دِعْبِل بْن عَلی خُزاعی (۱۴۸-۲۴۵ق) از شاعران و اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) بود. وی بهباعث سرودن قصیدۀ تائیّه آوازه داراست. او این قصیده را اولتوشه برای امام رضا(ع) در مَرْو خواند که مورداستقبال امام و شیعهها قرار تشریفات ترحیم مشهد گرفت.
دعبل احادیثی را نیز از امامان نقل کرده که به عنوان مثال آنها میاقتدار به خُطبۀ شِقشِقیّه اشاره نمود. دعبل در شعرهای خویش، معاندان اهلبیت(ع) را هجو میکرد. وی در سال ۲۴۵ق به خیال و خاطر هجو یک کدام از حاکمان بنیعباس کشته و در شهر شوش دفن شد.
معرفی و مقام
دِعْبِل بْن عَلی خُزاعی از شاعران و راویان روایات اهلبیت(ع) در قرن دوم و سوم هجری قمری بود.[۱] قصیدۀ تائیّه که شعری دارای اسم و رسم درباره سرگذشت اهلبیت(ع) و ستمهایی میباشد که بر آنها رفته، سروده او میباشد. وی این قصیده را اولتوشه در مرو برای امام رضا(ع) خواند که بسیار آیتم اعتنا امام و شیعه ها قرار گرفت.[۲]
دعبل اشعار زیادی در مدح و رثای اهلبیت(ع) سروده میباشد.[۳] وی با شنیدن خبر شهیدشدن امام رضا(ع)، قصیده رائیه را در رثایش سرود.[۴] بهگفته برخی دانشمندان، دعبل مقام ویژهای در شعر داشته میباشد.[۵] «طبقات الشعرا» و دیوان شعر وی، از اثرها دعبل به شمار آمده میباشد.[۶] به گفته سید محسن امین، مؤلف کتاب أعیانُالشیعه کتاب شعر وی تا قرن ۱۳ق وجود داشت؛ ولی بعد از آن، مدتی نابودشد.[۷] برخی نویسندگان کارایی کردهاند شعرهای اورا که در کتابهای گوناگون بیان شده، عدهآوری نمایند.[۸]
بخشی از تائیه دعبل. دو بیت پایان را امام رضا(ع) به شعر افزوده میباشد:
أَ فَاطِمُ لَوْ خِلْتِ الْحُسَيْنَ مُجَدَّلا
وَ قَدْ مَاتَ عَطْشَاناً بِشَطِّ فُرَات
إِذاً لَلَطَمْتِ الْخَدَّ فَاطِمُ عِنْدَه
وَ أَجْرَيْتِ دَمْعَ الْعَيْنِ فِي الْوَجَنَات
أَ فَاطِمُ قُومِي يَا ابْنَةَ الْخَيْرِ فَانْدُبِي
نُجُومُ سَمَویَاتٍ بِأَرْضِ فَلَاة
قُبُورٌ بِكُوفَانَ وَ أُخْرَى بِطَيْبَة
وَ أُخْرَى بِفَخٍّ نَالَهَا صَلَوَات
وَ أُخْرَى بِأَرْضِ الْجَوْزَجَانِ مَحَلُّهَا
وَ قَبْرٌ بِبَاخَمْرَى لَدَى الْغُرُبَات
وَ قَبْرٌ بِبَغْدَادٍ لِنَفْسٍ زَكِيَّة
تَضَمَّنَهَا الرَّحْمَنُ فِي الْغُرُفَات
وَ قَبْرٌ بِطُوسٍ يَا لَهَا مِنْ مُصِيبَةٍ
أَلَحَّتْ عَلَى الْأَحْشَاءِ بِالزَّفَرَاتِ
إِلَى الْحَشْرِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ قَائِماً
يُفَرِّجُ عَنَّا الْغَمَّ وَ الْكُرُبَات
اربلی، کشف الغمه، ۱۳۸۱ق، ج۲، ص۳۱۸-۳۲۷.
بخشی از کتیبه رائیه، نصبگردیده در بقاع امام رضا(ع) که در آن مندرج میباشد:
قَبْرَانِ فِي طُوسَ خَيْرُ النَّاسِ كُلِّهِمْ
وَ قَبْرُ شَرِّهِمْ هَذَا مِنَ الْعِبَرِ
مَا يَنْفَعُ الرِّجْسُ مِنْ قُرْبِ الزَّكِيِّ وَ لَا
عَلَى الزَّكِيِّ بِقُرْبِ الرِّجْسِ مِنْ ضَرَر.
اسم دعبل، را حسن، عبدالرحمن یا این که محمد دانستهاند؛ اما وی به کنیه «دعبل» آوازه داراست.[۹] لقباش ابوعلی[۱۰] یا این که ابوجعفر[۱۱] میباشد. او در سال ۱۴۸ق دیده به جهان گشود.[۱۲] دعبل اهل کوفه بود و به شهرهای مختلفی هجرت میکرد.[۱۳] نَسَب دعبل به قوم خُزاعه، یکی بستگانهای یَمَن میرسد.[۱۴] بُدَیل بن ورقاء و پسرش عبدالله بن بُدَیل، دو بدن از اجداد دعبل، صحابی رسول(ص) بودند.[۱۵] عبدالله بن بُدَیل از یاران امام علی(ع) نیز بود که با خویشاوندان خزاعه در نزاع صِفّین علیه مُعاویة بن ابیسُفیان جنگید و به شهیدشدن رسید.[۱۶] اما در بعضی منابع دیگر، نسَب اورا به سیرتکامل دیگری تصویب کردهاند.[۱۷]
دِعْبِل بْن عَلی خُزاعی (۱۴۸-۲۴۵ق) از شاعران و اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) بود. وی بهباعث سرودن قصیدۀ تائیّه آوازه داراست. او این قصیده را اولتوشه برای امام رضا(ع) در مَرْو خواند که مورداستقبال امام و شیعهها قرار تشریفات ترحیم مشهد گرفت.
دعبل احادیثی را نیز از امامان نقل کرده که به عنوان مثال آنها میاقتدار به خُطبۀ شِقشِقیّه اشاره نمود. دعبل در شعرهای خویش، معاندان اهلبیت(ع) را هجو میکرد. وی در سال ۲۴۵ق به خیال و خاطر هجو یک کدام از حاکمان بنیعباس کشته و در شهر شوش دفن شد.
معرفی و مقام
دِعْبِل بْن عَلی خُزاعی از شاعران و راویان روایات اهلبیت(ع) در قرن دوم و سوم هجری قمری بود.[۱] قصیدۀ تائیّه که شعری دارای اسم و رسم درباره سرگذشت اهلبیت(ع) و ستمهایی میباشد که بر آنها رفته، سروده او میباشد. وی این قصیده را اولتوشه در مرو برای امام رضا(ع) خواند که بسیار آیتم اعتنا امام و شیعه ها قرار گرفت.[۲]
دعبل اشعار زیادی در مدح و رثای اهلبیت(ع) سروده میباشد.[۳] وی با شنیدن خبر شهیدشدن امام رضا(ع)، قصیده رائیه را در رثایش سرود.[۴] بهگفته برخی دانشمندان، دعبل مقام ویژهای در شعر داشته میباشد.[۵] «طبقات الشعرا» و دیوان شعر وی، از اثرها دعبل به شمار آمده میباشد.[۶] به گفته سید محسن امین، مؤلف کتاب أعیانُالشیعه کتاب شعر وی تا قرن ۱۳ق وجود داشت؛ ولی بعد از آن، مدتی نابودشد.[۷] برخی نویسندگان کارایی کردهاند شعرهای اورا که در کتابهای گوناگون بیان شده، عدهآوری نمایند.[۸]
بخشی از تائیه دعبل. دو بیت پایان را امام رضا(ع) به شعر افزوده میباشد:
أَ فَاطِمُ لَوْ خِلْتِ الْحُسَيْنَ مُجَدَّلا
وَ قَدْ مَاتَ عَطْشَاناً بِشَطِّ فُرَات
إِذاً لَلَطَمْتِ الْخَدَّ فَاطِمُ عِنْدَه
وَ أَجْرَيْتِ دَمْعَ الْعَيْنِ فِي الْوَجَنَات
أَ فَاطِمُ قُومِي يَا ابْنَةَ الْخَيْرِ فَانْدُبِي
نُجُومُ سَمَویَاتٍ بِأَرْضِ فَلَاة
قُبُورٌ بِكُوفَانَ وَ أُخْرَى بِطَيْبَة
وَ أُخْرَى بِفَخٍّ نَالَهَا صَلَوَات
وَ أُخْرَى بِأَرْضِ الْجَوْزَجَانِ مَحَلُّهَا
وَ قَبْرٌ بِبَاخَمْرَى لَدَى الْغُرُبَات
وَ قَبْرٌ بِبَغْدَادٍ لِنَفْسٍ زَكِيَّة
تَضَمَّنَهَا الرَّحْمَنُ فِي الْغُرُفَات
وَ قَبْرٌ بِطُوسٍ يَا لَهَا مِنْ مُصِيبَةٍ
أَلَحَّتْ عَلَى الْأَحْشَاءِ بِالزَّفَرَاتِ
إِلَى الْحَشْرِ حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ قَائِماً
يُفَرِّجُ عَنَّا الْغَمَّ وَ الْكُرُبَات
اربلی، کشف الغمه، ۱۳۸۱ق، ج۲، ص۳۱۸-۳۲۷.
بخشی از کتیبه رائیه، نصبگردیده در بقاع امام رضا(ع) که در آن مندرج میباشد:
قَبْرَانِ فِي طُوسَ خَيْرُ النَّاسِ كُلِّهِمْ
وَ قَبْرُ شَرِّهِمْ هَذَا مِنَ الْعِبَرِ
مَا يَنْفَعُ الرِّجْسُ مِنْ قُرْبِ الزَّكِيِّ وَ لَا
عَلَى الزَّكِيِّ بِقُرْبِ الرِّجْسِ مِنْ ضَرَر.
اسم دعبل، را حسن، عبدالرحمن یا این که محمد دانستهاند؛ اما وی به کنیه «دعبل» آوازه داراست.[۹] لقباش ابوعلی[۱۰] یا این که ابوجعفر[۱۱] میباشد. او در سال ۱۴۸ق دیده به جهان گشود.[۱۲] دعبل اهل کوفه بود و به شهرهای مختلفی هجرت میکرد.[۱۳] نَسَب دعبل به قوم خُزاعه، یکی بستگانهای یَمَن میرسد.[۱۴] بُدَیل بن ورقاء و پسرش عبدالله بن بُدَیل، دو بدن از اجداد دعبل، صحابی رسول(ص) بودند.[۱۵] عبدالله بن بُدَیل از یاران امام علی(ع) نیز بود که با خویشاوندان خزاعه در نزاع صِفّین علیه مُعاویة بن ابیسُفیان جنگید و به شهیدشدن رسید.[۱۶] اما در بعضی منابع دیگر، نسَب اورا به سیرتکامل دیگری تصویب کردهاند.[۱۷]
چکلیست کامل برگزاری مراسم ترحیم؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم