مجله خبری تشریفات

مسجد تاریخانه یا این که خدای منزل به حیث میرسد این اسم ترکیبی تشریفات ترحیم مشهد از ترکی (تاری ؛ معبود ) و منزل فارسی میباشد . « گدار » باستان شناس دارای اسم و رسم درباره مسجد تاریخانه اینگونه نوشته میباشد :

« مثال ای از بناهایی که مقدم بر عصر سلجوقیان میباشد میتوانیم ارائه دهیم یعنی مقدم بر عصر ای که مثال مهم مساجد جمهوری اسلامی ایران در آن تشکیل یافته میباشد دو مثال از دربین آنان مسجد جامع نائین و تاریخانه دامغان میباشد » . تاریخانه در معنای منزل آفریدگار میباشد و آن را مسجد چهل ردیف هم می نامند و این رقم اکثر وقت ها در جمهوری اسلامی ایران نماینده آن وجود ندارد که مسلماً چهل ردیف داشته باشد بلکه در معنای ردیف های متفاوت میباشد نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد که از هر عنصر فرنگی عاری میباشد .

در زمان سلجوقیان به مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت ساخته اند . این مناره نو را در مکان مناره قدیم نساخته اند بلکه در کنار آن سازه کرده اند . این سازه دربرگیرنده صحنی میباشد نسبتاًً مربعی که از چهار طرف طاق هایی داراست و یکی‌از طاق نماها که عمیق خیس از بقیه افراد میباشد مکان مقصوره مسجد را داراست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد نقشه این مسجد بی آلایش ترین و خالص ترین و حتی می اقتدار ذکر کرد علمی ترین مساجد صدر اسلام میباشد .

در بنای تاریخانه یعنی در گونه های معماری که در آن به عمل برده اند و در صورت ساختمان هیچ چیز وجود ندارد که اهل ایران خالص نباشد حتی می اقتدار بیان کرد درین سازه هیچ صورت و هیچ جزئی از ساختمان وجود ندارد که وابسته به معماری فرصت ساسانیان نباشد .

تاریخانه از لحاظ نقشه به قدری بیگانه از کشور ایران میباشد و از نگاه ساختمان به قدری اهل ایران میباشد که یکی از ازمسافرین که به‌این قبیل اماکن اعتنا داشته یعنی « ایستویک » تصور نموده است که خرابه های آن یک کدام از معابد یا این که یکی‌از قصر های زمان شهر هکاتم پیلس میباشد . بنابر وصفی که شد بایستی حتی المقدور تاریخانه را به زمان ساسانیان مجاورت دانست البته بایستی در هنگامی توقیف شد که نقشه مهم مسجد را کشیده اند بوسیله مثال های مهم میدانیم که‌این نقشه از میانه زمان بنی امیه متداول بوده میباشد .

در هر شکل می قدرت پایان زمان بنی امیه را کهن ترین فرصت ساختمان این سازه دانست . از سوی دیگر می قدرت این سیرتکامل دانست که فرصت ایجاد کرد اساسی این مسجد فی مابین جلوس اولی خلیفه عباسی یعنی « سفاح » در 132 ( ه . ق) و سلطنت هارون الرشید 170-193 (ه . ق) دانست یعنی در میانه قرن دوم هجری قمری . آنچه فعلا از مسجد تاریخانه باقیمانده میباشد 26 ردیف میباشد که ضخامت هرمورد چهار متر و به طول 2متر و 84 سانتی متر میباشد و شش دهانه طاق و یک طاق بزرگتر که محل منبر و محراب بوده . در جهت شمالی مسجد مناره آجری به طول 26 متر میباشد که از مسجد مسافت داراست و قاعده آن 13 متر سوای رتبه از روی زمین و قطر منتهی الیه آن در ابتدا 8/6 متر و مانند مناره مسجد جامع دامغان رمز آن ساخته وجود ندارد برخی گفته اند که بر تاثیر ز‌لزله وخیم گردیده البته رمز آن منظم میباشد و درصورتی که بر تاثیر زمین لرزه می بود غیر منظم بود در طول ده متری آن کتیبه ای به خط کوفی با خشت انجام شده میباشد بانی آن ابو حرب بختیار ممدوح منوچهری میباشد به این ترتیب ، این مناره در مسافت سالهای 420-430 هجری قمری تاسیس شده است .

مسجد تاریخانه از اثر ها باستانی دامغان میباشد که طبق پژوهش ها اداره تمام باستان شناسی پیش از احاطه اعراب بر کشور‌ایران آتشکده بوده و بعداً به مسجد تبدیل گردیده است . ساختمان بنای دوباره آن مرتبط با قرن دوم هجری میباشد و متد ساختمان آن نیز به مدل بناهای زمان ساسانیان می باشد .

درین مسجد ردیف‌ هایی مدور قراردارد که با خشت هایی به ارتفاع ۳۵ و به پهنا ۳۴ و ۷ سانتی‌ متر تشکیل شده و به اسم چهل ردیف دارای شهرت میباشد . تعداد ردیف‌ ها ۲۶ عدد می ‌باشد که ۱۸ ردیف آن هم راستا و ۵ ردیف در سمت دیگر و ۳ ردیف در مقابل قرار گرفته میباشد . اطراف هر ردیف نزدیک به ۵ متر و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاق‌ ها برآن متکی میباشد ۸۴/۲ متر و تا پشت بام ۶ متر می ‌باشد . طاق ‌های این ساختمان به گذر زمان مجال فرو ریخته بوده که از محل وجوه گردآوری ‌آوری گردیده از عموم شهر با آجر ناپخته بر طاق ‌های سابق الذکر سقف زده ‌اند .

در سمت مغرب مسجد در میان ۶> دهانه و طاق ، یک دهانه و طاق والا ‌تری به ارتفاع ۱۲/۱۴ متر و پهنا ۰۳/۵ متر وجود داراست ، که اثرها محراب و منبر مسجد درین دهانه چشم می ‌خواهد شد پهنا هر کدام از شش دهانه یا این که تراس که در طرفین دهانه وسطی واقع گردیده ‌اند ۳۶/۶ متر میباشد . صحن مسجد حدوداً مربع صورت و به ارتفاع ۲۷> و پهنا ۲۶ متر می‌ باشد .

در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود دارااست که با خشت تشکیل‌شده . طول این منار ۲۶ متر میباشد و ۸۶ پله از درون دارااست ، دور و بر آن در ذیل نزدیک به ۱۳> متر می ‌باشد و به نسبت طول منار از سطح زمین از اطراف آن کاسته می ‌خواهد شد به گونه ای که به دور منار در ابتدا ۸/۶ متر میباشد ، این منار رتبه ندارد و از روی زمین مدور تشکیل شده .

نقوشی از خشت در روی منار می باشد که به منزله نما و تزیین آن محسوب می‌ خواهد شد ، در طول ۵/۱۰ متری کتیبه‌ای از خشت به خط کوفی میباشد به پهنا ۳۰/۱> متر که صرفا « الامیر السید الاجل » از آن خوانده می ‌خواهد شد . خشت هایی که در ساختمان داخلی به فعالیت رفته به قطر ۴ تا ۵/۴ سانتی‌ متر و به ارتفاع و پهنا ۲۲ سانتی ‌متر و خشت هایی که در تزیینات فرنگی استفاده شده به ارتفاع ۵/۱۷ و به پهنا ۱۷ و به قطر ۵/۳ سانتی‌متر می ‌باشد .

مسجد تاریخانه یا این که خدای منزل به حیث میرسد این اسم ترکیبی تشریفات ترحیم مشهد از ترکی (تاری ؛ معبود ) و منزل فارسی میباشد . « گدار » باستان شناس دارای اسم و رسم درباره مسجد تاریخانه اینگونه نوشته میباشد :

« مثال ای از بناهایی که مقدم بر عصر سلجوقیان میباشد میتوانیم ارائه دهیم یعنی مقدم بر عصر ای که مثال مهم مساجد جمهوری اسلامی ایران در آن تشکیل یافته میباشد دو مثال از دربین آنان مسجد جامع نائین و تاریخانه دامغان میباشد » . تاریخانه در معنای منزل آفریدگار میباشد و آن را مسجد چهل ردیف هم می نامند و این رقم اکثر وقت ها در جمهوری اسلامی ایران نماینده آن وجود ندارد که مسلماً چهل ردیف داشته باشد بلکه در معنای ردیف های متفاوت میباشد نقشه این سازه نقشه مساجد صدر اسلام میباشد که از هر عنصر فرنگی عاری میباشد .

در زمان سلجوقیان به مکان مناره آجر و گلی آن که ریخته بود برجی از خشت ساخته اند . این مناره نو را در مکان مناره قدیم نساخته اند بلکه در کنار آن سازه کرده اند . این سازه دربرگیرنده صحنی میباشد نسبتاًً مربعی که از چهار طرف طاق هایی داراست و یکی‌از طاق نماها که عمیق خیس از بقیه افراد میباشد مکان مقصوره مسجد را داراست و به همین جهت مواجه با قبله میباشد نقشه این مسجد بی آلایش ترین و خالص ترین و حتی می اقتدار ذکر کرد علمی ترین مساجد صدر اسلام میباشد .

در بنای تاریخانه یعنی در گونه های معماری که در آن به عمل برده اند و در صورت ساختمان هیچ چیز وجود ندارد که اهل ایران خالص نباشد حتی می اقتدار بیان کرد درین سازه هیچ صورت و هیچ جزئی از ساختمان وجود ندارد که وابسته به معماری فرصت ساسانیان نباشد .

تاریخانه از لحاظ نقشه به قدری بیگانه از کشور ایران میباشد و از نگاه ساختمان به قدری اهل ایران میباشد که یکی از ازمسافرین که به‌این قبیل اماکن اعتنا داشته یعنی « ایستویک » تصور نموده است که خرابه های آن یک کدام از معابد یا این که یکی‌از قصر های زمان شهر هکاتم پیلس میباشد . بنابر وصفی که شد بایستی حتی المقدور تاریخانه را به زمان ساسانیان مجاورت دانست البته بایستی در هنگامی توقیف شد که نقشه مهم مسجد را کشیده اند بوسیله مثال های مهم میدانیم که‌این نقشه از میانه زمان بنی امیه متداول بوده میباشد .

در هر شکل می قدرت پایان زمان بنی امیه را کهن ترین فرصت ساختمان این سازه دانست . از سوی دیگر می قدرت این سیرتکامل دانست که فرصت ایجاد کرد اساسی این مسجد فی مابین جلوس اولی خلیفه عباسی یعنی « سفاح » در 132 ( ه . ق) و سلطنت هارون الرشید 170-193 (ه . ق) دانست یعنی در میانه قرن دوم هجری قمری . آنچه فعلا از مسجد تاریخانه باقیمانده میباشد 26 ردیف میباشد که ضخامت هرمورد چهار متر و به طول 2متر و 84 سانتی متر میباشد و شش دهانه طاق و یک طاق بزرگتر که محل منبر و محراب بوده . در جهت شمالی مسجد مناره آجری به طول 26 متر میباشد که از مسجد مسافت داراست و قاعده آن 13 متر سوای رتبه از روی زمین و قطر منتهی الیه آن در ابتدا 8/6 متر و مانند مناره مسجد جامع دامغان رمز آن ساخته وجود ندارد برخی گفته اند که بر تاثیر ز‌لزله وخیم گردیده البته رمز آن منظم میباشد و درصورتی که بر تاثیر زمین لرزه می بود غیر منظم بود در طول ده متری آن کتیبه ای به خط کوفی با خشت انجام شده میباشد بانی آن ابو حرب بختیار ممدوح منوچهری میباشد به این ترتیب ، این مناره در مسافت سالهای 420-430 هجری قمری تاسیس شده است .

مسجد تاریخانه از اثر ها باستانی دامغان میباشد که طبق پژوهش ها اداره تمام باستان شناسی پیش از احاطه اعراب بر کشور‌ایران آتشکده بوده و بعداً به مسجد تبدیل گردیده است . ساختمان بنای دوباره آن مرتبط با قرن دوم هجری میباشد و متد ساختمان آن نیز به مدل بناهای زمان ساسانیان می باشد .

درین مسجد ردیف‌ هایی مدور قراردارد که با خشت هایی به ارتفاع ۳۵ و به پهنا ۳۴ و ۷ سانتی‌ متر تشکیل شده و به اسم چهل ردیف دارای شهرت میباشد . تعداد ردیف‌ ها ۲۶ عدد می ‌باشد که ۱۸ ردیف آن هم راستا و ۵ ردیف در سمت دیگر و ۳ ردیف در مقابل قرار گرفته میباشد . اطراف هر ردیف نزدیک به ۵ متر و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاق‌ ها برآن متکی میباشد ۸۴/۲ متر و تا پشت بام ۶ متر می ‌باشد . طاق ‌های این ساختمان به گذر زمان مجال فرو ریخته بوده که از محل وجوه گردآوری ‌آوری گردیده از عموم شهر با آجر ناپخته بر طاق ‌های سابق الذکر سقف زده ‌اند .

در سمت مغرب مسجد در میان ۶> دهانه و طاق ، یک دهانه و طاق والا ‌تری به ارتفاع ۱۲/۱۴ متر و پهنا ۰۳/۵ متر وجود داراست ، که اثرها محراب و منبر مسجد درین دهانه چشم می ‌خواهد شد پهنا هر کدام از شش دهانه یا این که تراس که در طرفین دهانه وسطی واقع گردیده ‌اند ۳۶/۶ متر میباشد . صحن مسجد حدوداً مربع صورت و به ارتفاع ۲۷> و پهنا ۲۶ متر می‌ باشد .

در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود دارااست که با خشت تشکیل‌شده . طول این منار ۲۶ متر میباشد و ۸۶ پله از درون دارااست ، دور و بر آن در ذیل نزدیک به ۱۳> متر می ‌باشد و به نسبت طول منار از سطح زمین از اطراف آن کاسته می ‌خواهد شد به گونه ای که به دور منار در ابتدا ۸/۶ متر میباشد ، این منار رتبه ندارد و از روی زمین مدور تشکیل شده .

نقوشی از خشت در روی منار می باشد که به منزله نما و تزیین آن محسوب می‌ خواهد شد ، در طول ۵/۱۰ متری کتیبه‌ای از خشت به خط کوفی میباشد به پهنا ۳۰/۱> متر که صرفا « الامیر السید الاجل » از آن خوانده می ‌خواهد شد . خشت هایی که در ساختمان داخلی به فعالیت رفته به قطر ۴ تا ۵/۴ سانتی‌ متر و به ارتفاع و پهنا ۲۲ سانتی ‌متر و خشت هایی که در تزیینات فرنگی استفاده شده به ارتفاع ۵/۱۷ و به پهنا ۱۷ و به قطر ۵/۳ سانتی‌متر می ‌باشد .