مجله خبری تشریفات

مسجد جامع گناباد مشهد یکی‌از اماکن مذهبی مشهد مقدس میباشد که در قرن هفتم هجری ایجاد شده است و از مساجد اساسی اسلامی میباشد. این مسجد دو حیاط داراست و و کتیبه‌ای تشریفات ترحیم مشهد که در‌این مسجد قراردارد مرتبط با مجال خوارزمشاه میباشد و نشان دهنده‌ی عمر این مسجد میباشد. بعضی از کارشناسان نظریه دارا هستند پیش از اینکه این مسجد تاسیس گردد یک مسجد دیگر در‌این محل قرار داشته و بعداً مسجد جامع فعلی ایجاد شده است. در سال 1347 در تاثیر زمین‌لرزه‌ای که در این حوزه‌ صورت داد مسجد جامع زخم متعددی ندید و سپس گزینه بازسازی قرار گرفت. برای بازدید از این مسجد می بایست گناباد آن گاه به کاخک بروید تا بتوانید از مسجد جامع گناباد دیدن فرمائید.روحانی حر عاملی نویسنده کتاب وسایل الشیعه و از علمای بلندمرتبه شیعه میباشد. شیح حر عاملی هم مانند شیخ بهایی به اصفهان آمد و در آنجا سکنی گزید و به این واسطه گزینه لطف و محبت فرمانروا عباس قرار گرفت. او پس از مدتی به مشهد رفت و در آن‌جا سکونت کرد و تا فرصت مرگ در مشهد بود. مدفن شیح حر عاملی کنار مکتب میرزا جعفر میباشد. قبر پسر حر عاملی روضه خوان محمد رضا هم دراین جا قرار دارد.مشهد مقدس جای ‌های مذهبی متعددی داراست که اشخاص علاقمند می‌توانند برای زیارت به‌این جای ‌ها مراجعه نمایند و از فضیلت ها معنوی منفعت‌مند شوند. اهالی روستای دهسرخ نظریه دارا هستند امام رضا به همراه یاران خویش در جای تخت امام نماز خوانده میباشد و از برکت حضور وی این حوزه‌ بلند خیس از زمین‌های گوشه و کنار شده است . این زمین نسبتاً مساحتی در حدود 600 مترمربع دارااست و یک سری قدمی از چشمه امام مسافت داراست. هم محلی روستا با اعتنا به اطمینان به متبرک بودن این جای در ایامی از سال مراسمات مذهبی را در این جا برگذار می‌نمایند یا این که غذای نذری توزیع می‌نمایند. چشمه امام هم به اعتقاد عموم و سازه به داستان مولف منتهی الامال چشمه‌ای میباشد که از برکت امام رضا از آن آب جوشیده میباشد. سازه بر احادیث زمانی امام رضا برای نماز ظهر قصد اقامه‌ی نماز ظهر داشته با دستان خویش زمین را حفر می‌نماید و آب زلالی از زمین می‌جوشد که از آن وضو می‌گیرند. بعد حادثه از این چشمه مدام آب جوشیده میباشد و تا امروز تحت عنوان یک جای متبرک زیارتگاه هست.

گلشن نظر را با اسم گلشن حکومتی نیز می شناختند. این گلشن بیشتر به خیال ساختمان درونش آوازه پیدا کرد؛ یک عمارت کلاه خارجی که از تشریفات ترحیم مشهد نگاه تزیینات شاهکاری در طول خویش به شمار می‌آمد. کوشک یا این که کلاه‌خارجی ساختمانی است در فضای گشوده و مشجر که از کلیه طرف یا این که برخی جناح‌ها به گلشن محصور میگردد. در میان این گلشن عمارتی با چهار شاه‌نشین و چهار اتاقک جای‌دارد که نقش‌های آجری، کاشی‌کاری، نقاشی تزیینات آن را شامل می گردند. کف عمارت یا این که به عبارتی ساختمان موزه پارس حدود 1.5 متر از سطح گلشن طول دارااست و به‌شکل هشت‌ضلعی نامنظم ایجاد شده است. چهار ضلع این عمارت ده متر و چهار ضلع دیگرش پنج متر ارتفاع دارا‌هستند و طول ساختمان به حدود 12 متر می‌رسد. چهار شاه‌نشین و چهار گوشواره در چهار کناره این عمارت به چشم می خورد. چهار پلکان سنگی یکپارچه و حجاری گردیده روش ارتباطی گلشن با درون سازه می‌باشد. هنگامی به سازه وارد میشوید به یک قسمت مرکزی گنبددار با کفپوش سنگی میرسید و چهار فرمانروا‌نشین جانبی را می‌بینید که در حدفاصل آن ها یک اتاق وجود داراست. در میانه عمارت نیز یک آبگینه هشت گوش و آب‌نما از محصول سنگ مرمر یک پارچه ساخته شده است. سقف و پادشاه‌نشین‌ها، دیوارهای سالن مرکزی و اتاق‌های گوشواره (زاویه)، مزین به مقرنس‌کاری هستند. حد فاصل هر پادشاه‌نشین یک اتاق زاویه تاسیس شده است و هر دو اتاق زاویه یک بخاری دیواری دارا هستند. اتاق ضلع شمال‌شرقی پاره ای متفاوت می‌باشد و مقرنس‌کاری و نقوش آن جلوه‌ای دیگر دارد. گویی این اتاق اساسی‌خیس و زیباتر از اتاق‌های دیگر می‌باشد. ازاره (1)های این بخش از سنگ مرمراند و نگارگری‌های دقیق رنگ‌وروغن دارا‌هستند که بوسیله استاد بدر آقای سامی مورد بازسازی قرار گرفته‌اند. از خصوصیت‌های معماری این سازه می‌اقتدار به به کارگیری از ازاره‌های یک تکه اشاره نمود که در محل زاویه هیچ برشی ندارند. به کارگیری از ازاره‌های یک تکه به‌این معناست که سنگ‌ها شروع در محل نصب و آنگاه حجاری گردیده‌اند. تزیینات دیده نواز گچ‌بری‌های مجال زندیه، مقرنس و قطاربندی (2) های بسیار معمولی می‌باشند که با یکی هنرهای سنتی و مدل‌های نگارگری اهل ایران به اسم لایه چینی مزین گردیده‌اند. کاربرد کاشی‌کاری با نقش گل و مرغ شیرازی یکی خصوصیت‌های تزیینات داخلی سازه به شمار می‌رود که مرتبط با زمان زندیه میباشند. وجود اِسپَرها در بالای عمارت نیز جذاب اعتنا میباشد؛ اِسپَر قسمتی قائم و سوای پنجره است که در بین سرستون و کناره بام جای دارد و پیشانی نیز خوانده می شود. در کنار اسپرها لچکی‌های (سه گوش های) کاشی‌کاری گردیده نیز بسیار خوشگل به نظر می‌رسند. نگاره‌ها و تزیینات در چهار ضلع به‌شکل قرینه چشم انداز شکارگاه و قصه بر تخت نشستن حضرت سلیمان را تصویر کشیده‌اند. نگارگری‌های بسیار زیبایی بر روی دیوارها چشم میگردد که از لحاظ هنری اثری معدود‌نظیر به اکانت می آیند. روی بدنه و طاقچه‌های سالن مرکزی عمارت ده نگارگری چشم میشود که نقاشان مجال زندیه به عنوان مثال آقا صادق نقاش، مجالسی را در آن نقش کرده‌اند. صحنه‌هایی از نزاع نادرشاه افشار با محمد شاه هندی، داستان روضه خوان صنعان و دختر ترسا، داستان رعنا و خوشگل (یوسف و زلیخا) و صحنه‌ای از یک مدرسه‌منزل بخشی از چیزهایی‌اند که در‌این نگارگری‌ها میبینید. طاق‌ها و فی مابین طاق‌های عمارت به‌شکل منظم و از گچ می باشند که نگارگری‌های گل و مرغ و خطوط اسلیمی بر روی آنها چشم می گردد. به‌دستور آقامحمدخان قاجار جراحت‌هایی را به‌این نگارگری‌ها زدند و در سال ۱۳۴۵ و ۱۳۶۴ شمسی سقف پاد شاه‌نشین شمالی لایه‌برداری شد تا نگارگری‌های بعد از ظهر زندیه مجدد پدیدار شوند. مدرس محمدباقر جهانمیری با رنگ‌های گیاهی، این نگارگری‌ها را به مدل فرصت زندیه مرمت کرد تا سازه بخشی از شکل اساسی خویش را بازیابد.

کوه زیتون در بیت المقدس جایی می باشد که به اعتقادوباور مسیحیان، مسیح در شب دسیسه حواریون به او تشریفات ترحیم مشهد در آنجا به نیایش پرداخت. علاوه بر این کوه، مسیری به نام\"ویا دولوروسا\" یا طریق ناراحتی وجود دارد که گفته میگردد از طریق آن مسیح به سوی صلیب رفته می‌باشد. این مسیر نیز یکی از مقدس ترین راه های مسیحیان بوده هست. به لحاظ می‌رسد نام این کوه نیز از باغ های زیتونی گرفته گردیده‌است که در دامنه آن قرار گرفته اند. کلیسای بقعه مقدس جایی می‌باشد که گفته میشود مسیح در آن دفن شده و رستاخیز او در آن اتفاق افتاده هست. از این رو به آن کلیسای رستاخیز نیز گفته میشود. این کلیسا در انتهای خیابان ویا دولوروسا قرار گرفته و زیارتگاه هر سه شاخه مسیحیت یعنی کاتولیک، ارتدوکس و ارامنه محسوب می شود. به یقین مسیحیان این کلیسا بر محلی بنا شده که عیسی مسیح در آن مصلوب گشته و به افق عروج کرده است. عنایت بیت المقدس برای یهودیان از آن رو می‌باشد که به اطمینان آن‌ها در همین شهر آفریدگار از ابراهیم خواست تا فرزندش اسماعیل را قربانی کند. در همین شهر هم حضرت داوود شهر را به عنوان راس حکومت بنی اسرائیل و فرزندش سلیمان بنیان گذاشت و اول معبد مقدس نیز در قرن دهم میلادی در آن ساخته شد. بیت المقدس یک کدام از سابق ترین شهرهای فقیه است که در طول عمر خود دو بار تخریب شده، 23 بار مورد محاصره و 52 بار نیز آیتم حمله قرار گرفته هست. شهر الخلیل که در جنوب بیت المقدس قرار گرفته، مدفن پیامبران یهود و قبیله آنان مثلا حضرت ابراهیم، ساره، اسحاق و همسرش ربکا و همچنین یعقوب و همسرش می باشد. بخش اعظمی از یهودیان الخلیل را زادگاه فرهنگ وتمدن یهود می دانند. به لحاظ تاریخی نیز این شهر نخستین راس سلطنت داوود پیش از شهر بیت المقدس بوده می‌باشد. این شهر در سال 2017 در فهرست ارثیه جهانی یونسکو به ثبت رسید. بودگایا یک کدام از مکان های مقدس بوداییان می باشد که در ایالت بیهار هند واقع شده است. در باور بودایی ها این مکان ، جایی می باشد که بودا در آن در زیر درخت\"بودی\" به روشنگری رسید. این مکان یک کدام از چهار مکان مقدس برای بودایی ها به شمار می رود. در سال 2002، محل پرستش واقع شده دراین جا (Mahabodhi) در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

ویژگی بارز و آوازه وافر مسجد کبود در کنار معماری تشریفات ترحیم مشهد ویژه تلفیقی و اعجاب انگیز آن بیشتر به خیال و خاطر کاشیکاری معرق، تلفیق خشت و کاشی، اجرای نقوش پرکار و در‌حد معجزه آن میباشد که زینت قسمت تمامی مقاطع داخلی و فرنگی سازه بوده میباشد.
درین مسجد در آمیختن رنگهای متفاوت و کاشیهای زیبای این مسجد نظم و آراستگی خاصی را به بنای آن داده که به نظر رنگ شناسی و تناسب رنگ نادر نظیر میباشد.
سقف لاجوردی مسجد کبود تبریز با طلا و جواهرات تر و تمیز گردیده و جلوه و شکوه فوقالعادهای بدین سازه داده میباشد
مسجد کبود تبریز با گونه های خطوط بهتر مانند ثلث، نستعلیق، نسخه ها و طرحهای بدیع هندسی و اسلیمی آیتم اعتنا ارباب ذوق وسلیقه و هنر میباشد.
تنوع و نازکی کاشی کاری و اشکال خطوط و نقش های به فعالیت رفته در آن و نیز زیبائی و هماهنگی رنگها به ویژه رنگ لاجوردی کاشی کاریهای معرق منجر گردیده است تا به فیروزه اسلام آوازه یابد.
بارزترین خصوصیت مسجد کبود و آوازه وافر آن با معماری ویژه تلفیقی و اعـجاب انگیزش بیشتر به جهت کاشی کاری معرق و تلفیق خشت و کاشی، اجرای نقوش پرکار و در‌حد معجزه آن میباشد که زینت نصیب سطح های داخلی و فرنگی سازه میباشد.
در آرامگاه سازه، هنرمند، از کاشیهای شش ضلعی لاجوردی برای تزئین به کارگیری نموده است.
ازاره ها با تخته سنگهایی از کالا مرمر و با کتیبههایی حجاری گردیده به نقوش اسلیمی دقیق تزیین گردیده اند.
راز در اساسی مسجد کبود تبریز با کاشی کاری معرق و کتیبههای به خط ثلث و تابلوهایی با خط کوفی دربرگیرنده سوره های قرآن از کاملترین مثال های معرق زمان اسلامی به شمار میروند.
رمز در مسجد کبود در زمین مرتفعی سازه گردیده و در بخش بالای آن قوس بیضی شکلی مشهود است.
در دو طرف آن ردیف هایی متصل به سازه، به صورت مارپیچ بالا رفته و در بخش بالایی، هلال بیضی شکلی درست شده میباشد.
همگی این ردیف ها از کاشی ارزشمند فیروزه ای رنگ قشنگ با نقش و نگارهای خوش نما پوشیده گردیده است.
سطح های داخلی رواق مسجد کبود تبریز از کاشی های رنگارنگ مستور میباشد این کاشی ها به طور قطعات خرد بریده گردیده و با مهارت تک تک چنان به هم متصل گردیده اند که گویی یکدست اند.
در نگارگری و مخلوط رنگ ها به اندازه ای لطف و نازکی به شغل رفته که آدم، خویش را در قبال تابلوی بسیار خوب آکنده‌از سبزه و گل می بیند.
در کوتاهی از این سردر مهم، به عبادتگاه گشوده میگردد، عبادتگاه مرکب از دو سالن گرانقدر میباشد که از یکدیگر متمایز و هر دو سابقا دارنده گنبد بوده میباشد.

مسجد کبود تبریز یک کدام از نفایس معماری اهل ایران اسلامی میباشد. این عمارت کاملا با کاشیهای لاجوردی و فیروزه فام پوشیده گردیده است. کاشی هایی از محصول دریا و عرش، در لابلای این فیروزه ها، کاشیهایی سیاه رنگ و سپید نیز عرض‌اندام می نمایند که به مدل و اسلوب معرق در کنار هم با نظمی دیده نواز چیده گردیده اند.

رنگ لاجوردی بیش تر از کلیه در‌این در بین عرض‌اندام می نماید. کمتر بنایی را می قدرت از روزگار تیموری پیدا کرد که به این شکل ماهرانه از هنر کاشیکاری معرق برای تزئین آن مستعمل باشد. ترکیبی از رنگ ها و نقش هایی به رنگ های سپید و طلایی و سبز و فیروزه ای که آحاد فضای داخلی و ورودی را به آن مزین ساخته اند.

زیبایی کاشیکاری معرق و دکورا سیون این نقش ها و رنگ ها در کنار هم به طوری میباشد که هر بیننده ای را متحیر می سازد. مدل کاشیکاری مسجد کبود تبریز قابل مقایسه با ترکیبات هندسی خاص صنعت های فرصت سلجوقی و مغولی وجود ندارد، بلکه به درجات بر آن برتری و امتیاز داراست. حتی این مدل کاشیکاری در هیچ یک از بناهای عصر صفویه هم چشم نمی‌شود.

منزل داروغه مشهد شاید جز واپسین بناها از معماری سنتی اهل تشریفات ترحیم مشهد ایران در مشهد میباشد که در عین اکنون اثر معماری روسی و الگوبرداری از معماری شرقی به خیر و خوبی قابل مشاهده میباشد مانند:

استعمال از آجرهای قالبی در صورت ها و پوسته های متعدد.
تزیینات چوبی تحت سقف ها.
طرح پله دو طرفه برای دسترسی به تراس.
تندیس های گچی و تراشیده گردیده.

از نکات شایان توجه در تشکیل داد منزل داروغه قربت دو منزل دیگر بدین منزل کهن میباشد که ظاهرا هر سه منزل گروه ای را تشکیل داده اند که به یکدیگر منش داشته اند. برای ورود به منزل داروغه میتوان از ضلع جنوبی ساختمان وارد تیم شد ایوان مرکزی منزل داروغه که دربرگیرنده باغچه های خرد و یک آبگینه قشنگ در اواسط ان میباشد علامت از تاسی معمار از اصول معماری اهل ایران داراست.

متراژ ساختمان سازه حدود 1100 مترمربع میباشد و معماری آن به مدل سه طرفه دارای شهرت میباشد بدین مضمون‌ که در سه ضلع شمالی و جنوبی و شرقی تراس ساختمانی در دو طبقه پیاده سازی گردیده‌است که 2 ضلع فرمانروا نشین و نشیمن به واسطه ضلع غلام رو به یکدیگر متصل گردیده اند.

از سایر خصلت های معماری اهل ایران تفکیک قسمت های فصل‌زمستان نشین و فصل تابستان نشنین در منزل های اهل ایران میباشد. منزل داروغه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و بسیار هنرمندانه به رعایت این اصل پرداخته میباشد به گونه ای که در دو ضلع تراس و در 2 ساختمان شمالی و جنوبی هم فصل تابستان نشین و هم فصل زمستان نشین پیاده سازی گردیده است.

این چنین که با تعبیه مطبخ در نصیب زیرین قسمت فصل زمستان نشین و یا این که به کار گیری از وسایل گرما زا مانند بخاری دیواری ، پنجره های دو جداره یا این که پیاده سازی اولی شومینه در مشهد گرمای مایحتاج در فصل سوز‌و‌سرما برای منزل حفاظت شد‌ه‌است. و ولی برای تولید فضایی خنک و دل چسب مطلوب با فصل گرما در نصیب فصل تابستان نشین از بادگیر ، آبگینه اب به مدل و مشی معماری اهل ایران مصرف شده میباشد به طوریکه با نشستن در‌این محیط به خیر و خوبی خنکای هوا در‌این نصیب منزل را حس میکنید.

