عباس بن محمدرضا قُمی (۱۲۹۴ق-۱۳۵۹ق) پر اسم و رسم به روضه خوان عباس قمی و محدّث قمی فقیه شیعه در |قرن چهارده هجری قمری میباشد. وی محدث، مورخ و خطیب بود و تحصیلات و شغل های علمی خود را در سه حوزه قم، مشهد و نجف طی کرد و کتابهای پرشماری نگاشت. مفاتیح الجنان، سفینة البحار، نفس المهموم و منتهی الآمال از مشهورترین تألیفات روحانی عباس قمی بهشمار میرود. محدث قمی در سال ۱۳۱۹ش در نجف درگذشت و در بقعه علی بن ابیطالب(ع) تشریفات ترحیم مشهد دفن شد.
معاشطومار
روحانی عباس در سال ۱۲۹۴ق در قم دیده به جهان گشود.[۱] پدرش محمدرضا قمی شخصی متدین و مرجع عموم برای درایت از وظایف دینی بود[۲] و مادرش، بانو زینت از زنان متدین و صالح بود.[۳]
روضه خوان عباس قمی درباره مامان خود اینچنین ذکر می دارد که:
«اینجانب هر موفقیتی که دارم از برکت مادرم میباشد؛ چون وی کارایی داشت مدام منرا با عصمت بدون نقص شیر دهد».[۴]
روحانی عباس در رجوع و برگشت از نجف به قم، وصلت کرد. او دختر سید زکریا قزوینی از علمای قم را به همسری برگزید؛ البته این ازدواج بعداز چندی به طلاق انجامید.[۵] محدث قمی زمانی که در مشهد اقامت داشت، با دختر سید احمد طباطبایی (۱۲۷۰-۱۳۳۴ق) تزویج کرد.[۶] فرزندان او به اسم میرزا علی، میرزا محسن، فاطمه و نجمه از این بانو متولد شدند.[۷]
محدث قمی در شب ۲۲ ذیالحجه سال ۱۳۵۹ق موازی با ۱ بهمن ۱۳۱۹ش[۸] در ۶۵ سالگی در نجف درگذشت. سید ابوالحسن اصفهانی در مقبره امام علی(ع) بر وی نماز خواند و پیکرش در کنار استادش میرزا حسین نوری در بقاع دفن شوید. بنابر نقل سید محسن امین سه مجلس بزرگداشت برای او در نجف، کربلا و کاظمین برگزار شد.[۹]
رده و التفات
سید محسن امین در کتاب اعیان الشیعه، او را تحت عنوان دانا، فاضل، محدث، واعظ، عبادت کننده و مومن خاطر نموده است.[۱۰] علامه امینی در کتاب الغدیر به مناسبت بیان کتاب سود القدیر فیما یتعلق بحدیث الغدیر او را از نوابغ و از بزرگان دانش حدیث معرفی مینماید.[۱۱] شعرانی در کتاب دمع السجوم او را ادیبی بارع، محدثی خبیر و باخبر و در ضبط مطالب ظریف و پیشوای دهر معرفی میکند[۱۲] امام خمینی در گستردن چهل حدیث اورا این سیرتکامل تعریف نموده است:«الشّيخ العالم الجليل المُتَعَبِّد الثّقة الثَّبت» روحانی دانشمند پایسد به آئین و اهل تعبد و قابل اتکا ودارای خطای معدود و پاک از لاف. [۱۳] کنگره بزرگداشت روضه خوان عباس قمی، پنجشنبه ۱۱ آذر سال ۱۳۸۹ش در راءس فقاهتی ائمه اطهار(ع) در قم برگزار شد.[۱۴]
تحصیلات و سرویس ها علمی
تمبر یادبود محدث قمی به مناسبت هفتادمین سالگرد
محدث قمی برای کامل شدن علم ها و معارف سفرهایی را به بلاد اسلامی داشته و به همین انگیزه در سه حوزه علمیه قم، نجف و مشهد اساتیدی داشته میباشد. روضه خوان عباس تحصیلات روزگار کودکی و نوجوانی را در قم طی کرد. بعضا اساتید او دراین شهر عبارتند از:
محمد ارباب قمی[۱۵]
روحانی ابوالقاسم قمی[۱۶]
سید احمد طباطبایی قمی (درگذشت:۱۳۳۴ق)پدرخانم محدث قمی
روحانی محمد حسین قمی مدرس خط نستعلیق.[۱۷]
مهاجرت به نجف
روضه خوان عباس قمی در سال ۱۳۱۶ق و ۲۲ سالگی وارد نجف شد. بعضا از اساتید وی دراین شهر عبارتند از:
سید محمد کاظم طباطبائی یزدی صاحب و مالک العروة الوثقی
میرزا حسین نوری مالک کتاب المستدرک
محمدتقی شیرازی پر اسم و رسم به میرزای دوم
سید حسن صدر کاظمی
سید ابوالحسن نقوی لکنهوئی.[۱۸]
رجوع به کشورایران
محدث قمی بعداز درگذشت میرزا حسین نوری در سال ۱۳۲۲ق نجف را سوراخ کرد و به جمهوری اسلامی ایران رجوع و برگشت. او در بازه اقامت در کشورایران، چند دفعه به زیارت عتبات عالیات رفت و مجددا به حج مشرف شد.[۱۹]
روحانی عباس قمی آدینه ۱ ربیعالثانی ۱۳۳۲ق به قصد اقامت وارد مشهد شد. انگیزه اقامت او در مشهد به تقاضای آقا حسین قمی بود و تا سال ۱۳۵۴ق در آنجا سکونت داشت.[۲۰] او در پیشگفتار کتاب الفوائد الرضویة مینویسد: به دلیل شدت ابتلا و دغدغه و کثرت هموم و غموم که بر این داعی رویداد و تفصیل آن زمانبر میباشد به خاطرم رسید که نگهبانی برم به امام اتقیا و حفاظت غربا حضرت ابوالحسن علی بن موسی الرضا(ع).[۲۱]
برخی اساتید او در مشهد عبارتند از:
آقا والا حکیم شهیدی(درگذشت:۱۳۱۵ش)
میرزا محمد خراسانی فرزند آخوند خراسانی
روضه خوان مرتضی آشتیانی(درگذشت:۱۳۲۵ش)
آقا حسین قمی
عبدالجواد ادیب نیشابوری.
او در بازه زمانی اقامت ۲۲ ساله خویش در مشهد، به تألیفات متفاوت درگیر شوید و مجالس وعظ و خطابه فراوانی داشت که زبانزد عام و خاص شوید.[۲۲] او همینطور دراین منابر به افشاگری علیه آمریکاییها و روشنگری عموم میپرداخت که از سوی کمیته مجازات حزب دموکرات مشهد انذار به مرگ شد.[۲۳]
رجوع به نجف
محل دفن روحانی عباس قمی درکنار استادش میرزا حسین نوری در مقبره امیرالمومنین
روضه خوان عباس قمی بعد از حادثه مسجد گوهرشاد و قتل عام عموم و تبعید آقا حسین قمی در سال ۱۳۵۴ق به نجف برگشت و تا نقطه پايان قدمت در آن باز ماند.[۲۴]
شاگردان و راویان
برخی از شاگردان محدث قمی عبارتند از:
آقا گران قدر طهرانی
سید احمد موسوی مستنبط
سید احمد معروف به سید آقا تستری جزائری
روحانی حسین مقدس مشهدی
حیدرقلی سردار کابلی
سید شهابالدین مرعشی نجفی
عبدالحسین فقیهی رشتی
ملا علی واعظ خیابانی تبریزی
سید علیحفاظت قائنی خراسانی
سید علینقی نتیجهالاسلام
روحانی محمدتقی مقدس طهرانی
روحانی محمدصادق صدر الشریعة تنکابنی
روحانی محمدعلی اردوبادی
روحانی محمدمهدی شرف الدین واعظی تستری
سید محمدهادی میلانی
سید مصطفی صفایی خوانساری
سید میرزا مهدی شیرازی
روحانی یوسف بیارجمندی حائری
روحانی یوسف بن عبدعل
عباس بن محمدرضا قُمی (۱۲۹۴ق-۱۳۵۹ق) پر اسم و رسم به روضه خوان عباس قمی و محدّث قمی فقیه شیعه در |قرن چهارده هجری قمری میباشد. وی محدث، مورخ و خطیب بود و تحصیلات و شغل های علمی خود را در سه حوزه قم، مشهد و نجف طی کرد و کتابهای پرشماری نگاشت. مفاتیح الجنان، سفینة البحار، نفس المهموم و منتهی الآمال از مشهورترین تألیفات روحانی عباس قمی بهشمار میرود. محدث قمی در سال ۱۳۱۹ش در نجف درگذشت و در بقعه علی بن ابیطالب(ع) تشریفات ترحیم مشهد دفن شد.
معاشطومار
روحانی عباس در سال ۱۲۹۴ق در قم دیده به جهان گشود.[۱] پدرش محمدرضا قمی شخصی متدین و مرجع عموم برای درایت از وظایف دینی بود[۲] و مادرش، بانو زینت از زنان متدین و صالح بود.[۳]
روضه خوان عباس قمی درباره مامان خود اینچنین ذکر می دارد که:
«اینجانب هر موفقیتی که دارم از برکت مادرم میباشد؛ چون وی کارایی داشت مدام منرا با عصمت بدون نقص شیر دهد».[۴]
روحانی عباس در رجوع و برگشت از نجف به قم، وصلت کرد. او دختر سید زکریا قزوینی از علمای قم را به همسری برگزید؛ البته این ازدواج بعداز چندی به طلاق انجامید.[۵] محدث قمی زمانی که در مشهد اقامت داشت، با دختر سید احمد طباطبایی (۱۲۷۰-۱۳۳۴ق) تزویج کرد.[۶] فرزندان او به اسم میرزا علی، میرزا محسن، فاطمه و نجمه از این بانو متولد شدند.[۷]
محدث قمی در شب ۲۲ ذیالحجه سال ۱۳۵۹ق موازی با ۱ بهمن ۱۳۱۹ش[۸] در ۶۵ سالگی در نجف درگذشت. سید ابوالحسن اصفهانی در مقبره امام علی(ع) بر وی نماز خواند و پیکرش در کنار استادش میرزا حسین نوری در بقاع دفن شوید. بنابر نقل سید محسن امین سه مجلس بزرگداشت برای او در نجف، کربلا و کاظمین برگزار شد.[۹]
رده و التفات
سید محسن امین در کتاب اعیان الشیعه، او را تحت عنوان دانا، فاضل، محدث، واعظ، عبادت کننده و مومن خاطر نموده است.[۱۰] علامه امینی در کتاب الغدیر به مناسبت بیان کتاب سود القدیر فیما یتعلق بحدیث الغدیر او را از نوابغ و از بزرگان دانش حدیث معرفی مینماید.[۱۱] شعرانی در کتاب دمع السجوم او را ادیبی بارع، محدثی خبیر و باخبر و در ضبط مطالب ظریف و پیشوای دهر معرفی میکند[۱۲] امام خمینی در گستردن چهل حدیث اورا این سیرتکامل تعریف نموده است:«الشّيخ العالم الجليل المُتَعَبِّد الثّقة الثَّبت» روحانی دانشمند پایسد به آئین و اهل تعبد و قابل اتکا ودارای خطای معدود و پاک از لاف. [۱۳] کنگره بزرگداشت روضه خوان عباس قمی، پنجشنبه ۱۱ آذر سال ۱۳۸۹ش در راءس فقاهتی ائمه اطهار(ع) در قم برگزار شد.[۱۴]
تحصیلات و سرویس ها علمی
تمبر یادبود محدث قمی به مناسبت هفتادمین سالگرد
محدث قمی برای کامل شدن علم ها و معارف سفرهایی را به بلاد اسلامی داشته و به همین انگیزه در سه حوزه علمیه قم، نجف و مشهد اساتیدی داشته میباشد. روضه خوان عباس تحصیلات روزگار کودکی و نوجوانی را در قم طی کرد. بعضا اساتید او دراین شهر عبارتند از:
محمد ارباب قمی[۱۵]
روحانی ابوالقاسم قمی[۱۶]
سید احمد طباطبایی قمی (درگذشت:۱۳۳۴ق)پدرخانم محدث قمی
روحانی محمد حسین قمی مدرس خط نستعلیق.[۱۷]
مهاجرت به نجف
روضه خوان عباس قمی در سال ۱۳۱۶ق و ۲۲ سالگی وارد نجف شد. بعضا از اساتید وی دراین شهر عبارتند از:
سید محمد کاظم طباطبائی یزدی صاحب و مالک العروة الوثقی
میرزا حسین نوری مالک کتاب المستدرک
محمدتقی شیرازی پر اسم و رسم به میرزای دوم
سید حسن صدر کاظمی
سید ابوالحسن نقوی لکنهوئی.[۱۸]
رجوع به کشورایران
محدث قمی بعداز درگذشت میرزا حسین نوری در سال ۱۳۲۲ق نجف را سوراخ کرد و به جمهوری اسلامی ایران رجوع و برگشت. او در بازه اقامت در کشورایران، چند دفعه به زیارت عتبات عالیات رفت و مجددا به حج مشرف شد.[۱۹]
روحانی عباس قمی آدینه ۱ ربیعالثانی ۱۳۳۲ق به قصد اقامت وارد مشهد شد. انگیزه اقامت او در مشهد به تقاضای آقا حسین قمی بود و تا سال ۱۳۵۴ق در آنجا سکونت داشت.[۲۰] او در پیشگفتار کتاب الفوائد الرضویة مینویسد: به دلیل شدت ابتلا و دغدغه و کثرت هموم و غموم که بر این داعی رویداد و تفصیل آن زمانبر میباشد به خاطرم رسید که نگهبانی برم به امام اتقیا و حفاظت غربا حضرت ابوالحسن علی بن موسی الرضا(ع).[۲۱]
برخی اساتید او در مشهد عبارتند از:
آقا والا حکیم شهیدی(درگذشت:۱۳۱۵ش)
میرزا محمد خراسانی فرزند آخوند خراسانی
روضه خوان مرتضی آشتیانی(درگذشت:۱۳۲۵ش)
آقا حسین قمی
عبدالجواد ادیب نیشابوری.
او در بازه زمانی اقامت ۲۲ ساله خویش در مشهد، به تألیفات متفاوت درگیر شوید و مجالس وعظ و خطابه فراوانی داشت که زبانزد عام و خاص شوید.[۲۲] او همینطور دراین منابر به افشاگری علیه آمریکاییها و روشنگری عموم میپرداخت که از سوی کمیته مجازات حزب دموکرات مشهد انذار به مرگ شد.[۲۳]
رجوع به نجف
محل دفن روحانی عباس قمی درکنار استادش میرزا حسین نوری در مقبره امیرالمومنین
روضه خوان عباس قمی بعد از حادثه مسجد گوهرشاد و قتل عام عموم و تبعید آقا حسین قمی در سال ۱۳۵۴ق به نجف برگشت و تا نقطه پايان قدمت در آن باز ماند.[۲۴]
شاگردان و راویان
برخی از شاگردان محدث قمی عبارتند از:
آقا گران قدر طهرانی
سید احمد موسوی مستنبط
سید احمد معروف به سید آقا تستری جزائری
روحانی حسین مقدس مشهدی
حیدرقلی سردار کابلی
سید شهابالدین مرعشی نجفی
عبدالحسین فقیهی رشتی
ملا علی واعظ خیابانی تبریزی
سید علیحفاظت قائنی خراسانی
سید علینقی نتیجهالاسلام
روحانی محمدتقی مقدس طهرانی
روحانی محمدصادق صدر الشریعة تنکابنی
روحانی محمدعلی اردوبادی
روحانی محمدمهدی شرف الدین واعظی تستری
سید محمدهادی میلانی
سید مصطفی صفایی خوانساری
سید میرزا مهدی شیرازی
روحانی یوسف بیارجمندی حائری
روحانی یوسف بن عبدعل
چکلیست کامل برگزاری مراسم ترحیم؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم