در معنای صاحبان اراده که به پنج بدن از پیامبران صاحب و مالک شریعت (نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد) گفته می شود. تعبیر و تفسیر اولوالعزم یک توشه در قرآن در سوره احقاف به شغل رفته میباشد. در اینکه اولوالعزم آیا دارنده رسالت جهانی میباشند یا این که رسالت وی محصور بوده، طریقههای مختلفی ارائه شدهاست.هدف از اولوالعزم:«اولو» به معنای صاحبان و «اراده» در لغت به معنای ارادۀ سفت و پایدار میباشد. به گفته راغب اصفهانی در مفردات، اراده به معنای تصمیم به چنگ آوردن بر اجرا کاری تشریفات ترحیم مشهد میباشد.[۱]
درباره اینکه غرض از اولوالعزم چیست و انبیای اولوالعزم چه عده ای میباشند سه عقیده مطرح شدهاست:
صاحبان طاقت
بعضی اراده را به معنای شکیبایی دانستهاند و پیامبران اولوالعزم را به پیامبران دارنده شکیبایی و تحمل در مقابل رنجها و خطاها تبلیغ احکام الهی تعبیروتفسیر نمودهاند، به دلیل آن که در آیۀ اولوالعزم از بین صفات، صفت طاقت تحت عنوان یک صفت پر رنگ برای پیامبران اولوالعزم مطرح گردیدهاست.[۲][یادداشت ۱]
صاحبان قول
برخی از مفسرین با استناد به بعضا از آیهها و احادیث، اراده در واژه اولوالعزم را به معنای پیمان دانسته و این معنی را از برخی نشانهها قرآن همانند آیه ۷ سوره احزاب برداشت کردهاند؛ درین آیه آمده میباشد «وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا» دراین آیه به مسئلۀ تصاحب کردن قول و میثاق از انبیا بزرگی زیرا نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، و محمد علیهم السلام اشاره گردیده است. بعضی از مفسرین معتقدند که خواسته از میثاق درین آیه میثاقی خاص پیامبران میباشد که به مساله نبوت آنان رابطه بدون واسطه داراست و ادله بیان اسم این ۵ نبی شأن و جایگاه رفیع آنان به واسطه اولوالعزم و صاحب و مالک شریعت بودنشان هست[۳][یادداشت ۲]
براین اساس که اراده به معنای عهد و پیمان و میثاق باشد[۴] مراد از اولوالعزم پیامبرانی میباشند که معبود از آنها بر عبودیت و اطاعت تامه خود[۵] یا این که بر ولایت فرستاده خاتم و اهل بیت وی و حضرت مهدی(ع) و سیره وی [۶] قسم گرفته میباشد.[یادداشت ۳]
صاحبان شریعت
گردآوری دیگری از مفسرین با اعتنا به بعضا از آیهها و احادیث، انبیای اولوالعزم را به انبیا دارنده کتاب و شریعت تعبیر کردهاند.[۷]
یکی مهمترین آیه ها دراین مورد آیه ۱۳ سوره شوری میباشد که معبود درین آیه اسم این پیامبران را تحت عنوان پیامبران صاحب و مالک شریعت آورده میباشد «شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰ».علامه طباطبایی در تعبیروتفسیر این آیه که اسم این پیامبران بیان شده این نظر را دارد که «شرایع الهی و آن ادیانی که مستند به وحی می باشند صرفا همین شرایع نام برده در آیهاند، یعنی شریعت نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و محمد (صلوات اللّه علیهم)، زیرا در صورتیکه شریعت دیگری میبود بایستی درین رده که جایگاه ذکر جامعیت شریعت اسلام میباشد مذکور میشد»[۸] این مضمون همینطور در احادیث نیز پذیرش گردیدهاست تحت عنوان مثال در روایتی از امام رضا علیهالسلام سؤال شد که چرا برخی انبیا اولوالعزم شدند حضرت فرمود: چون نوح یار با کتاب و شریعت مبعوث شد و هر که بعداز وی آمد طبق کتاب و شریعت و نحوه وی فعالیت کرد تا این که ابراهیم با کتاب و صُحُف تازه آمد و هر پیامبری پس از وی آمد طبق شریعت حضرت ابراهیم فعالیت کرد، بعد از آن جناب موسی آمد و تورات را که کتاب جدیدی بود آورد و آنگاه هم مسیح با انجیل که شریعت جدیدی بود آمد و تا مجال رسول اسلام تمامی طبق شریعت حضرت عیسی شغل میکردند، فرستاده اسلام با قرآن و شریعت جدیدی آمد که حرام و حلال آن تا روز قیامت به به عبارتی شکل باقی خواهد ماند.[۹] برخی انبیای الهی درحالتی که چه دارنده کتاب آسمانی بودند البته کتابشان کتاب احکام و شریعت غیروابسته و جدیدی عدم وجود، چنان که حضرت انسان، شیث، ادریس و داود(ع) هم دارنده کتاب بودند اما اولوالعزم نبودند.[۱۰]
تعداد انبیای اولوالعزم
درخصوص تعداد و مصادیق پیامبران اولوالعزم دربین مفسرین اختلافاتی وجود دارااست:
تمامی رسولان الهی
گروهی از مفسران براین باوراند که واژۀ «مِن» در آیه «اولوالعزمِ مِنَ الرُّسل» بیانی میباشد (یعنی هدفِ از عبارتِ پیش از خویش را بدیهی مینماید) بنابر این اولوالعزم به عبارتی رسل میباشند در سود شکیبایی و پایداری و گزینه تست الهی قرار دریافت کردن، خصوصیت همه رسولان الهی میباشد.[۱۱]
برخی از رسولان الهی
بیشتر مفسران برآنند که واژۀ «مِن» در آیۀ بالا برای تبعیض میباشد و به این ترتیب فقط مجموعه ویژهای از رسولان اولوالعزم به شمار می آیند.[۱۲]
بعضا اولوالعزم را هجده رسولی دانستهاند که نامشان در آیه ها ۸۲ تا ۹۰ سوره انعام آمده میباشد، پروردگار پس از اسم این انبیا فرموده میباشد: «فَبِهُداهُمُ اقتَدِه»: پس به هدایت آن ها اقتدا کن. و بعضی بر پایه ی برخی احادیث، انبیای اولوالعزم را ۹ نفر دانسته و برخی دیگر آنانرا ۶ یا این که ۷ نفر معرفی کردهاند.[۱۳][یادداشت ۴]
علامه طباطبایی و بعضا دیگر از مفسران اولوالعزم را پنج فرستاده صاحب و مالک شریعت، یعنی نوح، ابراهیم، موسی، عیسی ومحمد دانستهاند[۱۵] و معتقدند احادیث نشانه بر این مقاله درحد مستفیض میباشد.[۱۶] البته در مقابل، بعضا دیگر معتقدند چرا که این احادیث به حد تواتر نمیرسد اعتقاد و باور آور وجود ندارد و از آیهها قرآن دلالتی قطعی بر انحصار پیامبران مالک شریعت در پنج نفر در اختیار وجود ندارد.[۱۷][۱۸]
پیامبران اولوالعزم و رسالت جهانی
به این ترتیب که هدف از انبیای اولوالعزم انبیای دارنده شریعت باشد این مسأله مطرح گردیدهاست که آیا رسالت وی جهانی بوده یا این که آن که هرکدام به سوی خاندان خاصی مبعوث گردیدهاند؟ اما در امر جهانی بودن رسالت رسول اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) شک و تردید و اختلافی نیست ولی در خصوص دیگر انبیای اولوالعزم سه عقیده مطرح شدهاست:
رسالت جهانی تمامی
بعضا مانند علامه طباطبایی معتقدند رسالت انبیای اولوالعزم جهانی بوده میباشد. وی برای ثابت مدعای فوق شواهدی از نشانهها ارائه کرده[۱۹] و توضیح دادهاند که انبیای اولوالعزم و صاحب و مالک کتاب دوگونه دعوت داشتهاند یکیاز دعوت به خداپرستی، توحید و نفی کفر، و دیگری دعوت به احکام و شرایع خاص. دعوت در آغاز جهانی بوده میباشد مغایر دعوت دوم که به خویشان خاصی تخصیص داشته میباشد و آن فامیل موظف میشدند به آن احکام کار نمایند.[۲۰]
راهنمای انتخاب سبک پذیرایی در مراسم ترحیم مشهد بر اساس زمان برگزاری و نوع مهمانان