مجله خبری تشریفات

طهران- الکوثر: مسجد روحانی زاید (اسم بدون نقص عربی: مسجد الشیخ زاید بن پاد شاه آل نهیان) مسجدی در شهر ابوظبی، سرزمین امارات میباشد. مسجد روضه خوان زاید بعداز مسجد الحرام و مسجد النبی سومی مسجد والا دنیا میباشد و یکی نقاط جالب امارات متحده عربی به شمار میاید.

اسم این مسجد از روضه خوان زاید بن پاد شاه آل نهیان گرفته شده است که نهاد‌گذار تشریفات ترحیم مشهد و اول مدیر مرزو بوم امارات بوده و در همین مسجد دفن شده است. وی در ۲۰ رمضان ۱۴۲۵ ه.ق (۴ نوامبر ۲۰۰۴ میلادی) درگذشت و قبر او در سمت شمال مسجد واقع شده است مسجد روحانی زاید رسما در ماه رمضان در سال ۲۰۰۷ میلادی باز شد.

محل مسجد روضه خوان زاید
مسجد روحانی زاید در ناحیه‌ای گران قدر در میان دو پل «مصفح» و «بازه زمانی» در مدخل جزیرهٔ أبوظبی جای‌دارد. اگرچه ورود به مسجد برای نامسلمانان در امارات ممنوع میباشد البته این مسجد برای قابلیت و امکان بازدید گردشگران یک استثنا میباشد.
روزمره ده‌ها زن غربی از مسجد روضه خوان زاید آل نهیان ابوظبی بازدید می‌نمایند که با دقت به اینکه مسجد روحانی زاید به روی غیرمسلمانان گشوده میباشد، آن‌ها هم به احترام جای معنوی مسلمان ها با پوششهای اسلامی یعنی یک عبای بلند مشکی و پوشش راز وارد این مسجد میگردند.

هزینهٔ و مساحت مسجد روضه خوان زاید
هزینهٔ ایجاد کرد مسجد روضه خوان زاید (دو میلیارد و ۱۶۷) میلیون درهم امارتی بوده‌میباشد. اولی نماز در مسجد روحانی زاید نماز عید قربان (عید الأضحی)، سال ۱۴۲۸ هجری قمری موازی با ماه دسامبر ۲۰۰۷ میلادی بر‌گزار شد که هنوز ایجاد کرد بناء مسجد بطور بی نقص نقطه نهایی نیافته بود. مساحت اجمالی مسجد روحانی زاید (۴۱,۲۲۲) متر مربع میباشد،به غیر از دریاچه‌های فضا فرنگی مسجد.

مسجد روحانی زاید، سومی مسجد عالم از حیث مساحت، و د‌همین مسجد دنیا از نگاه وسعت و بزرگی میباشد. در سال ۱۹۹۶ میلادی، بفرمان روضه خوان زاید بن پاد شاه آل نهیان حکم کننده وقت امارت ابوظبی فرمان سازه این مسجد صادر شد. مسجد روحانی زاید روی تپه ای به‌ طول ۹ متر از سطح زمین سازه شده است.

قبه‌ها و مناره‌های مسجد روضه خوان زاید
طبق پژوهش‌های انجام شده از سوی سازمان کنفرانس اسلامی (منظمهٔ مؤتمر اسلامی)، قبه مهم مسجد روضه خوان زاید، مطرح ترین و اولیه قبه درجهان میباشد که طول آن (۸۳) متر، قطر داخلی آن (۸ر۳۲) متر میباشد.

تعداد گنبدهای مسجد روحانی زاید ۵۷ عدد است که به اندازه های متفاوت درست شده و بر راز رواق‌های فرنگی، و مداخل مهم و جانبی قرار دارا هستند. گنبد اساسی مسجد روضه خوان زاید در ابوظبی، یک کدام از وسیع ترین گنبدهای جان دار در عالم شناخته شد.

گنجایش مسجد روحانی زاید ۴۰۹۶۰ هزار نفر نمازگزار هست.همینطور یکی‌از جاذبه‌ای مسجد روضه خوان زاید وجود چهار مناره میباشد که أرتفاع هر مناره (106 ) متر میباشد، و در چهار رکن از صحن فرنگی مسجد قراردارد و بر زیبایی مسجد افزوده‌میباشد.

در مسجد روحانی زاید در امارات می‌توانید مطرح ترین فرش را ببینید که به صورت منحصر به فرد به‌این جای تخصیص داراست. این فرش دست بافت میباشد و هنرمند تعالی اهل ایران به اسم خالقی مسئول این فرش بوده و با همیاری ۱۲۰۰ بافنده بافته گردیده میباشد این فرش که بیشتراز هفت هزار متر مربع اندازه و مساحت دارااست وزنی بالغ بر ۴۷ بدن دارااست که پر اسم و رسم ترین جذاب دراین مکان به حساب آورده می شود.

مسجد پاد شاه احمد (که در گویش ترکی «Sultanahmet Camii» اسم دارااست) مسجدی میباشد که در شهر استانبول واقع گردیده‌ میباشد. این شهر که در طول امپراطوری عثمانی طی سال‎های ۱۴۵۳ تا ۱۹۲۳ پایتخت این سرزمین بوده‌ میباشد، یک کدام از زیباترین شاهکارهای معماری اسلامی میباشد که به انگیزه وجود کاشی‌های آبی‌رنگ در پیاده سازی تشریفات ترحیم مشهد داخلی به «مسجد آبی رنگ» نیز آوازه دارااست.

این مسجد طی سال‎های ۱۶۰۹ تا ۱۶۱۹ به فرمان پادشاه احمد اولیه سازه شد و به همین استدلال بعد از مرگ او مسجد را مسجد پادشاه احمد نامیدند. او در همین مسجد دفن گردیده‌ میباشد. این مسجد در دیرین‌ترین قسمت استانبول واقع گردیده که‌این حوزه‌ در پیش از سالهای ۱۴۵۳ (میلادی) راءس قسطنطنیه، پایتخت امپراطوری بیزانس، محسوب می‌گردیده‌ میباشد. این مسجد در حوالی هیپودروم قسطنطنیه واقع شده است و تا کلیسای تعالی مسیحیان با اسم ایا صوفیا مسافت اندکی داراست.

این مسجد در یکسری قدمی سرای توپقاپی جای‌دارد، کاخی که محل اقامت پادشاهان عثمانی تا سال ۱۸۳۵ بود و صرفا تا حاشیه دریا بسفور یک سری دقیقه‌ای مسافت دارااست. در صورتی از دریا به مسجد نگاه فرمایید، قبه‌ها و مناره‌های مسجد در نصیب کهن شهر پر رنگ می باشند و غرض سازندگان هم ساخت‌و‌ساز اینگونه منظره زیبایی بوده‌میباشد.

این مسجد به عمد در مقابل عمارت ایا صوفیا درست شده تا نماد دهد که معماران عثمانی و مسلمان میتوانند رقبای سرسختی برای اجداد مسیحی خویش باشند. با این وجود، معمار نتوانسته قبه‌هایی بزرگتر از قبه عمارت ایا صوفیا بسازد و به همین برهان عملکرد کرده با تهیه و تنظیم ظریف وضعیت قبه‌ها، شبه قبه‌ها و مناره‌ها جلوه‌ای قشنگ را پدید آورد. علی‌رغم سعی معمار، بعد ها ساختمان کوچکتر از بعد ها عمارت ایا صوفیا میباشد که‌این مساله فرمان روا احمد را بسیار خشمگین کرد. بدین ترتیب دو عمارت اثرها تاریخی و معماری بسیار ارزنده‌ای میباشند که جلوه‌ای مخصوص را بدین نصیب از شهر میدهند.

در غرب این مسجد را با اسم مسجد کبود میشناسند به این دلیل که در نگارگری‌های طرح داخلی از رنگ آبی‌رنگ استعمال متعددی شده است. با این وجود، این نگارگری باطن مسجد بخشی از دکور داخلی مهم نبوده و امروزه آنرا از دکور داخلی حذف کرده‌اند. براین اساس دکور داخلی مسجد دیگر منحصراً آبی‌رنگ وجود ندارد.

سده فار محمد آقا، معمار پاد شاه احمد امر داشت تا در ایجاد کرد زیباترین و مجلل‌ترین جای عبادت مسلمان‌ها در دنیا از هیچ تلاشی فروگذار نکند. ساختار اساسی مسجد حدوداً مشابه مکعب میباشد که ارتفاع و پهنا آن ۵۳ و ۵۱ میباشد. جهت گیری مسجد به سیرتکامل‌ای میباشد که هنگامی مسلمان ها نماز به پا می‌نمایند، رو به سمت مکه داشته باشند و «محراب» در روبرویشان قرار داشته باشد.

مسجد جامع فهرج فقط مسجد به‌مکان باقی مانده ازقرن نخستین هجری در کشور‌ایران میباشد آنگونه که ازمنابع تاریخی برمی آید ،این مسجد پس ازفتح یزد به‌دست سپاهیان اسلام سازه شده ،ولی کتیبه ای که‌این مدعی را پذیرش کرده‌باشد، تشریفات ترحیم مشهد در دسترس وجود ندارد .نقشه این مسجد و قرارگرفتن محراب آن در شالوده عرضی و تزیینات به فعالیت رفته در آن،حاکی از آن میباشد این سازه در ابتدا اسلام سازه شده است.

در فرهنگ و تمدن اسلامی، مساجد به عنوان مثال عمارات مقدس و ارزشمندی میباشند که معمار و سازندگان آن، در هر زمان‌ی هنگامی، از حداکثر هنر معماری و پیاده سازی خویش به کار گیری کرده تا بنایی در شان آن، تاسیس نمایند. این موضوع از بدو ظهور اسلام از مداقه اکثری منتفع بوده و می‌اقتدار در اثرها بر مکان‌ باقی‌مانده از قرن ها متفاوت، مثال‌های تحسین‌برانگیز معماری و پیاده سازی را به‌نیکی روءیت کرد. مسجد جامع فهرج یزد، یک کدام از عمارات تاریخی کشور‌ایران میباشد که تاریخ‌ نویسان و باستان‌ شناسان عمر آن را به زمان اول‌ی اسلام نسبت میدهند. این بنای دیرین در ۳۰ آذرماه سال ۱۳۴۹ با شماره‌ی ۹۰۶ به‌تیتر یکی اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران، به تصویب رسیده میباشد.

دسترسی به مسجد جامع فهرج

این مسجد در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی استان یزد واقع گردیده است که برای بازدید از این بنای تاریخی ما یحتاج میباشد که بعد از خروج از یزد به سمت استان کرمان بروید. بعداز طی مسافتی حدود ۱۷ کیلومتر، این جای تاریخی و نفیس را مشاهده خواهید کرد.

کیفیت کشف مسجد فهرج

سال‌ها گذشته در شیوه رجوع از بافق، مناره گلین فهرج میان دشت کم آب بیابان نظرم را به خویش جلب کرد و رویکرد خویش را گرداندم و برای بازدید از مسجد به درون روستا رفتم. در پای مناره گروهی از عموم روستا انباشته شده بودند و برای ساختن مسجدی نو به‌مکان مسجد فهرج (که بنظرشان مسجدی کهنه و فرسوده بود)، از اینجانب کمک خواستند و من‌را به داخل مسجد بردند. در اول نگاه اثر ها معماری ساسانی را با آجر‌های گران قدر و نمایی از سیمگل داشت، در چشمم جلوه گر شد.

گچبری‌های درهم و شکنجی (چین و شکن) که از پایین اندود گاه‌گلی خود نمایی می کرد، من را به گمان انداخت که مگر محل پرستش یا این که کوشکی از زمان ساسانی بوده که بعد ها به مسجد تغییر‌و تحول داده گردیده؛ به‌خصوص محراب آن که نو ساز بود. بدین ترتیب آغاز به عکاسی کرده و شروع تحقیقی دور از شوخی دراین‌باره را در ذهنم یقین داد و به عموم آن روستا التفات این مسجد را توضیح دادم تا از این شغل پشیمان شوند.

تاریخچه‌ ی مسجد جامع فهرج یزد
استان یزد و توابع آن، به عنوان مثال سابق‌ترین نواحی کشور‌ایران میباشد که به‌ادله حضور اثر ها تاریخی مختلف، خیر‌فقط در کشور ایران، بلکه در سراسر دنیا از آوازه و اهمیتی قابل‌اعتنا برخوردار‌است. طبق بیانات و داده ها تاریخ‌نویسان و باستان‌شناسان، عمر روستای فهرج یزد را می‌قدرت حدود ۵۰۰۰ سال در حیث گرفت. بعضا از مورخان و باستان‌شناسان داخلی و فرنگی این شهر را یک کدام از اولیه نقاط سکونت ایرانیان که به پهره آوازه داشته میباشد، می دانند. با اعتنا به تاریخ سابق این ناحیه از سرزمین، حضور اثر ها و بناهای تاریخی با پیشینه‌ای بیشتراز ۱۰۰۰ سال، چندان دور از تصور نخواهد بود.

به عنوان مثال عمارات اصلی و باارزش در‌این کشور را مسجد جامع فهرج، آب‌انبار حسینیه و گروه‌ی تاریخی شهدای فهرج تشکیل می دهند که هرمورد با تاریخی جذاب و شگفت‌انگیز دوران گذرانیده و فعلا بعداز سپری شد یک‌سری قرن از صورت‌گیری آن ها، همچنان سرفراز و امیدوار، چشم به راه لطف و همکاری انسان، جهت محافظت و خودداری از تخریب و هلاکت ایام را یکی از بعد از دیگری سپری می‌نمایند.

درباره‌ی تاریخ ظریف تاسیس مسجد جامع فهرج یزد، اختلاف نظراتی در میان تاریخ‌نویسان و باستان‌شناسان داخلی و فرنگی وجود داراست. این قضیه به‌سیرتکامل‌ای تعیین شده میباشد که به‌استدلال نظریه‌ی بعضا از آنان، بر اساس عمر این عمارت تاریخی به زمان اوایل ظهور اسلام (قرن اولیه هجری)، این مسجد را سابق‌ترین مسجد درست شده در جمهوری اسلامی ایران فکر‌میکنند.

معماری مسجد فهرج یزد
در نگاه در آغاز، مسجد جامع فهرج یزد به‌عامل عدم حضور گنبد، کاشی‌کاری‌های تزیینی و کتیبه‌های قرار گرفته بر در و دیوار اکثر مساجد ما‌نده از جمهوری اسلامی ایران دیرین، شباهتی به مسجد نداشته باشد. اما آسانی و بی‌آلایشی این بنای تاریخی جلایی ستودنی بر روح و جان آدمی به یادگار خواهد گذاشت که تا بازه‌ها بو خاطرش در ذهن و تصور باقی خواهد ماند. معمار و طراح مسجد جامع فهرج یزد، طرح نخستین و مهم این عمارت را به‌شکل شبستان و رواقی که تراس مرکزی را در خویش تسلط کرده، در لحاظ گرفته میباشد نقشه مسجد فهرج بسیارساده خیس از تاریخانه دامغان بوده و شبستانی با سه دهانه داراست که دهانه ی میانی تعالی‌خیس از دو دهانه‌ی چپ و راست آن میباشد.

قوسها کلیه بیضی صورت بوده و به طور کامل مشابه به معماری ساسانی آرایه های گچبری شکنجی و پیچک های آن همچون کاخ کسری در تیسفون میباشد. شبستان نام برده از عمقی موازی با دو دهانه فرش‌انداز و رواق نیز از عمقی حدود یک دهانه شامل است. از نکاتی که می‌قدرت درباره‌ی معماری صورت گرفته در شبستان مسجد اسم موفقیت، وجود قوس نادر‌خیز تیزه‌دار بر بالای هر دهانه‌ی شبستان میباشد که پاکار آن از سطح جرزهای طرفین، به معیار یه خرده، باطن آمده میباشد. همینطور سازندگان این بنای دیرین، پهنا دهانه‌ی مرکزی شبستان را با اندکی اختلاف از دید عرض (دو دهانه‌ی کناری آن، از پهنا کمتری برخوردارند)، تاسیس کرده‌اند.

جَمکَران، یک کدام از بخش ها شهر قم میباشد که در قبل روستایی از توابع نصیب مرکزی شهرستان قم در استان قم جمهوری اسلامی ایران بود. مسجد جمکران در‌این ناحیه واقع شد‌ه‌است.

جمعیت[بازنویسی]
این حوزه‌ در شهر قم جای‌دارد و براساس سرشماری راس داده های عددی تشریفات ترحیم مشهد جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۳۶۸ نفر (۱۷۴۷خانوار) بوده‌میباشد.[۲]

پیرامون کلمه و واژه[بازنویسی]
در فارسی پهلوی «کران» به معنای کنار، نقطه پايان و حاشیه دریا دریا آمده میباشد. «جم» نیز به جمشید شاهنشاه اسطوره‌ای کشور‌ایران اشاره دارااست. بر این مبنا می‌قدرت جمکران را به معنای انتهای مرزو بوم جمشید در لحاظ گرفت. همینطور در کتاب تاریخ قم که در سال ۳۷۸ قمری مندرج، در‌این ارتباط آمده میباشد: «اولیه دیه که به این ناحیت سازه نهادند، جمکران میباشد که جم ملک آن را سازه بنیان».[۳] با دقت به شواهد و وجود جای ‌های تاریخی در حوالی و درون خویش جمکران تاریخ این جای به سال‌های پیش از ظهور اسلام بر می گردد و جای ‌های تاریخی جمکران می‌قدرت به کوه و قلعهٔ غز قال سی (غز قلعه سی) قلعه گبری که در باطن جمکران واقع گردیده و تپه‌های باستانی قلی درویش اشاره نمود.

میدان امیرچقماق اسم می دانی در شهر یزد میباشد. تیم امیرچقماق یزد دربرگیرنده بازار، توکل، تشریفات ترحیم مشهد مسجد و دو آب‌انبار میباشد که عمر‌شان به زمان تیموریان می رسد. توکل امیر چقماق در سال ۱۳۳۰ و مسجد امیرچخماق در سال ۱۳۴۱ در فهرست اثر ها ملی کشور‌ایران به تصویب رسیدند. میدان امیرچقماق، یک کدام از شاخص‌ترین دسته‌های تاریخی و توریسم در شهر یزد به حساب می آید.

امیرجلال‌الدین چقماق، از سرداران و امرای شاهرخ تیموری در سده ۸ شمسی در هنگامی که حکم کننده یزد بود، گروه‌ای متشکل از توکل، میدان، گرمابه همگانی، کاروان‌سراها، خانقاه، قنات‌منزل و چاه آب سرد را تشکیل داد تا یزد را رونق بخشد و در‌این فعالیت فاطمه خاتون همسرش (پر اسم و رسم به ستی فاطمه) که بقاع اش در ضلع شمالی ارسن امیر چقماق جای‌دارد، او‌را کمک کرد.

نوسازی کاشی کاریهای این بنای تاریخی به ذمه مدرس محمد علی فلاحتی مروست بوده که متأسفانه هیچ اسم و آدرس از این معمار پررنگ در‌این بنای پهناور نیست.

تصویب ملی

توکل امیر چقماق در سال ۱۳۳۰ هجری خورشیدی و با شماره ۳۸۳ و مسجد امیر چقماق در سال ۱۳۴۱ با شماره جدا ۲۴۷ در فهرست اثرها ملی به تصویب رسیدند. همینطور این بناها و دیگر الحاقات تحت عنوان تیم امیرچقماق نیز با شماره ۲۴۱۶ به تصویب ملی رسیده‌میباشد.

دفن شهدای گمنام در میدان

به‌دنبال دو سال کشمکش بر راز مسئله دفن ۸ نفر از شهدای مبارزه کشور‌ایران و عراق در میدان امیر چقماق یزد، در تاریخ ۱ دی ۱۳۹۳، پیکر شهدای گمنام روی دستان عموم تشییع و درین میدان دفن شد.

مقامات استانداری یزد، حفر قبرها را «غیر رسمی» اعلام کردند و سازمان ارثیه فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مراسم تدفین را دور از موازین رسمی و «به ضرروزیان تصویب‌شدن پرونده شهر تاریخی یزد در فهرست به جا مانده جهانی یونسکو» ذکر کرد، هر یکسری سه سال آنگاه در تاریخ ۱۸ تیر ۱۳۹۶ شهر جهانی یزد در فهرست ارثیه جهانی یونسکو به تصویب رسید.

نمایان شدن گنبد ستی فاطمه؛ گنبد منحصربفرد عصر تیموری

در خرداد سال ۱۳۹۹، با مبادرت شهرداری و شورای شهر یزد، ملک‌های همسایه این سازه خریداری و تخریب شد، تا دوباره گنبد مخصوص بفرد آرامگاه ستی فاطمه، از باطن میدان قابل مشاهده باشد.

این مقبره را فاطمه خاتون همسر امیرچقماق شامی، برای محل دفن خویش در یزد ساخته‌میباشد که قبر آن، دوطبقه و از کالا سنگ مرمر میباشد و در راس مقبره قرار گرفته‌میباشد. بر روی سنگ‌قبر، تنها نقش یک سَرو وجود داراست؛ چراکه سرو نمادی از معاد و معاش بعد از مرگ بوده‌میباشد.

آرامگاه که در بردارنده گونه های تزیینات نگارگری و گچ‌بری میباشد، دارنده یک اتاق با گنبدی پوشیده از کاشی‌های سبزرنگ میباشد. نمای آجری خارج گنبد و کاشی‌های خیاره‌ای صورت رأس گنبد، به مدل معماری بناهای تیموری در آسیای مرکزی درست شده و صرفا مثال جانور در جمهوری اسلامی ایران میباشد که به زمانه تیموری وابستگی دارااست.

این نوع گنبد، در یزد و کشور ایران منحصر به فرد بوده و مثال شبیه آن، صرفا در شهر هرات افغانستان یافت میگردد که وابسته به بانو گوهرشاد است.

بعداز آزادسازی بصری، نوسازی گنبد این سازه که بعنوان صرفا گنبد خیاره‌ای جمهوری اسلامی ایران (وابسته به بعد از ظهر تیموری) می باشد با اعتبار نخستین ۱۰۰ میلیون تومان در شهر جهانی یزد در آیین نامه قرار گرفت، تا این شاهکار معماری بعداز سال‌ها دوری و بی‌توجهی توشه دیگر در مجاورت همسرش امیرچقماق نونوار گردد و به رقص در بیاید.

مسجد جامع مکی زاهدان با ۳۳۰۰۰ متر ذیل سازه و چهار مناره به طول ۹۲ متر و ۵۲ گنبد که طول گنبد مرکزی آن به ۴۶ متر می رسد، یکی‌از مطرح ترین مساجد اهل سنت کشور‌ایران و دنیا به شمار می‌رود. در سال ۱۳۷۰ ایجاد کرد تشریفات ترحیم مشهد فاز اولیه مسجد در سه طبقه زیرزمین، همکف و طبقه نخستین آغاز شد و در حدود ۲۰ سال زمان برد. ایجاد کرد فاز دوم مسجد با نقشه و معماری متعدد در سال ۱۳۹۰ آغاز شد و درحال حاضر نمای بیرونی و داخلی در هم اکنون اجرا میباشد.
مسجد جامع مکی زاهدان به وسیله مولانا عبدالعزیز نهاد‌گذاری شد که بعداز رحلت وی مدیر آن به دست روحانی مولانا عبدالحمید ودیعت شد. عموم زاهدان با این اطمینان که مسجد بایستی بوسیله نمازگزار ساخته گردد، هزینه آن را خویش جانبداری می‌نمایند و تا کنون هیچ هزینه‌ای از ارگانهای دولتی اخذ نکرده‌اند.

پیشگفتار

بناهای تاریخی از آن تیم اثراتی می‌باشند که از مجال های بدور بهادگار ما‌نده اند و دانش و هنر گذشتگان را به عرصه اکران می‌گذارند. تعداد این بناها در کشوری مانند جمهوری اسلامی ایران که پیشینه ای سابق داراست بسیار میباشد. برخی از آن ها از نوع مسجدند و اکثرا همواره محل پرستش مسلمان ها حیطه هستند. یکی‌از این مساجد دیرین مسجد جامع شهر نائین از تشریفات ترحیم مشهد استان اصفهان میباشد. این مسجد جزء نادر مساجدی میباشد که در طی تاریخ در گیر تغییرات متعددی نشده میباشد و معماری قبلی را به خیر و خوبی آرم میدهد.

شهر نائین یک کدام از شهرهای جان دار در ناحیه دشت بیابان استان اصفهان میباشد که عمر آن به بیش تر از ۳ هزار سال می ‌برسد. جاذبه‌ های توریسم نائین بناهایی وابسته به روزگار های متعدد می باشند. برای مثال جاهای جالب نائین می شود به نارین قلعه، منزل تاریخی پیرنیا (موزه عموم شناسی)، قلعه محمدیه (آشورگاه)، بازار تاریخی، منزل امامی، آب انبار معصوم خانی، قلعه رستم، کاروانسرای نیستانک، آسیاب آبی رنگ ریگاره، منزل فاطمی ها، کاروانسرای بلاباد، گلشن مصلی و ... اشاره نمود.

معرفی مسجد جامع نائین
مسجد جامع نائین بنایی مرتبط با عصر آل بویه میباشد. این مسجد از نادر بناهایی میباشد که در حین تاریخ چندان تغییر و تحول نکرده و تا حد متعددی صورت اول خویش را نگهداری نموده است. با دقت به محل و حالت قرارگیری این سازه در حوزه‌ ای کویری، بیشتر مصالح به فعالیت رفته در آن آجر و خشت میباشد.نمای بیرونی این مسجد پوشیده از خشت میباشد و با خطوط اسلیمی دقیق و زیبایی تزیین شد‌ه‌است. ورودی‌ ها، سقف دهانه‌ ها و محراب مسجد نائین کلیه از حیث معماری قیمت بالایی دارا هستند و در نوع خویش معدود‌ نظیر و منحصربه‌فرد می باشند. بخشی از شکوه و جلال مسجد مرتبط با گچ ‌بری های قشنگ و جذاب آن میشود که بسیار دیده ‌نواز میباشد.

تاریخچه مسجد جامع نائین
امر تشکیل داد مسجد جامع نایین، مسجد اصفهان، را به فرصت خلیفه هشتم امویان نسبت داده‌اند. در زمینه ی سال تشکیل داد مسجد نایین اصفهان استحضار دقیقی در مشت وجود ندارد. پروفسور پوپ تشکیل داد این مسجد را به سال 350 ه.ق و آندره گدار آن را به حکومت دیلمان نسبت داده میباشد. صرفا میدانیم بنای اول این مسجد در حین خلافت عمربن عبدالعزیز ایجاد شده است. مسجد جامع نایین به مسجدهای عربی همانندی دارااست ولی خالی از هنر اهل ایران وجود ندارد. با اینکه عمر این مسجد به قرن دوم هجری می رسد هنوز صورت اول خویش را محافظت نموده است.

معماری مسجد جامع نائین
مخلوط حجمی مسجد نسبتا بی آلایش و یکنواخت میباشد. به غیر از مناره، عنصر شاخص و اساسی حجمی دیگری نیست و طول چهار جناح و سقف آن‌ها به صورت کلی ادغام نسبتا یکنواختی پدید آورده میباشد. این مسجد مشمول صحن و شبستان هایی در سه جناح آن و رواقی در جناح مقابل قبله بوده و با دیواری خشتی محدود می گردیده که امروزه هنوز بخش هایی ازاین دیوار باقی میباشد. این مسجد فاقد حیاط و گنبد منزل میباشد و منار مسجد با نقشه های یک‌سری ضلعی در کنار یک کدام از این ورودی هاست.

در جنوب غربی پالایشگاه آبادان در استان خوزستان و در کنار اروندرود و در نقطه‌ی صفر مرزی، هم‌جوار با مرزوبوم عراق مسجد رنگونی آبادان ایجاد شده است.

سیر تاریخی و فرهنگی مسجد رنگونی ها
در سال 1291 شمسی، پالایشگاه تشریفات ترحیم مشهد آبادان تحت عنوان اولی واحد تصفیه‌ی نفت کشور ایران و راس عمده‌ی صدور مال‌های نفتی در نیم‌کره‌ی شرقی استارت به‌فعالیت کرد. با مطرح شدن آبادان تحت عنوان یکی شهرهای صنعتی، هزاران تبعه‌ی انگلیسی، هندی و پاکستانی به‌این شهر مسافرت کردند. از اولیه تیم‌هایی که به آبادان آمدند نیروی کار پالایشگاه رنگون؛ پایتخت مرزو بوم برمه بود که عمدتا رنگونی‌الاصل و مسلمان بودند. به همین جهت در صدد احداث عبادتگاهی در زمین‌های کمپانی نفت بر آمدند و بالاخره با موافقت این مجموعه، ایجاد کرد مسجد به دست کارگران پاکستانی پالایشگاه آبادان استارت و در سال 1299 شمسی ساخته شد و ابعاد به مسجد رنگونی‌ها سهرت پیدا کرد.

مدل معماری مسجد رنگونی ها
نمای فرنگی سازه ذیل اثر معماری شبه مجموعه کشورها‌ی هند بوده و بی‌تشابه به معابد هندوان و بوداییان وجود ندارد. در فضای داخلی نیز گچ‌بری‌ها و نقوش پر رنگ و سرستون‌ها پیرو‌ی نمای بیرونی میباشد. ولی این مسجد از لحاظ کاربری گوشه و کنار، ساخت‌و‌ساز محراب و به کارگیری از ردیف‌های گوناگون، تشابه‌ها به بناهای شبه مجموعه کشورها و حتی بقیه مساجد مسلمان ها رنگ می‌بازد. نگارگری و گل و بته‌کاری به دور محراب که جایگزین کاشی در مساجد اهل ایران گردیده، یک وجه تمایز دیگر میباشد که گفته می‌گردد نمادی از فردوس برین میباشد. در آرایه‌های این مسجد از طرح‌های گچ‌بری پر رنگ به طور روکش سیمانی مصرف شده و یکی‌از خصوصیت‌های بارز مسجد، محرابی میباشد که به نحوه‌ی خاصی تاسیس شده است. محراب در بین انبوهی از انواع هندسی و نقوش اسلیمی تزیین گردیده، رنگ‌های مختلف و طرح‌های نقش بسته بر دیوارهای محراب، نمادی از فردوس برین میباشد.

توصیه برای دیدن مسجد رنگونی ها
این مسجد یک کدام از خیره کننده‌ترین و خوش‌رنگ‌ترین مسجدهای کشور ایران میباشد. پس به طبع بعداز بازدید و زیارت مدتی هم برای عکاسی تخصیص دهید. هم‌اینگونه در حوالی مسجد، پالایشگاه نفت وجود دارااست که با هماهنگی قابلیت و امکان بازدید از آن‌جا را هم دارید البته در‌حالتی که مسئولین موافقت نکردند به هیچ وجه سماجت نکنید.

مسجد تاریخانه یا این که خدای منزل به حیث میرسد این اسم ترکیبی تشریفات ترحیم مشهد از ترکی (تاری ؛ معبود ) و منزل فارسی میباشد . « گدار » باستان شناس دارای اسم و رسم درباره مسجد تاریخانه اینگونه نوشته میباشد :

« مثال ای از بناهایی که مقدم بر عصر سلجوقیان میباشد میتوانیم ارائه دهیم یعنی مقدم بر عصر ای که مثال مهم مساجد جمهوری اسلامی ایران در آن تشکیل یافته میباشد دو مثال از دربین آنان مسجد جامع نائین و تاریخانه دامغان میباشد » . تاریخانه در معنای منزل آفریدگار میباشد و آن را مسجد چهل ردیف هم می نامند و این رقم اکثر وقت ها در جمهوری اسلامی ایران نماینده آن وجود ندارد که مسلماً چهل ردیف داشته باشد بلکه در معنای ردیف های متفاوت میباشد نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد که از هر عنصر فرنگی عاری میباشد .

در زمان سلجوقیان به مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت ساخته اند . این مناره نو را در مکان مناره قدیم نساخته اند بلکه در کنار آن سازه کرده اند . این سازه دربرگیرنده صحنی میباشد نسبتاًً مربعی که از چهار طرف طاق هایی داراست و یکی‌از طاق نماها که عمیق خیس از بقیه افراد میباشد مکان مقصوره مسجد را داراست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد نقشه این مسجد بی آلایش ترین و خالص ترین و حتی می اقتدار ذکر کرد علمی ترین مساجد صدر اسلام میباشد .

در بنای تاریخانه یعنی در گونه های معماری که در آن به عمل برده اند و در صورت ساختمان هیچ چیز وجود ندارد که اهل ایران خالص نباشد حتی می اقتدار بیان کرد درین سازه هیچ صورت و هیچ جزئی از ساختمان وجود ندارد که وابسته به معماری فرصت ساسانیان نباشد .

تاریخانه از لحاظ نقشه به قدری بیگانه از کشور ایران میباشد و از نگاه ساختمان به قدری اهل ایران میباشد که یکی از ازمسافرین که به‌این قبیل اماکن اعتنا داشته یعنی « ایستویک » تصور نموده است که خرابه های آن یک کدام از معابد یا این که یکی‌از قصر های زمان شهر هکاتم پیلس میباشد . بنابر وصفی که شد بایستی حتی المقدور تاریخانه را به زمان ساسانیان مجاورت دانست البته بایستی در هنگامی توقیف شد که نقشه مهم مسجد را کشیده اند بوسیله مثال های مهم میدانیم که‌این نقشه از میانه زمان بنی امیه متداول بوده میباشد .

در هر شکل می قدرت پایان زمان بنی امیه را کهن ترین فرصت ساختمان این سازه دانست . از سوی دیگر می قدرت این سیرتکامل دانست که فرصت ایجاد کرد اساسی این مسجد فی مابین جلوس اولی خلیفه عباسی یعنی « سفاح » در 132 ( ه . ق) و سلطنت هارون الرشید 170-193 (ه . ق) دانست یعنی در میانه قرن دوم هجری قمری . آنچه فعلا از مسجد تاریخانه باقیمانده میباشد 26 ردیف میباشد که ضخامت هرمورد چهار متر و به طول 2متر و 84 سانتی متر میباشد و شش دهانه طاق و یک طاق بزرگتر که محل منبر و محراب بوده . در جهت شمالی مسجد مناره آجری به طول 26 متر میباشد که از مسجد مسافت داراست و قاعده آن 13 متر سوای رتبه از روی زمین و قطر منتهی الیه آن در ابتدا 8/6 متر و مانند مناره مسجد جامع دامغان رمز آن ساخته وجود ندارد برخی گفته اند که بر تاثیر ز‌لزله وخیم گردیده البته رمز آن منظم میباشد و درصورتی که بر تاثیر زمین لرزه می بود غیر منظم بود در طول ده متری آن کتیبه ای به خط کوفی با خشت انجام شده میباشد بانی آن ابو حرب بختیار ممدوح منوچهری میباشد به این ترتیب ، این مناره در مسافت سالهای 420-430 هجری قمری تاسیس شده است .

مسجد تاریخانه از اثر ها باستانی دامغان میباشد که طبق پژوهش ها اداره تمام باستان شناسی پیش از احاطه اعراب بر کشور‌ایران آتشکده بوده و بعداً به مسجد تبدیل گردیده است . ساختمان بنای دوباره آن مرتبط با قرن دوم هجری میباشد و متد ساختمان آن نیز به مدل بناهای زمان ساسانیان می باشد .

درین مسجد ردیف‌ هایی مدور قراردارد که با خشت هایی به ارتفاع ۳۵ و به پهنا ۳۴ و ۷ سانتی‌ متر تشکیل شده و به اسم چهل ردیف دارای شهرت میباشد . تعداد ردیف‌ ها ۲۶ عدد می ‌باشد که ۱۸ ردیف آن هم راستا و ۵ ردیف در سمت دیگر و ۳ ردیف در مقابل قرار گرفته میباشد . اطراف هر ردیف نزدیک به ۵ متر و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاق‌ ها برآن متکی میباشد ۸۴/۲ متر و تا پشت بام ۶ متر می ‌باشد . طاق ‌های این ساختمان به گذر زمان مجال فرو ریخته بوده که از محل وجوه گردآوری ‌آوری گردیده از عموم شهر با آجر ناپخته بر طاق ‌های سابق الذکر سقف زده ‌اند .

در سمت مغرب مسجد در میان ۶> دهانه و طاق ، یک دهانه و طاق والا ‌تری به ارتفاع ۱۲/۱۴ متر و پهنا ۰۳/۵ متر وجود داراست ، که اثرها محراب و منبر مسجد درین دهانه چشم می ‌خواهد شد پهنا هر کدام از شش دهانه یا این که تراس که در طرفین دهانه وسطی واقع گردیده ‌اند ۳۶/۶ متر میباشد . صحن مسجد حدوداً مربع صورت و به ارتفاع ۲۷> و پهنا ۲۶ متر می‌ باشد .

در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود دارااست که با خشت تشکیل‌شده . طول این منار ۲۶ متر میباشد و ۸۶ پله از درون دارااست ، دور و بر آن در ذیل نزدیک به ۱۳> متر می ‌باشد و به نسبت طول منار از سطح زمین از اطراف آن کاسته می ‌خواهد شد به گونه ای که به دور منار در ابتدا ۸/۶ متر میباشد ، این منار رتبه ندارد و از روی زمین مدور تشکیل شده .

نقوشی از خشت در روی منار می باشد که به منزله نما و تزیین آن محسوب می‌ خواهد شد ، در طول ۵/۱۰ متری کتیبه‌ای از خشت به خط کوفی میباشد به پهنا ۳۰/۱> متر که صرفا « الامیر السید الاجل » از آن خوانده می ‌خواهد شد . خشت هایی که در ساختمان داخلی به فعالیت رفته به قطر ۴ تا ۵/۴ سانتی‌ متر و به ارتفاع و پهنا ۲۲ سانتی ‌متر و خشت هایی که در تزیینات فرنگی استفاده شده به ارتفاع ۵/۱۷ و به پهنا ۱۷ و به قطر ۵/۳ سانتی‌متر می ‌باشد .

مسجد جامع شافعی مسجد جامع اهل سنت در کرمانشاه میباشد که در راستهٔ بازار کرمانشاه (تاری که بازار) جای دارد که در سال ۱۳۲۴ تأسیس شده است. این مسجد از یک‌سو به میدان جوانشیر و از سوی تشریفات ترحیم مشهد دیگر به تاری که بازار منتهی می شود و در محلی که پیش‌خیس زائرسرا بوده بوسیله عموم اهل سنت کرمانشاه ساخته شد.

تاسیسِ ساختمانِ مسجد نیز به کوشش اشخاصی زیرا خلیفه محمدصالح محمدی، خلیفه سید علی نقش‌بندی، جعفر شریفی، احمد مدللی، میرزا حبیب بلندی، علی‌محمد شیانی و عده ای از عموم کرمانشاه قابلیت‌پذیر شد.

مسجد ۱۰۶۰ مترمربع زیربنا دارااست. در ایجاد کرد آن از معماری اسلامی الهام گرفته شده است و به مدل مساجد امپراتوری عثمانی در ترکیه تشکیل شده‌میباشد. فضای داخلی مسجد دارنده شبستان‌های زنانه و مردانه، کتابخانه، فضاهای کفش‌کن، آبدارخانه و غیره است. امروزه صرفا در بنای جدیدٔ مسجد نماز برگزار می گردد.

بنا اساسی مسجد فلزی میباشد و از نوع سیستم طاق ضربی تشکیل شده‌میباشد. نمای بیرونی آن با سنگ تراورتن سپید پوشیده شده است. مسجد از گنبد و منارهٔ دیرین و دو مناره معمولی فلزی طلایی‌رنگ به طول تقریبی ۹ متر تشکیل‌شده که در بالای ساختمان موقوفه مسجد در ضلع جنوبی نصب شده است.