۰] ولی وی از بیعت‌کردن جلوگیری و قصاص قاتلان عثمان را مطالبه کرد.[۳۱] امام بعد از طومار‌نگاری و صادر کردن نماینده‌ای نزد معاویه، لشکر خود را به‌سوی شام به تکان درآورد. هر دو لشکر در حوالی صفین مکان گرفتند.[۳۲] امام علی(ع) می کوشید تا جایی که ممکن میباشد شغل به مبارزه نکشد.[۳۳] لذا گشوده هم طومار‌نگاری‌هایی شکل گرفت؛ اما فیض‌ای نداشت و عاقبت پیکار در سال ۳۶ قمری استارت شد.[۳۴]

وقتی که مجاورت بود سپاه علی برنده شود، معاویه به توصیه عمرو بن عاص امر کرد قرآن بر رمز نیزه نمایند و سپاه علی(ع) را به حکمیت قرآن فرا خوانند. این مکر سود بخشید و گروهی از سپاه امام، او‌را از ادامه پیکار بازداشتند.[۳۵] امام(ع) به مجبور حکمیت را به عهده گرفت.[۳۶] سرنوشت عمرو بن عاص از طرف شامیان و ابوموسی اشعری نماینده کوفیان گفت‌و‌گو کردند.[۳۷] عمرو، ابوموسی را فریب بخشید و حکمیت را به عایدی معاویه به نقطه نهایی بر

امامزاده اشرف (سمنان)
امامزاده اشرف مرتبط با زمان صفوی میباشد و در سمنان، محله ها ثلاث، انتهای محله زاوقان واقع گردیده و این تاثیر در تاریخ ۳۰ شهریور ۱۳۷۸ با شمارهٔ تصویب ۲۴۲۰ به‌تیتر یکی‌از اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران به تصویب تشریفات ترحیم مشهد رسیده میباشد.[۱]
معاش‌طومار
امامزاده علی اشرف فرزند قدمت اشرف بن سجاد، مامان او ام سلمه دختر حسن پسر علی میباشد. وی از علماء دانش حدیث بوده میباشد و نوادگان دختری او سید مرتضی و سید رضی گردآورنده نهج البلاغه میباشد.[۲]
خصوصیت سازه
بنای بقاع دربرگیرنده بقعه، رواق، تراس و صحن و گنبد میباشد. مقبره به طور محوطه مربعی میباشد به ضلع ۴٫۵ متر که در سال ۶۴ بعد از تشکیل داد و نصب بارگاه فلزی مشبک، خلال تشکیل داد درب چوبی تبارک و نوسازی قبر با سنگ مرمر در نصیب جلوی درب ورودی به درون بقعه توسعه و گسترش مییابد.
در طرفین مقبره دو رواق وجود دارااست که رواق سمت چپ مقبره را اتاقی به ارتفاع ۷ متر و پهنا ۴ متر و رواق سمت راست مستطیل صورت که درب جدیدی نیز در ضلع شمالی آن نصب و آن را به قبرستان نو رابطه داده میباشد دارنده ارتفاع ۶ متر و پهنا ۳٫۵ متر میباشد. این رواق‌ها به دو گوشواره طرفین حیاط گشوده می گردد.
در چهار کنارهٔ مقبره چهار تربنه و در چهار ضلع مقبره چهار طاق نما چشم می گردد که گنبد بر روی آن درست شده و بر میانه طاق نماهای بالای بقعه پنجره‌هایی برای نورگیری درنظرگرفته شده میباشد.
گنبد دارنده گریو کوتاه و استوانه‌ای صورت میباشد که گنبد مخروطی کوتاهی بر روی آن پایدار میباشد. نمای فرنگی گنبد را کاشی‌های فیروزه‌ای زیبایی می‌پوشاند.
صحن امامزاده مستطیل صورت و محل دفن مرده ها و شهدای محله ها و زاوقان سمنان میباشد.[۲]
عباس دانشگر، از شهدای سرشناس سمنان در نبرد سوریه نیز درین امامزاده دفن شد‌ه‌است.

امامزاده یحیی بن موسی کاظم
امامزاده یحیی بن موسی کاظم در راءس بافت قدیم شهر سمنان و در انتهای بازار جنوبی حضرت و در ضلع جنوب غربی توکل پهنه جای دارد.
سندیت
سازه به سند «ابن شهر آشوب» در مناقب و مالک عمدة الطالب و کشف الغمه و کتاب ها دیگر و تأیید محمدصالح حائری مازندرانی که سال‌ها در مجاورت بقاع سکونت داشته و پژوهش ها فراوانی در ارتباط این مقبره و بقیه حرم سمنان اجرا داده‌میباشد، صاحب و مالک مقبره، فرزند بلافصل موسی کاظم امام هفتم شیعه ها میباشد که در سال ۱۹۸ هجری قمری هنگام هجرت علی بن موسی الرضا از مدینه به مرو جزو ملازمان وی بود و برادرش او را جهت راهنمایی عموم، مأمور کرد. پس از کشته‌شدن علی بن موسی الرضا به تحریک مأمون خلیفه عباسی، یحیی بن موسی نیز در سمنان، مورد قتل واقع شده و در محل کنونی به خاک امانت شد.