از علمای گرانقدر شیخیه و محصل و مفسر آراء روضه خوان احمد احسائی مؤسس طریقۀ شیخیه میباشد. وی بعداز احسائی کرسی درس دادن را به دست گرفت و دومین رهبر مدرسه شیخیه بود. بعداز او تعدادی بدن شاگردان و پیروانش ادعای نیابت کردند برای مثال محمد کریم و مهربانخان و ملاحسن میرزای گوهر و نیز علیمحمد باب مؤسس بابیه اشاره نمود.[۱]معاشطومار,سید کاظم رشتی (رشت ۱۲۰۵-کربلا ۱۲۵۹ق) فرزند سید قاسم رشتی حائری از علمای معرف شیخیه میباشد.[۲] او در رشت متولد شد. بعضی به دنیاآمدن او را ۱۲۱۲ق. گفتهاند که با دقت به جایگاهش در طول احسائی اشتباه به لحاظ تشریفات ترحیم مشهد می رسد.[۳]
جد سیدکاظم، سیداحمد از علمای مدینه بود که درپی سرایت طاعون به رشت هجرت کرده بود. سید کاظم در محل تولد خویش، رشت، درس را شروع کرد. برای کامل شدن درسها قصد مسافرت داشت که با مخالفت خانواده مواجه شد. درپی رؤیایی، نزد احمد احسائی به یزد رفت و در درس او حضور یافت.[۴] تاریخ این هجرت به روشنی مشخص و معلوم وجود ندارد البته در اطراف سال ۱۲۲۹ میباشد.[۵]
سید کاظم رشتی در سفرهای احسائی، همراه او بود. اگرچه ملازمت وی با روضه خوان در هجرت طهران[۶]، تردیدآمیز میباشد. روضه خوان احمد بعداز آنکه محمدتقی برغانی در قزوین اورا تکفیر کرد،[۷] به عتبات عالیات رفت و درین هجرت، سید کاظم را به اقامت در کربلا امرکرد.[۸] سید کاظم دراین زمان به رشت مهاجرت کرد و رسالة السلوک را در ۱۲۳۸ در آنجا نوشت.[۹] بعد از درگذشت روضه خوان احمد احسائی، سید کاظم نایب و جانشین او شد و نزد شیخیه مرجعیت بلاعزل یافت.
تکفیر احسائی
اقامت سید کاظم در کربلا، نقطه عطفی در تاریخ صورتگیری مدرسه شیخیه و رواج تعالیم آن در عراق و کشورایران به شمار میرود. درین فرصت بهدنبال تکفیر روحانی احمد، بهتدریج برخی از علمای شیعه در مقابل ترویج پارهای از فکرهای او، که آن را بزرگنمایی و انحراف تلقی میکردند، عکس العمل آرم دادند.[۱۰] بیان کننده در همین مجال به درخواست علی کشف کننده الغطاء، سید کاظم اعتقاداتش را مکتوب ایجاد کرد و بین عموم پخش کرد و در روزها عرفه و بعد از آن در دفعههای معینی بالای منبر میرفت و عقاید خویش و استادش را به فارسی و عربی بازگو می کرد.[۱۱] به گفته رشتی[۱۲] در مجلسی با حضور سید مهدی طباطبایی فرزند سید علی طباطبایی و عالمانی زیرا محمدشریف مازندرانی و ملامحمد استرآبادی، طباطبایی از سید کاظم درباره عباراتی از کتاب روضه خوان که کفرآمیز مینمود، توضیح خواست. سید کاظم در جواب اذعان کرد اگرچه این لغات، به حسب فهم و شعور عوام، شرک میباشد، آنان را تأویلی میباشد که منظور روضه خوان به عبارتی تأویل بوده میباشد. آن ها از سید کاظم خواستند که کفرآمیز بودن این کلمات را مکتوب و تأیید نماید و وی اینگونه کرد. به این سان، سید مهدی حکم به تکفیر روحانی و رهروان وی بخشید، اما رشتی گشوده به حفاظت از احسائی و گلایه از مخالفت پرداخت.[۱۳]
از آن پس، به رغم برخورداری رشتی از تأیید برخی عالمان و فقیهان[۱۴] و نیز همتهای او برای مصالحه[۱۵] همهمه بر رمز عقاید وی ارتقاء یافت. درین فی مابین، سازه به گزارشی که در منابع بابی و بهائی آمده میباشد. سید کاظم با صادر کردن ملاحسین بشرویهای نزد علمای اصفهان و خراسان، کوشید تا حیث مساعد وی را جلب نماید.[۱۶] در نجف نیز فشار معارضان برای تکفیر او منجر شد که با وجود امتناع علی کشف کننده الغطاء از اظهارنظر مصرح دراین مورد، از محمدحسن نجفی (صاحب و مالک جواهر)، بر ضد وی حکم بگیرند.[۱۷] عکس العمل با سید کاظم و پیروانش به خشونتهایی سبب شد.[۱۸] چنانکه زمانی کلیددار کربلا در مواجهه با رشتی قصد کشتن وی کرد، فقطً دعوت کشف کننده الغطاء به احتیاط بود که او را از خطر رهانید.[۱۹] سید کاظم بعد از این تکفیر شیوه خویش را در درس دادن و گفتار تغییر و تحول بخشید. او در ضلع شرقی صحن مطهر آستانۀ حسینی سالن و حسینیه بزرگی برای درس دادن خویش سازه کرد. البته حلقۀ دوم درسش را در حسینیۀ خانه خویش برای خاصیت اصحاب خود به طور سری ایجاد کرد.
رشتی کتاب عامل المتحیرین را در گزارش این مبارزهها نگاشته و در آن به تندی از معارضان خود نقد نموده است. این کتاب به روشنی حکایت مینماید که در آن فرصت بیشتر علمای شیعه و عموم کربلا و نجف و برخی شهرهای کشورایران بر ضد او و پیروانش موضع واحدی داشتند. به احتمال بسیار، به دنبال این مخالفتها، سبب ساز شد تا سید کاظم درپی مدد امرای عثمانی قاضی بر عراق باشد. او در همین زمانه، قصیده پاشا عبدالباقی افندی، از والیان عثمانی عراق، را تفصیل و تعبیر و تفسیر و به او نثار کرد. آن طور که پیداست، همین دست اندرکاران سبب ساز این تامل گردیده بود که او دراصل کشیشی مسیحی بوده و حکومت روسیه اورا مأمور نموده است تا در بلاد اسلامی در بین مسلمانها تفرقه بیاندازد
از علمای گرانقدر شیخیه و محصل و مفسر آراء روضه خوان احمد احسائی مؤسس طریقۀ شیخیه میباشد. وی بعداز احسائی کرسی درس دادن را به دست گرفت و دومین رهبر مدرسه شیخیه بود. بعداز او تعدادی بدن شاگردان و پیروانش ادعای نیابت کردند برای مثال محمد کریم و مهربانخان و ملاحسن میرزای گوهر و نیز علیمحمد باب مؤسس بابیه اشاره نمود.[۱]معاشطومار,سید کاظم رشتی (رشت ۱۲۰۵-کربلا ۱۲۵۹ق) فرزند سید قاسم رشتی حائری از علمای معرف شیخیه میباشد.[۲] او در رشت متولد شد. بعضی به دنیاآمدن او را ۱۲۱۲ق. گفتهاند که با دقت به جایگاهش در طول احسائی اشتباه به لحاظ تشریفات ترحیم مشهد می رسد.[۳]
جد سیدکاظم، سیداحمد از علمای مدینه بود که درپی سرایت طاعون به رشت هجرت کرده بود. سید کاظم در محل تولد خویش، رشت، درس را شروع کرد. برای کامل شدن درسها قصد مسافرت داشت که با مخالفت خانواده مواجه شد. درپی رؤیایی، نزد احمد احسائی به یزد رفت و در درس او حضور یافت.[۴] تاریخ این هجرت به روشنی مشخص و معلوم وجود ندارد البته در اطراف سال ۱۲۲۹ میباشد.[۵]
سید کاظم رشتی در سفرهای احسائی، همراه او بود. اگرچه ملازمت وی با روضه خوان در هجرت طهران[۶]، تردیدآمیز میباشد. روضه خوان احمد بعداز آنکه محمدتقی برغانی در قزوین اورا تکفیر کرد،[۷] به عتبات عالیات رفت و درین هجرت، سید کاظم را به اقامت در کربلا امرکرد.[۸] سید کاظم دراین زمان به رشت مهاجرت کرد و رسالة السلوک را در ۱۲۳۸ در آنجا نوشت.[۹] بعد از درگذشت روضه خوان احمد احسائی، سید کاظم نایب و جانشین او شد و نزد شیخیه مرجعیت بلاعزل یافت.
تکفیر احسائی
اقامت سید کاظم در کربلا، نقطه عطفی در تاریخ صورتگیری مدرسه شیخیه و رواج تعالیم آن در عراق و کشورایران به شمار میرود. درین فرصت بهدنبال تکفیر روحانی احمد، بهتدریج برخی از علمای شیعه در مقابل ترویج پارهای از فکرهای او، که آن را بزرگنمایی و انحراف تلقی میکردند، عکس العمل آرم دادند.[۱۰] بیان کننده در همین مجال به درخواست علی کشف کننده الغطاء، سید کاظم اعتقاداتش را مکتوب ایجاد کرد و بین عموم پخش کرد و در روزها عرفه و بعد از آن در دفعههای معینی بالای منبر میرفت و عقاید خویش و استادش را به فارسی و عربی بازگو می کرد.[۱۱] به گفته رشتی[۱۲] در مجلسی با حضور سید مهدی طباطبایی فرزند سید علی طباطبایی و عالمانی زیرا محمدشریف مازندرانی و ملامحمد استرآبادی، طباطبایی از سید کاظم درباره عباراتی از کتاب روضه خوان که کفرآمیز مینمود، توضیح خواست. سید کاظم در جواب اذعان کرد اگرچه این لغات، به حسب فهم و شعور عوام، شرک میباشد، آنان را تأویلی میباشد که منظور روضه خوان به عبارتی تأویل بوده میباشد. آن ها از سید کاظم خواستند که کفرآمیز بودن این کلمات را مکتوب و تأیید نماید و وی اینگونه کرد. به این سان، سید مهدی حکم به تکفیر روحانی و رهروان وی بخشید، اما رشتی گشوده به حفاظت از احسائی و گلایه از مخالفت پرداخت.[۱۳]
از آن پس، به رغم برخورداری رشتی از تأیید برخی عالمان و فقیهان[۱۴] و نیز همتهای او برای مصالحه[۱۵] همهمه بر رمز عقاید وی ارتقاء یافت. درین فی مابین، سازه به گزارشی که در منابع بابی و بهائی آمده میباشد. سید کاظم با صادر کردن ملاحسین بشرویهای نزد علمای اصفهان و خراسان، کوشید تا حیث مساعد وی را جلب نماید.[۱۶] در نجف نیز فشار معارضان برای تکفیر او منجر شد که با وجود امتناع علی کشف کننده الغطاء از اظهارنظر مصرح دراین مورد، از محمدحسن نجفی (صاحب و مالک جواهر)، بر ضد وی حکم بگیرند.[۱۷] عکس العمل با سید کاظم و پیروانش به خشونتهایی سبب شد.[۱۸] چنانکه زمانی کلیددار کربلا در مواجهه با رشتی قصد کشتن وی کرد، فقطً دعوت کشف کننده الغطاء به احتیاط بود که او را از خطر رهانید.[۱۹] سید کاظم بعد از این تکفیر شیوه خویش را در درس دادن و گفتار تغییر و تحول بخشید. او در ضلع شرقی صحن مطهر آستانۀ حسینی سالن و حسینیه بزرگی برای درس دادن خویش سازه کرد. البته حلقۀ دوم درسش را در حسینیۀ خانه خویش برای خاصیت اصحاب خود به طور سری ایجاد کرد.
رشتی کتاب عامل المتحیرین را در گزارش این مبارزهها نگاشته و در آن به تندی از معارضان خود نقد نموده است. این کتاب به روشنی حکایت مینماید که در آن فرصت بیشتر علمای شیعه و عموم کربلا و نجف و برخی شهرهای کشورایران بر ضد او و پیروانش موضع واحدی داشتند. به احتمال بسیار، به دنبال این مخالفتها، سبب ساز شد تا سید کاظم درپی مدد امرای عثمانی قاضی بر عراق باشد. او در همین زمانه، قصیده پاشا عبدالباقی افندی، از والیان عثمانی عراق، را تفصیل و تعبیر و تفسیر و به او نثار کرد. آن طور که پیداست، همین دست اندرکاران سبب ساز این تامل گردیده بود که او دراصل کشیشی مسیحی بوده و حکومت روسیه اورا مأمور نموده است تا در بلاد اسلامی در بین مسلمانها تفرقه بیاندازد
چکلیست کامل برگزاری مراسم ترحیم؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم