مجله خبری تشریفات

شُرَحْبیل بن حَسَخیر یا این که شرحبیل بن عبداللّه (درگذشت ۱۸ق)، از اولیه صحابه نبی(ص) بود. شرحبیل در غزوات صدر اسلام کمپانی کرد. از وی در شمار کاتبان نبی(ص) حافظه گردیده است و وی کاتب طومار رسول(ص) به عموم مرز و بوم ایله بود. شرحبیل در حین ابوبکر و قدمت، به‌تیتر فرمانده در اکثر مبارزه‌ها و فتوحات کمپانی تشریفات ترحیم مشهد داشت.

لقب و نسب
لقب شرحبیل، ابوعبداللّه، یا این که ابوعبدالرحمان، یا این که ابووائله بود.[۱] بابا او، عبداللّه بن مُطاع، از قوم و قبیله بنی غَوث بن مُرّ یا این که از قوم و قبیله کنده یا این که بنی جُمَح یا این که تَمیم بود و مادرش، حَسَخیر، از قبیلۀ بنی عَدی و به قولی، اهل شهر عَدَاما در بحرین بود و به روش وِلاء، به مَعْمَر بن حبیب بن وَهْب بن حُذافه جُمَحی منتسب بود.[۲] شرحبیل با انتساب به مادرش، به شرحبیل بن حسنه آوازه یافته میباشد.[۳]

به گزارش ابن اسحاق، حسنه ابتدا زن عبدالله بن مُطاع بود. زیرا عبدالله درگذشت، سُفیان (فرزندخواندۀ معمر بن حبیب و مردی از انصار از طایفۀ بنی زُرَیق بن عامر) حسنه را به زنی گرفت و از وی صاحب و مالک دو پسر به اسم‌های خالد (یا این که جابر) و جُناده شد.[۴] بعداز آن، سفیان، شرحبیل را به فرزندخواندگی عهده دار شد،[۵] براین اساس از شرحبیل نیز همانند سفیان بن معمر جمحی، در زمرۀ بنی جُمَح خاطر می شد،[۶] البته به گزارش محمد بن قدمت واقدی، سفیان بن معمر اخوی مادری شرحبیل بن حسنه بوده و حسنه مامان سفیان و شرحبیل بوده میباشد، خیر زن سفیان.[۷]

قوم
ابن حبیب بغدادی[۸] حسنه را از قبیلۀ اشعریین دانسته و مسعودی[۹] نیز شرحبیل بن حسنه را نسبت طابِخی خاطر کرده و از خویشاوندان خِنْدِف (هم‌عهد و پیمان قریش) دانسته میباشد. بلاذری، به گزارش هَیثم بن عَدی، شرحبیل را از فامیل حِمْیر دانسته میباشد.[۱۰] پس از مرگ سفیان بن معمر و پسران وی در طی خلافت قدمت بن خطاب، شرحبیل بن حسنه با قبیلۀ بنی زهره هم‌عهدوپیمان شد.[۱۱]

از مسلمان ها اولیه
شرحبیل و دو برادرش (خالد و جناده) از اول افرادی بودند که مسلمان شدند.[۱۲] در دومی مسافرت مسلمان ها به حبشه، شرحبیل بن حسنه به یار و همدم سفیان بن مُعَمَّر و مامان و برادرانش به آنجا مسافرت کرد،[۱۳] ولی موسی بن عقبه[۱۴] شرحبیل و برادرانش را جزو مهاجران به حبشه بیان نکرده میباشد.[۱۵]

در بعدازظهر نبی(ص)
به روایتی، در سال ۷ هجری قمری، نجاشی (فرمانروا حبشه) امّ حبیبه را که به همسری فرستاده(ص) درآمده بود، همپا شرحبیل به مدینه ارسال کرد.[۱۶] شرحبیل بعد از مسافرت به مدینه، نزد خویشاوندان خویش، بنی زُرَیق، اقامت کرد.[۱۷] در طی فرستاده اکرم، شرحبیل در غزوات کمپانی کرد.[۱۸] از او در شمار کاتبان رسول(ص) حافظه گردیده‌است[۱۹] و وی کاتب طومار نبی(ص) به عموم مرز و بوم ایله بود.[۲۰]

در بعدازظهر خلیفه اولیه
شرحبیل بن حسنه در حین ابوبکر و قدمت، تحت عنوان فرمانده در اکثر جنگها و فتوحات کمپانی داشت. وی در مبارزه‌های رِدّه، که فورا بعد از رحلت نبی فیس بخشید، برای مثال در سرکوب مرتدان قُضاعه و عمان و نیز مدعیان پیامبری، همانند مُسَیلَمه کذّاب در یمامه، از فرماندهان لشکر ابوبکر بود.[۲۱] ابوبکر فورا بعداز سرکوبی اهل ردّه، برای مبارزه با رومیان فراهم شد و شرحبیل بن حسنه یکی چهار فرمانده زیر فرمان خالد بن ولید و بعد ابوعبیدة بن جراح بود که از سوی ابوبکر به شام اعزام شدند.[۲۲] شرحبیل با هفت هزار سپاهی روانه شام شد و در اردن، و به قولی در بُصری، اردو زد.[۲۳]

در بعد از ظهر خلیفه دوم

شُرَحْبیل بن حَسَخیر یا این که شرحبیل بن عبداللّه (درگذشت ۱۸ق)، از اولیه صحابه نبی(ص) بود. شرحبیل در غزوات صدر اسلام کمپانی کرد. از وی در شمار کاتبان نبی(ص) حافظه گردیده است و وی کاتب طومار رسول(ص) به عموم مرز و بوم ایله بود. شرحبیل در حین ابوبکر و قدمت، به‌تیتر فرمانده در اکثر مبارزه‌ها و فتوحات کمپانی تشریفات ترحیم مشهد داشت.

لقب و نسب
لقب شرحبیل، ابوعبداللّه، یا این که ابوعبدالرحمان، یا این که ابووائله بود.[۱] بابا او، عبداللّه بن مُطاع، از قوم و قبیله بنی غَوث بن مُرّ یا این که از قوم و قبیله کنده یا این که بنی جُمَح یا این که تَمیم بود و مادرش، حَسَخیر، از قبیلۀ بنی عَدی و به قولی، اهل شهر عَدَاما در بحرین بود و به روش وِلاء، به مَعْمَر بن حبیب بن وَهْب بن حُذافه جُمَحی منتسب بود.[۲] شرحبیل با انتساب به مادرش، به شرحبیل بن حسنه آوازه یافته میباشد.[۳]

به گزارش ابن اسحاق، حسنه ابتدا زن عبدالله بن مُطاع بود. زیرا عبدالله درگذشت، سُفیان (فرزندخواندۀ معمر بن حبیب و مردی از انصار از طایفۀ بنی زُرَیق بن عامر) حسنه را به زنی گرفت و از وی صاحب و مالک دو پسر به اسم‌های خالد (یا این که جابر) و جُناده شد.[۴] بعداز آن، سفیان، شرحبیل را به فرزندخواندگی عهده دار شد،[۵] براین اساس از شرحبیل نیز همانند سفیان بن معمر جمحی، در زمرۀ بنی جُمَح خاطر می شد،[۶] البته به گزارش محمد بن قدمت واقدی، سفیان بن معمر اخوی مادری شرحبیل بن حسنه بوده و حسنه مامان سفیان و شرحبیل بوده میباشد، خیر زن سفیان.[۷]

قوم
ابن حبیب بغدادی[۸] حسنه را از قبیلۀ اشعریین دانسته و مسعودی[۹] نیز شرحبیل بن حسنه را نسبت طابِخی خاطر کرده و از خویشاوندان خِنْدِف (هم‌عهد و پیمان قریش) دانسته میباشد. بلاذری، به گزارش هَیثم بن عَدی، شرحبیل را از فامیل حِمْیر دانسته میباشد.[۱۰] پس از مرگ سفیان بن معمر و پسران وی در طی خلافت قدمت بن خطاب، شرحبیل بن حسنه با قبیلۀ بنی زهره هم‌عهدوپیمان شد.[۱۱]

از مسلمان ها اولیه
شرحبیل و دو برادرش (خالد و جناده) از اول افرادی بودند که مسلمان شدند.[۱۲] در دومی مسافرت مسلمان ها به حبشه، شرحبیل بن حسنه به یار و همدم سفیان بن مُعَمَّر و مامان و برادرانش به آنجا مسافرت کرد،[۱۳] ولی موسی بن عقبه[۱۴] شرحبیل و برادرانش را جزو مهاجران به حبشه بیان نکرده میباشد.[۱۵]

در بعدازظهر نبی(ص)
به روایتی، در سال ۷ هجری قمری، نجاشی (فرمانروا حبشه) امّ حبیبه را که به همسری فرستاده(ص) درآمده بود، همپا شرحبیل به مدینه ارسال کرد.[۱۶] شرحبیل بعد از مسافرت به مدینه، نزد خویشاوندان خویش، بنی زُرَیق، اقامت کرد.[۱۷] در طی فرستاده اکرم، شرحبیل در غزوات کمپانی کرد.[۱۸] از او در شمار کاتبان رسول(ص) حافظه گردیده‌است[۱۹] و وی کاتب طومار نبی(ص) به عموم مرز و بوم ایله بود.[۲۰]

در بعدازظهر خلیفه اولیه
شرحبیل بن حسنه در حین ابوبکر و قدمت، تحت عنوان فرمانده در اکثر جنگها و فتوحات کمپانی داشت. وی در مبارزه‌های رِدّه، که فورا بعد از رحلت نبی فیس بخشید، برای مثال در سرکوب مرتدان قُضاعه و عمان و نیز مدعیان پیامبری، همانند مُسَیلَمه کذّاب در یمامه، از فرماندهان لشکر ابوبکر بود.[۲۱] ابوبکر فورا بعداز سرکوبی اهل ردّه، برای مبارزه با رومیان فراهم شد و شرحبیل بن حسنه یکی چهار فرمانده زیر فرمان خالد بن ولید و بعد ابوعبیدة بن جراح بود که از سوی ابوبکر به شام اعزام شدند.[۲۲] شرحبیل با هفت هزار سپاهی روانه شام شد و در اردن، و به قولی در بُصری، اردو زد.[۲۳]

در بعد از ظهر خلیفه دوم