در بین موادسازنده بنا ای معماری کشور‌ایران تشریفات ترحیم مشهد به خصوص میدان های دارای اسم و رسم کشور ایران عنصر تزئین عنایت ویژه ای داشته میباشد. در پی به تزئینات سطح ها عنصرها تاقی در میدان های شهری پرداخته شد‌ه‌است .

آجرکاری
با اعتنا به محدودیت استعمال از چوب و سنگ در کشور ایران، و خشت تحت عنوان عمده ترین نوع مصالح عنایت یافت؛ چندان که کلیه بناهای تاریخی و به عنوان مثال معماری میدان نمایانگر هنر باارزش آجرکاری می باشند.

این هنر به طور ویژه در چهارچوب کلی و پیشانی بنا های تاقی قابل مشاهده میباشد.

چهارچوب تاق آجرچینی معمولی آجرکاری معمولی به صورت گسترده در تشکیل داد ارکان تاقی در جداره ی میدان های دارای اسم و رسم کشور ایران اجراشده میباشد به این نحو که در تشکیل داد مبنا های قوس از نحوه ی رگه چینی( افقی و روی هم) و در تیرهای فوقانی آن از نحوه هره چین (عمودی و در کنار هم) به کار گیری شد‌ه‌است.

آجرچینی گل انداز درین نوع نماسازی که پیشتر در بنا های تاقی بنا شده در محدوده جلوخان ها مشاهده میشود؛ آجرها را چنان می چیدند که از مخلوط آن‌ها گلهای هفت رجی، پنج جی و سه رجی به دست آید ، برای جلوه گل چین با سله گذاری (پیش دادن خشت) گل به دست آمده را از سطح دیوار مستقل می نمودند و یا این که با آجرهای رنگین آن را متمایز می کند.

در معماری میدان و در پیشانی تاق در پیشانی عنصرها تاقی خلال دو سیرتکامل رگه چین و هره چین از شیوهی خفته وراسته(جناقی) نیز مستعمل میباشد. این تنوع آجرکاری در نمایان ترین نصیب موادسازنده تاقی که در برنده میادین قابل مشاهده میباشد؛ به معمولی ترین صورت باعث زینت جداره ها می‌گردد.

کاربندی
نقوش تزیینی در پوسته سه آتی (کاربند) به صورت مقرنس، قانونی بندی و یزدی بندی در پوشش آسمانه های تالارها، فضای داخلی گنبدخانه ها و به طور نیم عمل در پوشش تاقها و ایوانها قابل رؤیت میباشد.

یزدی بندی
یکی‌از اشکال کاربندیهای معماری اهل ایران و به خصوص معماری میدان میباشد که برای مثال در جداره میدان نقش عالم و توکل امیرچخماق به چشم می خورد. این‌شیوه مانند یک سقف کاذب برای پوشاندن و تزئین پس تاق به عمل می رود.وجه مشخصه ی مهم یزدی بندی نسبت به بقیه اشکال کاربندی، آلت هندسي «سینه فخری» میباشد که قسمتی از یک شمسه بی نقص بوده که در سطح منحنی آسمانه یزدی بندی گردیده مشهود است.

ردیف
رسیدگی میدان های دارای شهرت جمهوری اسلامی ایران علامت می‌دهد که ستونها در جداره ی میادین شهری در دو نقش دکوری و بنا ای به عمل رفته اند اولیه جلوه ی به کارگیری از ردیف در نقش دکوری را می قدرت در میدان نقش عالم در قسم صفوی رویت کرد. در‌این میدان جهت لینک مناسب و تأکید بر التفات مسجد امام، از دو ردیف دکوری در محل اتصال جداره های پیرامونی به جلوخان مصرف شده میباشد.

در پیمان قاجار ردیف ها در جداره میادین شهری در دو الگوی بنا ای و تزیینی به فعالیت گرفته شدند؛ که او‌لین و به طور ردیف بی نقص و دو‌مین به صورت نیم ردیف بوده و میباشد.

کاشی کاری
در بعد از ظهر صفوی هرچند که طرق متعدد کاشی کاری به عنوان مثال معرق تداوم یافت. ولی با اعتنا به مداقه معماری و تاسیس روزافزون بناهای مذهبی و غیر مذهبی در‌این عصر، از طرز ی دکوری کاشی هفت رنگ با طرح اسلیمی، پیچک، گلهای قشنگ و نظایر آن استعمال شوید.

بنای امامزاده جعفر هشتگرد ، درداخل شهر هشتگرد تشریفات ترحیم مشهد واقع گردیده است . گرداگرد این سازه را دیواری تسلط نموده است. سابق ترین و اصلی ترین قسمت این سازه مقبره آن میباشد. باطن حرم فاقد هرگونه تزئین یا این که نوشته و کتیبه میباشد. این جای با شمارهٔ ۳۸۳۲ در تاریخ ۱۲/۶/۱۳۸۰ در فهرست اثرها ملی به تصویب رسیده میباشد.

امامزاده جعفر امامزاده جعفر هشتگرد
معماری سازه
بنای ساختمان حرم امامزاده به چهار بخش تقسیم می گردد. این سازه به طور ساختمانی مكعب مستطیل شكل میباشد كه در ناحیه كم نظیر میباشد. این مقبره دارنده گنبدی میباشد كه از باطن هشت ضلعی و از خارج مخروطی میباشد. به باور همسایه نسب وی به امام موسی كاظم (علیه السلام) گشوده می شود. بناي مكعب مستطيل امامزاده مشمول يك ايوان رو به شرق با ۶ رواق كم پهنا میباشد.

باطن و كف رواق ها یکسری سنگ قبر قديمی ديده مي گردد. پشت ايوان، اتاقی ۸ ضلعی وجود دارااست كه ضريح فلزی امامزاده در آن واقع گردیده‌است. ديوارهای ۸ ضلعی امامزاده از طريق ايوان میباشد و محراب در ضلع غربی آن تاسیس گردیده است. ديوارهای ۸ ضلعی امامزاده در صدر به دايره تبديل گردیده و گنبدی يك پوش را روی خویش نگه داشته اند. چهار پنجره در چهار جهت گنبد نوروروشنایی بقاع را تامين می كند. معجر قديمی و چوبی روی قبر، هم اينك بالای ضريح فلزی نگه داشته گردیده است. بنای امامزاده جعفر به مدل و شيوه ی معماری زمان صفوی تاسیس شده است كه ولی در طول های آن‌گاه نوسازی شد‌ه‌است.

امام جعفر
آرامستان تاریخی
آرامستان باستانی امامزاده جعفر هشتگرد بنا شده در جنوب غرب شهر هشتگرد و محوطه امامزاده جعفر کنونی از مکانهای باستانی البرز به حساب آورده می شود. این حیطه مشمول گورستانی از گورخمره‌ های اشکانی با دهانه‌ های نیم تا ۷۰ سانتیمتر به رنگ نخودی با گونه های نواری صورت از رینگ ‌ها، شبیه دیگر گور خمره‌ های اشکانی بنا شده در دشت مغان و کنگاور و .. میباشد.
نقوش پر رنگ‌ روی تعداد کم سنگ قبرهای مانده از زمان اسلامی این آرامستان بیان‌کننده داده ها ارزنده‌ای از مدل معاش و فرهنگ و تمدن عموم آن فرصت میباشد. متاسفانه بخش اعظمی از این سنگ قبرها از دربین رفته و امروزه این محوطه باستانی تبدیل به آرامستان همگانی شهر شده ‌میباشد.

مجموعاَ آرامگاه روحانی خداترس گیلانی از یک اتاق تشریفات ترحیم مشهد مربع صورت که گنبدی برروی آن جای دارد و حیاط هایی که آن اتاق را تسلط کرده اند، ساخته شده میباشد.
اما یک اتاق دیگر که به لحاظ می‌رسد بعد ها به تاثیر نخستین الحاق گردیده باشد در سمت غربی گنبدخانه وجود داراست و دو اتاق از درون به یکدیگر مرتبطند.
بر پایه ی با معماری مستقر ناحیه، آرامگاه روضه خوان بازهد گیلانی بر روی کرسی قرار گرفته و بام سازه نیز چهارشیبه سفالپوش میباشد.
حرم روضه خوان بازهد گیلانی، مرتبط با اواخر امپراتوری تیموری و اوایل زمان صفویه میباشد.
بنای بقاع تلفیقی از معماری سنتی و مستقر شمال کشور‌ایران میباشد.
درب ورودی آرامگاه روحانی مومن گیلانی در ضلع شرقی آن واقع گردیده است. بارگاه در تحت گنبد آن جای‌دارد
حیاط‌ها دارنده بها شایان توجه میباشند که رابطه فضایی را تسهیل می‌نمایند. به جهت آب و هوای نسبتاً راکد و مرطوب درون سازه، این تراس‌ها به همپا پنجره‌های گشوده به تراس، برای انتقال هوا تاسیس گردیده‌اند.
تراس‌ها مشابه بیشتر ساختمان‌های گیلان در جهات جنوبی با ارتفاع 8.25 متر و 2.40 متر پهنا، در شرق ارتفاع 8.90 متر و 2.80 متر پهنا و در شمال ارتفاع 20 متر و پهنا 2.86 متر آرامگاه قرار گرفته شد‌ه‌است.
سقف‌های شیب‌دار که در معماری کنار دریا دریای کاسپین یافت می‌گردد، در بالای تراس‌ها نیز ادامه مییابد تا فضای سایه‌ای برای سازه مهیا کندو اثرات باران را کم کند.
دیوارها با کاشی‌های هفت رنگ زمان قاجاریه تزئین گردیده‌اند و در نصیب‌های گوناگون حیاط‌ها پنجره های طاقچه‌ای با طاق‌های منحنی‌ دار نیز تاسیس شده است.
تکرار گونه های، خطوط و رنگ‌ها، زیبایی خاصی به حرم روحانی بازهد گیلانی داده میباشد. تکرار گونه های مشمول نقوش اسلیمی، گل‌های پادشاه عباسی و گل‌های معمولی را نیز در بر می گیرد
هر یک سری آرامگاه روحانی بازهد گیلانی در طی سال های دراز به خیال و خاطر آب و‌هوای ناحیه بارها بازسازی و نوسازی گردیده‌است.
طبق عکس‌های دیرین مو جود از بقعه روحانی خداپرست گیلانی، بر بلندای گنبد آن، کلاه خودی طلایی وجود داشت که اکنون اثری از آن وجود ندارد و مفقود گردیده است.
حرم آقا پیر رضا بنا شده در شهر لاهیجان با پیروی از معماری هندسی گنبد آرامگاه روحانی مومن گیلانی ایجاد شده است.
در ساختار بیرونی بقعه از مواد مدل مانند چوب یا این که خشت و ملات آهکی به عمل رفته میباشد.
در سقف سازه، چوب، سفال یا این که ورق‌های حلب مصرف شده میباشد.

مزار و مسجد قطب الدین حیدر مشمول آرامگاه تشریفات ترحیم مشهد قطب‌الدین حیدر و ایوانی از مسجد جامع قدیم میباشد.
حرم قطب‌الدین فی مابین محوطه ذیل گنبد قرار گرفته و بارگاه چوبی آن دارنده تاریخ ۹۸۷ هجری قمری میباشد و در امتداد فضای ورودی آن نیز محرابی درنظرگرفته شده میباشد.
بنای جانور در چند زمان تاریخی آیتم دقت قرار گرفته میباشد به گونه ای که اساس آرامگاه به احتمال زیاد در عصر تیموری با گنبد دو قالب گسسته پایدار بر تاق نماهای شانزده گانه ساخت‌و‌ساز گردیده ست.
در عصر صفویه در سال ۱۰۲۳ هجری قمری به تلاش خواجه پادشاه محمود تربتی نیز تغییراتی در معماری آن انجام یافته میباشد.
در ضلع غربی آرامگاه تراس مسجد جامع قدیم جلب لحاظ می‌نماید.
بنای مسجد جامع آجری میباشد و تاریخ بنای آن که بر سنگ سیاه و لوح مانندحک گردیده نماد دهنده سال ۱۰۴۵ هجری قمری میباشد و بانی تشکیل داد مسجد نیز خواجه عبدالله فرزند درویش علی تربتی نام برده میباشد.
شامل ايواني مرتفع, ورودي و محوطه زير گنبد میباشد اين مزار كه اصولا از بناهاي زمان تيموري میباشد با گنبد دو جداره استقرار بر طاق نماهاي شانزده گانه ايجاد گردیده است.
در زمان صفويه در طول سلطان عباسي در سال 1023 هجري به عملکرد خواجه پاد شاه محمود تربتي حاكم تربت با مصالح سنگ و گچ و بسيار مستحكم تجدید بنا و بازسازي گردیده است.
پوشش زيرين سقف مزار و مسجد قطب الدین حیدر در فضاي داخلي مزين به تقوشي هندسي بسيار ممتاز داراست به خط كوفي لا اله الا الله و محمد پیامبر الله و اسامي تعدادي از عرفا حكاكي گرديده میباشد.

در جانب باختري گنبد منزل آرامگاه، مسجدي با يك ايوان آجري بلند به پهنا 18 متر و يك قوس تيزه‌دار در میانه قراردارد.
بر روي جرزهاي پهن ايوان روي هم در پنج طبقه، پنج طاق نما ايجاد گردیده است.
در امتداد درجه مستطيل شكل كتيبه بالاي سردر، دو کادر مربع نيزبربالاي آخرين طاق نما جاسازي گردیده‌است.
در ايوان مزار و مسجد قطب الدین حیدر، كتيبه‌اي سنگي به خط « محمد يوسف الحسيني » وجود داراست. براساس اين كتيبه، مسجد سابق الذکر در سال 1045 هـ.ق. و در طول پاد شاه عباس اولیه نيز نوسازی گردیده است.
در اين دسته، آبگینه‌منزل زيبايي جای دارد كه به شدت لطمه ديده میباشد.
صحن كوچك مزار و مسجد قطب الدین حیدر داراي یک سری حجره دو طبقه میباشد.
مزار و مسجد قطب الدین حیدر دربرگیرنده ایوانی مرتفع، ورودی و محوطه تحت گنبد میباشد که فضایی به طور گنبد منزل با حجم حدود 100 متر صورت گرفته که صورت نقشه آن در نمای فرنگی به صورت چلیپایی میباشد.
بنای اول مزار قطب الدین، چهارضلعی بود و سقفی گنبدی و دوپوسته داشت.

در برخی آبگینه آب و در بعضا بخاری‌های ديواری تشریفات ترحیم مشهد تعبیه‌گردیده‌اند. ديوارها را نيز آینه‌های فراوان پوشانیده‌اند.
آحاد سقف‌های کاخ را نيز موزاییک‌های بسيار خوب پوشانيده‌اند و دالان‌ها و غلام‌گردش‌های بسيار زيبا و هماهنگ آن ها را تسلط کرده‌اند.نکته دارای اهمیت در اين عمارت ارتباطی میباشد که ميان فضاها و نصیب‌های متفاوت آن پديد آمده میباشد.
اين رابطه سبب می‌گردد تا کاخ هشت پردیس اصفهان در عين تنوع و گوناگونی و تعدد دور و اطراف از وحدت و يکپارچگی و تزیینات قابل‌اعتنا منتفع خواهد شد.
کاخ درونی به مرکزیت تالاری بلند، با قاعده هشت و نیم هشت پدید آمده میباشد.
این سالن که هسته مرکزی سازه میباشد، با ارتفاعی مساوی دوطبقه و برتر از دیگر فضاها، همانند چارطاقی باشکوهی میباشد که در چهار ضلع بزرگتر هشت و نیم هشت به چهار و حیاط مهم سازه باز گردیده و در اضلاع خرد خیس، که در حکم مبنا های چارطاقی میباشند، با جداره هایی متخلخل به غرفهها متصل گردیده‌است.
فضای میانی به مثابه قلب کاخ با همگی خردفضاهای پیرامون ارتباطی زنده دارااست، ارکان این رابطه مفصلهایی می‌باشند که در مقیاس های مختلف و سازه به سکو و مرتبه هر خردفضا سامان یافته اند، و در‌این فضای مرکزی حضور دارا‌هستند، از تاقها و تاق نماها تا سطح ها مشبک جداره های سالن با فریم بندی بازشوها و طاقچه ها به سطوحی خرد خیس تقسیم گردیده و به نگاره ها و آینه کاری ها زینت یافته میباشد.
نقط ی اوج هنر و نازکی معماران این سازه را در طاق سالن شاهد هستیم طاقی مقرنس و مزین به نگاره هایی انتزاعی از طبیعت که در راس آن نورگیری هشت گوش اشعه های فروغ و روشنایی را به داخل هدایت می نماید و در مخلوط با سطح ها مقرنس جلوه ای بی سابقه می نمایاند.
صحیح در تحت این نورگیر و در جواب به آن حوضی هشت گوش بر کف نشسته که آب از فواره سنگی دربین آن به ان هوا پرتاب می گردیده است.
ایوانهای پیرامونی سالن کاخ هشت فردوس اصفهان که با قرارگیری کوشک در محل تقاطع محورهای اساسی گلشن، هر مورد به یک کدام از خیابانهای اساسی گلشن باز اند ، با اتصال سالن به صحن گلشن، کامل کننده چگونگی درونی سالن میباشند.
تراس شمالی به خیابان شمالی گلشن که فراخ خیس از دیگر خیابانها میباشد رو کرده و خویش مطرح ترین و بلندترین حیاط کاخ میباشد.
در‌این تراس، آبگینه مروارید جای دارد.
ایوانهای شرقی و غربی قصر هشت فردوس اصفهان نیز قرینه یکدیگر می‌باشند و با سقف مرتب ای از چوب مسقف گردیده اند.

فضای مابین ایوانها و سالن مرکزی را هشت ایوانچه و دوازده اتاق اشغال کرده که هر کدام واجد چگونگی خاصی میباشد.
در کاخ هشت پردیس اصفهان، به مراد تعریف و تمجید « باطن و خلوتی و آهسته » در شأن نظرگاه، از راهکارهایی مستعمل میباشد مانند آنکه کوشک اگرچه مبتنی بر نام و نشان نظرگاهی خود به حد کمال رو گلشن باز گردیده، البته هم‌زمان « عفاف و حجاب داخل » نیز به انحایی مدنظر بوده میباشد.
استعمال از کانال گره چینی درپنجره های پیرامونی طبقه اولیه منجر می‌گردد تا خلال آنکه رویت کرد از باطن به برون سرازیر باشد، نگاه بیرونی به داخل رویکرد نیابد، به دلیل آنکه پنجره امکانی برای نگاه از خارج به داخل وجود ندارد و حرمت و شأن داخل ایجاب میدارد تا پنجره حافظ حجب و حیا داخل باشد.
نازکی در اینجا میباشد که پنجره های طبقه دوم به جهت ارتفاعشان از سطح روئت کرد ناظر بیرونی از اینگونه حفاظ دیدی عاری می باشند