موضوعهای صورتگیری اذهان
برخی از دانشمندان معتقدند که خاستگاه ابنتیمیه در صورتگیری پندارهای انحرافی وی مؤثر بوده میباشد؛ چنانکه حادثه ها مختلف و اشتباهات اجتماعی و سیاسی، برای مثال ضعیف شدن مسلمانها در پیکارهای صلیبی، حمله مغول و برچیده شدن خلافت عباسیان بهتیتر مثال آرمانی حکومت برای اهلسنت و صورتگیری جریانهای گم راه، قضیه را برای تقابل و بروز تفکرهای ابنتیمیه مهیا تشریفات ترحیم مشهد کرد.[۷۹]
در نگاه سایر افراد
اکثری از علما و نویسندگان اهل سنت دربارهٔ ابنتیمیه کلام گفتهاند و نظرها متفاوتی درباره وی داراهستند. بعضی اورا بر امامان مذهبها چهارگانه اهل سنت برتری داده، القابی مانند روضه خوان الاسلام، یگانه روزگار، علامه، فقید، مفسر[۸۰]، باخبرترین فرد فرصت خود به علم ها آئین[۸۱] و وسیع ترین علماء[۸۲] به ابنتیمیه دادهاند.[یادداشت ۱]
ابنکثیر دمشقی که از شاگردان ابنتیمیه میباشد اورا از والاترین علما دانسته میباشد وی در البدایة و النهایة از سال به دنیا آمدن تا وفات ابنتیمیه در اولِ ذکر اتفاق ها هر سال، شغل های ابنتیمیه را توضیح می دهد. «بن گشوده» نیز درباره وی گوید: و به دلیل آنچه گفته شد بزرگان آن مجال بالاتفاق اورا روضه خوان الاسلام نامیدند و با القابی مانند «بحرالعلوم» و «ترجمان القرآن» و «یگانه مجتهدین» اورا ستودند.[۸۳]
در مقابل توده متعددی از فقها و قضات مذهبها چهارگانه اهل سنت به دلیل عقاید، فتاوای شاذ و اذهان ابنتیمیه، صریحاً نسبت بی دینی، ضلالت و بدعت به وی دادهاند؛ برای مثال ۱۸ نفر از قضات اهل سنت حکم کردهاند که زیرا ابنتیمیه تنقیص انبیا نموده، کافر گردیده است.[۸۴] شوکانی در «البدر الطالع» گوید: محمد بخاری (درگذشته ۸۴۱) از علمای حنفی خلال حکم به تکفیر ابنتیمیه، یقین داشت کسی که ابنتیمیه را روحانی الاسلام بداند نیز کافر میباشد.[۸۵] بعضا از علمای اهل سنت نیز اورا شخصی معدودعقل و هوسران نامیدهاند.[۸۶]
نویسندگان تندخویی، خشونت، توهین نمودن به مخاطبان، رعایت ننمودن آرامش گفت و گو و مناظره و نسبت خطادادن به پیشینیان بوسیله ابنتیمیه را درین داوریها بیتأثیر ندانسته و آن را موجب تنفّر علمای دیگر مذهبها از فکرها و شخصیت ابنتیمیه دانستهاند؛[۸۷] عاملی که سبب حکم به زندانی کردن وی بوسیله قضات مذهبها اربعه شد و اورا از دادن فتوا بازداشتند.[۸۸]
کتابهایی در عیب گیری ابنتیمیه
ابنتیمیه به جهت صدور فتاوا و آرای شاذ و کم گزینه عیب گیری اکثری از علمای مذهبها اربعه و علمای شیعه شوید و کتابهایی در انتقاد وی تدوین شد. برخی از مهمترین کتابهای انتقاد ذهن ها وی عبارتند از:
الدرة المضیئة فی الرد علی ابنتیمیه نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
شفاء السقام فی زیارة نه الانام نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
عیب گیری الاجتماع والافتراق فی مسائل الایمان والطلاق نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
النظر المحقّق فی الحلف بالطلاق المعلّق نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
الاعتبار ببقاء الجنّه والنار نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
منهاج الشریعه فی الرد علی ابنتیمیه، از محمدمهدی کاظمی قزوینی.
اعتراضات علی ابنتیمیه فی دانش الکلام، حکم دهنده القضاه مصر احمد بن ابراهیم حنفی.
رساله فی الرد علی ابنتیمیه فی مسأله الطلاق، محمد بن علی مازنی دمشقی متوفای ۷۲۱ق.
رساله فی الرد علی ابنتیمیه فی مسأله الزیاره، محمد بن علی مازنی.
نصیحه الذهبی الی ابنتیمیه، محمد بن ذهبی.
التحفه المختاره فی الرد علی منکر الزیاره، قدمت بن الیمن مالکی متوفای ۷۳۴ق.
الابحاث الجلیله فی الرد علی ابنتیمیه، احمد بن عثمان ترکمانی حنفی متوفای ۷۴۴ق.
الرد علی ابنتیمیه فی الاعتقادات، محمد بن احمد فرغانی دمشقی حنفی متوفای ۸۶۷ق.
الجوهر المنظم فی زیاره القبر المعظّم، ابنحجر هیثمی متوفی ۹۷۴ق.
نظرة فی کتاب منهاج السنة النبویة این کتاب سه جلد از کتاب الغدیر علامه امینی میباشد که به شبهه ها ابنتیمیه در کتاب منهاج السنه پرداخته و به طور جدا با این تیتر چاپ شدهاست.
کنگرهها و گردهماییهای علمی
در سال ۱۴۰۸ق در دانش کده سلفی بنارس هندوستان کنگرهای در بزرگداشت ابنتیمیه برگزار شوید که در آن حدود ۵۰ نوشتهیعلمی در معرفی و تعریف و تمجید از ابنتیمیه ارائه و در تیمای به اسم «بحوث الندوه العالیه عن روضه خوان الاسلام ابنتیمیه و اعماله الخالده» چاپ شد. در رد ایده ها متعدد ابنتیمیه نیز گردهماییها [۸۹] و کرسیهای علمی[۹۰] گوناگونی برگزار گردیدهاست.
موضوعهای صورتگیری اذهان
برخی از دانشمندان معتقدند که خاستگاه ابنتیمیه در صورتگیری پندارهای انحرافی وی مؤثر بوده میباشد؛ چنانکه حادثه ها مختلف و اشتباهات اجتماعی و سیاسی، برای مثال ضعیف شدن مسلمانها در پیکارهای صلیبی، حمله مغول و برچیده شدن خلافت عباسیان بهتیتر مثال آرمانی حکومت برای اهلسنت و صورتگیری جریانهای گم راه، قضیه را برای تقابل و بروز تفکرهای ابنتیمیه مهیا تشریفات ترحیم مشهد کرد.[۷۹]
در نگاه سایر افراد
اکثری از علما و نویسندگان اهل سنت دربارهٔ ابنتیمیه کلام گفتهاند و نظرها متفاوتی درباره وی داراهستند. بعضی اورا بر امامان مذهبها چهارگانه اهل سنت برتری داده، القابی مانند روضه خوان الاسلام، یگانه روزگار، علامه، فقید، مفسر[۸۰]، باخبرترین فرد فرصت خود به علم ها آئین[۸۱] و وسیع ترین علماء[۸۲] به ابنتیمیه دادهاند.[یادداشت ۱]
ابنکثیر دمشقی که از شاگردان ابنتیمیه میباشد اورا از والاترین علما دانسته میباشد وی در البدایة و النهایة از سال به دنیا آمدن تا وفات ابنتیمیه در اولِ ذکر اتفاق ها هر سال، شغل های ابنتیمیه را توضیح می دهد. «بن گشوده» نیز درباره وی گوید: و به دلیل آنچه گفته شد بزرگان آن مجال بالاتفاق اورا روضه خوان الاسلام نامیدند و با القابی مانند «بحرالعلوم» و «ترجمان القرآن» و «یگانه مجتهدین» اورا ستودند.[۸۳]
در مقابل توده متعددی از فقها و قضات مذهبها چهارگانه اهل سنت به دلیل عقاید، فتاوای شاذ و اذهان ابنتیمیه، صریحاً نسبت بی دینی، ضلالت و بدعت به وی دادهاند؛ برای مثال ۱۸ نفر از قضات اهل سنت حکم کردهاند که زیرا ابنتیمیه تنقیص انبیا نموده، کافر گردیده است.[۸۴] شوکانی در «البدر الطالع» گوید: محمد بخاری (درگذشته ۸۴۱) از علمای حنفی خلال حکم به تکفیر ابنتیمیه، یقین داشت کسی که ابنتیمیه را روحانی الاسلام بداند نیز کافر میباشد.[۸۵] بعضا از علمای اهل سنت نیز اورا شخصی معدودعقل و هوسران نامیدهاند.[۸۶]
نویسندگان تندخویی، خشونت، توهین نمودن به مخاطبان، رعایت ننمودن آرامش گفت و گو و مناظره و نسبت خطادادن به پیشینیان بوسیله ابنتیمیه را درین داوریها بیتأثیر ندانسته و آن را موجب تنفّر علمای دیگر مذهبها از فکرها و شخصیت ابنتیمیه دانستهاند؛[۸۷] عاملی که سبب حکم به زندانی کردن وی بوسیله قضات مذهبها اربعه شد و اورا از دادن فتوا بازداشتند.[۸۸]
کتابهایی در عیب گیری ابنتیمیه
ابنتیمیه به جهت صدور فتاوا و آرای شاذ و کم گزینه عیب گیری اکثری از علمای مذهبها اربعه و علمای شیعه شوید و کتابهایی در انتقاد وی تدوین شد. برخی از مهمترین کتابهای انتقاد ذهن ها وی عبارتند از:
الدرة المضیئة فی الرد علی ابنتیمیه نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
شفاء السقام فی زیارة نه الانام نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
عیب گیری الاجتماع والافتراق فی مسائل الایمان والطلاق نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
النظر المحقّق فی الحلف بالطلاق المعلّق نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
الاعتبار ببقاء الجنّه والنار نوشته تقیالدین علی بن عبدالکافی سبکی متوفای ۷۵۶ق.
منهاج الشریعه فی الرد علی ابنتیمیه، از محمدمهدی کاظمی قزوینی.
اعتراضات علی ابنتیمیه فی دانش الکلام، حکم دهنده القضاه مصر احمد بن ابراهیم حنفی.
رساله فی الرد علی ابنتیمیه فی مسأله الطلاق، محمد بن علی مازنی دمشقی متوفای ۷۲۱ق.
رساله فی الرد علی ابنتیمیه فی مسأله الزیاره، محمد بن علی مازنی.
نصیحه الذهبی الی ابنتیمیه، محمد بن ذهبی.
التحفه المختاره فی الرد علی منکر الزیاره، قدمت بن الیمن مالکی متوفای ۷۳۴ق.
الابحاث الجلیله فی الرد علی ابنتیمیه، احمد بن عثمان ترکمانی حنفی متوفای ۷۴۴ق.
الرد علی ابنتیمیه فی الاعتقادات، محمد بن احمد فرغانی دمشقی حنفی متوفای ۸۶۷ق.
الجوهر المنظم فی زیاره القبر المعظّم، ابنحجر هیثمی متوفی ۹۷۴ق.
نظرة فی کتاب منهاج السنة النبویة این کتاب سه جلد از کتاب الغدیر علامه امینی میباشد که به شبهه ها ابنتیمیه در کتاب منهاج السنه پرداخته و به طور جدا با این تیتر چاپ شدهاست.
کنگرهها و گردهماییهای علمی
در سال ۱۴۰۸ق در دانش کده سلفی بنارس هندوستان کنگرهای در بزرگداشت ابنتیمیه برگزار شوید که در آن حدود ۵۰ نوشتهیعلمی در معرفی و تعریف و تمجید از ابنتیمیه ارائه و در تیمای به اسم «بحوث الندوه العالیه عن روضه خوان الاسلام ابنتیمیه و اعماله الخالده» چاپ شد. در رد ایده ها متعدد ابنتیمیه نیز گردهماییها [۸۹] و کرسیهای علمی[۹۰] گوناگونی برگزار گردیدهاست.
چکلیست کامل برگزاری مراسم ترحیم؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم