پر اسم و رسم به امام حسن عسکری(ع) (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمی امام شیعه ها اثناعشری میباشد که به مقطع شش سال امامت را بر ذمه داشت. وی فرزند امام هادی(ع) و بابا امام مهدی(عج) میباشد.مشهورترین کنیه او، عسکری میباشد که به اقامت اجباریاش در سامرا اشاره دارااست. وی در سامرا زیر نگهداری حکومت عباسی قرار داشت و برای عملهایش با محدودیت روبهرو بود. امام عسکری(ع) از روش نمایندگان خویش و نیز از رویکرد طومارنگاری با شیعه ها رابطه داشت. عثمان بن سعید، اول نایب خاص امام مجال(عج)، از نمایندگان خاص او نیز به شمار تشریفات ترحیم مشهد میرفت.
امام حسن عسکری(ع) در ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ قمری، در ۲۸ سالگی در سامرا به شهید شدن رسید و در کنار مرقد پدرش دفن شد. مدفن آن دو به بقعه عسکریین دارای اسم و رسم میباشد و از زیارتگاههای شیعه ها در عراق به شمار میاید.
احادیثی از امام عسکری(ع) در موضوعات تعبیر و تفسیر قرآن، خوی، فقه، کارها اعتقادی، دعا ها و زیارت ماجرا گردیدهاست.
نسب: نسب امام حسن عسکری(ع) با هشت واسطه به علی بن ابیطالب(ع) اولیه امام شیعه ها می رسد.[۱] پدرش امام هادی(ع)، دهمی امام شیعهها اثناعشری میباشد. به گزارش منابع شیعی، مادرش کنیز بود و حُدیث یا این که «حدیثه» اسم داشت.[۲] در برخی از منابع اسم وی «سوسن»،[۳] «عسفان»[۴](نقل شده این اسم فقط در کتاب نوبختی مذکور میباشد. [۵]) حَرْبیّه [۶]و سلیل[۷] نیز تصویب گردیدهاست. امام عسکری(ع) برادری به اسم جعفر داشت که به جعفر کذاب دارای شهرت میباشد. وی بعداز شهید شدن امام عسکری(ع)، ادعای امامت کرد و با انکار به دنیا آمدن فرزندی برای وی، تحت عنوان فقط وارث وی مدعا ارثیه آن حضرت شد.[۸] سید محمد و حسین دیگر برادران وی بودهاند.[۹]
نوشتهعلمیٔ مهم: فهرست لقبها و کنیههای امام حسن عسکری(ع)
لقب ها: کنیههای او را هادی، نقی، زَکیّ، رفیق و صامِت بیان کردهاند. برخی از مورخان کنیه «خالِص» را هم گفتهاند.[۱۰] ابن الرضا نیز لقبی میباشد که امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) به آن آوازه یافتهاند.[۱۱] کنیه «عسکری» نیز مشترک در میان امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع)، میباشد چون هر دو در شهر سامرا اقامت اجباری داشتند. «عسکر» تیتر غیرمشهوری برای سامرا بوده میباشد.[یادداشت ۱] [۱۲] همینطور به خیال و خاطر اشتراک اسم «حسن» فی مابین وی و امام حسن مجتبی(ع)، وی را « حسن اخیر» نیز خواندهاند.[۱۳]
لقب: لقب او «ابومحمد» بود.[۱۴] در برخی منابع لقبهای ابوالحسن،[۱۵] ابوالحجه،[۱۶] و ابوالقائم[۱۷] نیز به فعالیت رفته میباشد.
میلاد: بیشتر منابع به دنیاآمدن وی را در مدینه دانستهاند[۱۸] با این درحال حاضر از ولادت وی در سامرا نیز حرف رفته میباشد.[۱۹] بیشتر منابع متقدم امامیه تولد حضرت را در ربیعالثانی سال ۲۳۲ق دانستهند.[۲۰] در روایتی به گزارش امام حسن عسکری(ع) نیز همین تاریخ نام برده میباشد.[۲۱] بعضی دیگر از منابع امامیه و اهلسنت میلاد حضرت را در سال ۲۳۱ق نیز نوشتهاند.[۲۲] روحانی اثرگذار در «مَسارّ الشیعة» و «حدائق الریاض» به دنیا آمدن امام را ۱۰ ربیعالثانی آورده میباشد.[۲۳] در قرن ششم قمری این پیمان به لبه رفت و به دنیا آمدن حضرت در ۸ ربیعالثانی آوازه یافته میباشد[۲۴] که قسم دارای شهرت نزد امامیه نیز است. طبق بعضا از گزارشها چهارم ربیعالثانی ولادت یافته میباشد. [۲۵]
شهید شدن: امام عسکری(ع) ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ قمری[۲۶] در عصر حکومت معتمد عباسی در ۲۸ سالگی به شهید شدن رسید.[۲۷] گزارشهایی نیز درباره شهید شدن وی در ماههای ربیعالثانی و جمادیالاولی نیز وجود دارااست.[۲۸] روحانی اثر گذار برآن میباشد وی به باعث بیماری از جهان رفت؛[۲۹] البته سازه به گفته فضل و ادب بن حسن طبرسی در اعلام الوری، بخش اعظمی از علمای امامیه معتقدند که امام عسکری(ع) همانند دیگر امامان بر تاثیر مسمومیت شهید شدهاست.[۳۰] مستند آن ها قصه «والله ما اینجانبّا الا کشته شده شهيد» منقول از امام درستگو(ع) میباشد.[۳۱] همینطور سید جعفر مرتضی عاملی تاریخپژوه، کلام روحانی اثر گذار(وفات امام به منجر بیماری) را حمل بر تقیه نموده است. [۳۲] بر پایه ی برخی گزارشهای تاریخی دو خلیفه پیش از مُعْتَمَد نیز در صدد قتل امام عسکری(ع) برآمده بودند. در روایتی آمده میباشد مُعْتَزّ عباسی به حاجِب( نگهبانِ اختصاصی) خویش امرکرد امام را در مسیر کوفه به قتل برساند البته با مطلع شدن عموم، برنده نشد.[۳۳] مبنی بر گزارش دیگری، مُهتَدی عباسی نیز تصمیم گرفت امام را در زندان به شهید شدن برساند اما تصمیم وی عملی نشد و زمان حکومت وی به راز رسید.[۳۴] امام عسکری(ع) در منزل خویش در سامرا، که پیشتر امام هادی(ع) نیز در آنجا دفن گردیده بود، مدفون میباشد.[۳۵] به نقل عبدالله بن خاقان، وزیر معتمد عباسی[۳۶] بعد از شهیدشدن امام عسکری(ع)، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، بزرگان، رجال سیاسی و عموم در تشییع پیکر وی کمپانی کردند.[۳۷] این روز در روزنگار قانونی ایران به مناسبت استارت امامت امام مجال(ع) تعطیل قانونی میباشد.[۳۸]
همسر: طبق نقل معروف، امام عسکری(ع) همسری سپردن نکرد و نسل وی فقط از روش کنیزی ادامه یافت که مامان حضرت مهدی(عج) میباشد.[۳۹] منابع، اسم مامان امام مهدی(عج) را متفاوت و متفاوت بیان کردهاند. در منابع آمده میباشد امام حسن عسکری(ع) خادمان و کنیزان گوناگون رومی، صَقْلایی و تُرک داشت[۴۰] و شاید این اختلاف در اسم مامان امام فرصت، از سویی به باعث تعدد کنیزان و از سوی دیگر به خواسته نهفته نگاهداشتن ولادت امام مهدی(عج) بوده میباشد.[۴۱]
فرزند: بر طبق اکثر منابع شیعه، فقط فرزند امام عسکری(ع)، امام فرصت(عج) مسمّا به «محمد» میباشد.[۴۲] از علمای اهل سنت نیز عده ای زیرا ابن اثیر، شَبْلَنجی و ابن صباغ مالکی نیز اسم محمد را تحت عنوان فرزند امام عسکری بیان کردهاند.[۴۳]
پر اسم و رسم به امام حسن عسکری(ع) (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمی امام شیعه ها اثناعشری میباشد که به مقطع شش سال امامت را بر ذمه داشت. وی فرزند امام هادی(ع) و بابا امام مهدی(عج) میباشد.مشهورترین کنیه او، عسکری میباشد که به اقامت اجباریاش در سامرا اشاره دارااست. وی در سامرا زیر نگهداری حکومت عباسی قرار داشت و برای عملهایش با محدودیت روبهرو بود. امام عسکری(ع) از روش نمایندگان خویش و نیز از رویکرد طومارنگاری با شیعه ها رابطه داشت. عثمان بن سعید، اول نایب خاص امام مجال(عج)، از نمایندگان خاص او نیز به شمار تشریفات ترحیم مشهد میرفت.
امام حسن عسکری(ع) در ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ قمری، در ۲۸ سالگی در سامرا به شهید شدن رسید و در کنار مرقد پدرش دفن شد. مدفن آن دو به بقعه عسکریین دارای اسم و رسم میباشد و از زیارتگاههای شیعه ها در عراق به شمار میاید.
احادیثی از امام عسکری(ع) در موضوعات تعبیر و تفسیر قرآن، خوی، فقه، کارها اعتقادی، دعا ها و زیارت ماجرا گردیدهاست.
نسب: نسب امام حسن عسکری(ع) با هشت واسطه به علی بن ابیطالب(ع) اولیه امام شیعه ها می رسد.[۱] پدرش امام هادی(ع)، دهمی امام شیعهها اثناعشری میباشد. به گزارش منابع شیعی، مادرش کنیز بود و حُدیث یا این که «حدیثه» اسم داشت.[۲] در برخی از منابع اسم وی «سوسن»،[۳] «عسفان»[۴](نقل شده این اسم فقط در کتاب نوبختی مذکور میباشد. [۵]) حَرْبیّه [۶]و سلیل[۷] نیز تصویب گردیدهاست. امام عسکری(ع) برادری به اسم جعفر داشت که به جعفر کذاب دارای شهرت میباشد. وی بعداز شهید شدن امام عسکری(ع)، ادعای امامت کرد و با انکار به دنیا آمدن فرزندی برای وی، تحت عنوان فقط وارث وی مدعا ارثیه آن حضرت شد.[۸] سید محمد و حسین دیگر برادران وی بودهاند.[۹]
نوشتهعلمیٔ مهم: فهرست لقبها و کنیههای امام حسن عسکری(ع)
لقب ها: کنیههای او را هادی، نقی، زَکیّ، رفیق و صامِت بیان کردهاند. برخی از مورخان کنیه «خالِص» را هم گفتهاند.[۱۰] ابن الرضا نیز لقبی میباشد که امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) به آن آوازه یافتهاند.[۱۱] کنیه «عسکری» نیز مشترک در میان امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع)، میباشد چون هر دو در شهر سامرا اقامت اجباری داشتند. «عسکر» تیتر غیرمشهوری برای سامرا بوده میباشد.[یادداشت ۱] [۱۲] همینطور به خیال و خاطر اشتراک اسم «حسن» فی مابین وی و امام حسن مجتبی(ع)، وی را « حسن اخیر» نیز خواندهاند.[۱۳]
لقب: لقب او «ابومحمد» بود.[۱۴] در برخی منابع لقبهای ابوالحسن،[۱۵] ابوالحجه،[۱۶] و ابوالقائم[۱۷] نیز به فعالیت رفته میباشد.
میلاد: بیشتر منابع به دنیاآمدن وی را در مدینه دانستهاند[۱۸] با این درحال حاضر از ولادت وی در سامرا نیز حرف رفته میباشد.[۱۹] بیشتر منابع متقدم امامیه تولد حضرت را در ربیعالثانی سال ۲۳۲ق دانستهند.[۲۰] در روایتی به گزارش امام حسن عسکری(ع) نیز همین تاریخ نام برده میباشد.[۲۱] بعضی دیگر از منابع امامیه و اهلسنت میلاد حضرت را در سال ۲۳۱ق نیز نوشتهاند.[۲۲] روحانی اثرگذار در «مَسارّ الشیعة» و «حدائق الریاض» به دنیا آمدن امام را ۱۰ ربیعالثانی آورده میباشد.[۲۳] در قرن ششم قمری این پیمان به لبه رفت و به دنیا آمدن حضرت در ۸ ربیعالثانی آوازه یافته میباشد[۲۴] که قسم دارای شهرت نزد امامیه نیز است. طبق بعضا از گزارشها چهارم ربیعالثانی ولادت یافته میباشد. [۲۵]
شهید شدن: امام عسکری(ع) ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ قمری[۲۶] در عصر حکومت معتمد عباسی در ۲۸ سالگی به شهید شدن رسید.[۲۷] گزارشهایی نیز درباره شهید شدن وی در ماههای ربیعالثانی و جمادیالاولی نیز وجود دارااست.[۲۸] روحانی اثر گذار برآن میباشد وی به باعث بیماری از جهان رفت؛[۲۹] البته سازه به گفته فضل و ادب بن حسن طبرسی در اعلام الوری، بخش اعظمی از علمای امامیه معتقدند که امام عسکری(ع) همانند دیگر امامان بر تاثیر مسمومیت شهید شدهاست.[۳۰] مستند آن ها قصه «والله ما اینجانبّا الا کشته شده شهيد» منقول از امام درستگو(ع) میباشد.[۳۱] همینطور سید جعفر مرتضی عاملی تاریخپژوه، کلام روحانی اثر گذار(وفات امام به منجر بیماری) را حمل بر تقیه نموده است. [۳۲] بر پایه ی برخی گزارشهای تاریخی دو خلیفه پیش از مُعْتَمَد نیز در صدد قتل امام عسکری(ع) برآمده بودند. در روایتی آمده میباشد مُعْتَزّ عباسی به حاجِب( نگهبانِ اختصاصی) خویش امرکرد امام را در مسیر کوفه به قتل برساند البته با مطلع شدن عموم، برنده نشد.[۳۳] مبنی بر گزارش دیگری، مُهتَدی عباسی نیز تصمیم گرفت امام را در زندان به شهید شدن برساند اما تصمیم وی عملی نشد و زمان حکومت وی به راز رسید.[۳۴] امام عسکری(ع) در منزل خویش در سامرا، که پیشتر امام هادی(ع) نیز در آنجا دفن گردیده بود، مدفون میباشد.[۳۵] به نقل عبدالله بن خاقان، وزیر معتمد عباسی[۳۶] بعد از شهیدشدن امام عسکری(ع)، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، بزرگان، رجال سیاسی و عموم در تشییع پیکر وی کمپانی کردند.[۳۷] این روز در روزنگار قانونی ایران به مناسبت استارت امامت امام مجال(ع) تعطیل قانونی میباشد.[۳۸]
همسر: طبق نقل معروف، امام عسکری(ع) همسری سپردن نکرد و نسل وی فقط از روش کنیزی ادامه یافت که مامان حضرت مهدی(عج) میباشد.[۳۹] منابع، اسم مامان امام مهدی(عج) را متفاوت و متفاوت بیان کردهاند. در منابع آمده میباشد امام حسن عسکری(ع) خادمان و کنیزان گوناگون رومی، صَقْلایی و تُرک داشت[۴۰] و شاید این اختلاف در اسم مامان امام فرصت، از سویی به باعث تعدد کنیزان و از سوی دیگر به خواسته نهفته نگاهداشتن ولادت امام مهدی(عج) بوده میباشد.[۴۱]
فرزند: بر طبق اکثر منابع شیعه، فقط فرزند امام عسکری(ع)، امام فرصت(عج) مسمّا به «محمد» میباشد.[۴۲] از علمای اهل سنت نیز عده ای زیرا ابن اثیر، شَبْلَنجی و ابن صباغ مالکی نیز اسم محمد را تحت عنوان فرزند امام عسکری بیان کردهاند.[۴۳]
خدمات صفر تا صد تشریفات ترحیم مشهد؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم