مجله خبری تشریفات

احکام
در اسلام، فرزندخواندگی به طریق نا‌آگاهی و پیش بینی کل اثر ها فرزند حقیقی، نفی شد. قرآن با صراحت آن را در آیه چهارم سوره احزاب رد می‌نماید: «و آفریدگار فرزندخواندگانتان را فرزندانتان نساخت. اینها چیزهایی میباشد که به لهجه می گویید». این آیه با کلمه «اَدعیاء» (گردآوری «دَعی») از فرزندخواندگی حافظه و ذکر می‌نماید که ارتباط فرزند با والدین، ارتباط‌ای حقیقی و واقعی و طبیعی میباشد خیر تشریفاتی و قراردادی.[۱۳] همینطور در آیه آتی نیز تأکید می‌نماید که فرزندان را به اسم پدرانشان بخوانید که‌این نزد معبود منصفانه‌خیس میباشد و چنانچه پدرانشان را نمی‌شناسید آن‌ها را موالی و برادران فقاهتی خویش تشریفات ترحیم مشهد بدانید.

رسول اسلام، پیش از بعثت، زید بن حارثه را که هشت سال داشت فرزندخوانده خویش برگزید و این فرزندخواندگی سی سال زمان بر شد.[۱۴] ولی بعداز آن که قرآن فرزندخواندگی را فسخ گفت، فرستاده برای نفی این سنت، [یادداشت ۱]با همسر پسرخوانده‌اش بعداز آن که زید از وی (زینب دختر جحش) جدایی گرفت تزویج کرد.[۱۵] قرآن در نشانه‌ها ۳۶ تا ۴۰ سوره احزاب به ماجرای این وصلت اشاره می‌نماید. همینطور برای جواب به‌این اعتراض که چرا رسول با همسر پسرش تزویج کرد، در آیه چهلم تأکید می‌نماید که محمد بابا تکوینی و طبیعی (زیستی) هیچ یک از مردان شما وجود ندارد، بلکه وی فرستاده آفریدگار و خاتم پیامبران میباشد.[۱۶]

قرآن، سه تاثیر مرسوم فرزندخواندگی، یعنی نَسَب، مَحرَمیت و ارث را نفی می‌نماید:

نسب
در آیه ۴ سوره احزاب، ارتباط نَسَبی فرزندخواندگی و اسم‌گذاری فرزندخوانده به غیرپدر حقیقی وواقعی رد می شود. در احادیث نیز به عدم ثبوت نسبت در بین فرزندخوانده و فرزندپذیر تصریح گردیده است.[۱۷] در کتاب ها دینی برای ارتباط نَسبی بین فرزند و خویشان نسبی‌اش، اثر ها زیادی نقل شده میباشد البته بعضا معتقدند که در اسلام صرفا برخی از این اثر ها (محرمیت، ارث و وصلت) پذیرفته نشده ولی اثر ها دیگر (مانند حضانت، ولایت فقاهتی، نفقه در میان پدر و مادر و فرزندادن، ربا دربین بابا و فرزند و...) برقرار میباشد.[۱۸]

محرمیت
نوشته ی علمیٔ اساسی: محرمیت
در اسلام، سه استدلال نَسَب (ارتباط نسبی فرزند با پدر و مادر)، سَبَب (مانند سببیت تزویج در مَحرمیت عروس یا این که آمیزش در محرمیت ربیبه) و رضاع (شیردهی طبق مقررات فقهی) موجب محرمیت می گردد که هرکدام وضعیت و قوانین خاصی دارا‌هستند.[۱۹] نشانه‌ها ۳۶-۴۰ سوره احزاب بر عدم محرمیت همسر فرزندخوانده بر فرزندپذیر و حلال بودن تزویج با وی بعد از طلاق دلالت داراست. بعضا از فقهای معاصر، به محرمیت فرزندخوانده فتوا داده‌اند که نقد ها و تامین‌هایی را درپی داشته میباشد.[۲۰]

برای حل ایراد محرمیت فی مابین فرزندخوانده و فرزندپذیر، برای برخی مفاد راهکار‌های فقهی با شیردهی و وصلت اورده شده میباشد. به این‌شیوه‌حل‌ها، در کتاب ها دینی در احکام رضاع و نکاح یا این که در استفتائات از مراجع تاسی اشاره گردیده‌است.[۲۱]

ارث
در ترسیم فرزندخواندگی، فرزندخوانده مانند فرزند حقیقی وواقعی خانواده ارث میبرد. با نزول آیه ها ۴ و ۴۰ سوره احزاب که در آن ها فرزند حقیقی وواقعی بودن پسرخوانده نفی شد، اثر ها آن مثلا توارث نیز فسخ شد.[۲۲] همینطور نشانه‌ها ارث، برای مثال آیه ۱۱ سوره نساء که در آن ارث پدر و مادر و فرزندان اورده شده میباشد، بر ارتباط طبیعی و حقیقی در بین آن ها دلالت داراست.[مستلزم منبع]

تزویج سرپرست با فرزندخوانده
در سال ۱۳۹۲ش برنامه ای برای ممنوعیت وصلت سرپرست با فرزندخوانده در راستای ضابطه جانبداری از خردسال ها بی‌سرپرست در مجلس شورای اسلامی کشور‌ایران ارائه شد که به جهت تضادومغایرت با شرع بوسیله شورای دربان تعدیل شد. مبتنی بر این مصوبه تزویج سرپرست با فرزندخوانده فقط در شکل صلاحدید دادگاه روا شمرده شد.[۲۳] ولی این مصوبه مخالفت‌های متعددی را از سوی جامعه‌شناسان، دستمزد‌دانان و فعالان دستمزد خردسال ها به‌دنبال داشت.[۲۴] در سال ۱۳۹۶ش مقامات دولتی از طرح حذف این تبصره و رجوع و برگشت به ضابطه پیشین که در آن قضیه وصلت سرپرست با فرزندخوانده مسکوت بود، خبر دادند.[۲۵]

همینطور آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تاسی وصلت با فرزندخوانده را به منجر آنکه بیشتر زمان ها به مصلحت فرزندخوانده وجود ندارد روا ندانسته میباشد.[۲۶] همینطور بعضا با استناد به آیه محارم و گسترش مفهومی استدلال حرمت وصلت (تربیت دردامن شوهر زن)با ربیبه (دختر همسر از شوهر پیشین) وصلت با فرزندخوانده را حرام دانسته‌اند.[۲۷]

احکام
در اسلام، فرزندخواندگی به طریق نا‌آگاهی و پیش بینی کل اثر ها فرزند حقیقی، نفی شد. قرآن با صراحت آن را در آیه چهارم سوره احزاب رد می‌نماید: «و آفریدگار فرزندخواندگانتان را فرزندانتان نساخت. اینها چیزهایی میباشد که به لهجه می گویید». این آیه با کلمه «اَدعیاء» (گردآوری «دَعی») از فرزندخواندگی حافظه و ذکر می‌نماید که ارتباط فرزند با والدین، ارتباط‌ای حقیقی و واقعی و طبیعی میباشد خیر تشریفاتی و قراردادی.[۱۳] همینطور در آیه آتی نیز تأکید می‌نماید که فرزندان را به اسم پدرانشان بخوانید که‌این نزد معبود منصفانه‌خیس میباشد و چنانچه پدرانشان را نمی‌شناسید آن‌ها را موالی و برادران فقاهتی خویش تشریفات ترحیم مشهد بدانید.

رسول اسلام، پیش از بعثت، زید بن حارثه را که هشت سال داشت فرزندخوانده خویش برگزید و این فرزندخواندگی سی سال زمان بر شد.[۱۴] ولی بعداز آن که قرآن فرزندخواندگی را فسخ گفت، فرستاده برای نفی این سنت، [یادداشت ۱]با همسر پسرخوانده‌اش بعداز آن که زید از وی (زینب دختر جحش) جدایی گرفت تزویج کرد.[۱۵] قرآن در نشانه‌ها ۳۶ تا ۴۰ سوره احزاب به ماجرای این وصلت اشاره می‌نماید. همینطور برای جواب به‌این اعتراض که چرا رسول با همسر پسرش تزویج کرد، در آیه چهلم تأکید می‌نماید که محمد بابا تکوینی و طبیعی (زیستی) هیچ یک از مردان شما وجود ندارد، بلکه وی فرستاده آفریدگار و خاتم پیامبران میباشد.[۱۶]

قرآن، سه تاثیر مرسوم فرزندخواندگی، یعنی نَسَب، مَحرَمیت و ارث را نفی می‌نماید:

نسب
در آیه ۴ سوره احزاب، ارتباط نَسَبی فرزندخواندگی و اسم‌گذاری فرزندخوانده به غیرپدر حقیقی وواقعی رد می شود. در احادیث نیز به عدم ثبوت نسبت در بین فرزندخوانده و فرزندپذیر تصریح گردیده است.[۱۷] در کتاب ها دینی برای ارتباط نَسبی بین فرزند و خویشان نسبی‌اش، اثر ها زیادی نقل شده میباشد البته بعضا معتقدند که در اسلام صرفا برخی از این اثر ها (محرمیت، ارث و وصلت) پذیرفته نشده ولی اثر ها دیگر (مانند حضانت، ولایت فقاهتی، نفقه در میان پدر و مادر و فرزندادن، ربا دربین بابا و فرزند و...) برقرار میباشد.[۱۸]

محرمیت
نوشته ی علمیٔ اساسی: محرمیت
در اسلام، سه استدلال نَسَب (ارتباط نسبی فرزند با پدر و مادر)، سَبَب (مانند سببیت تزویج در مَحرمیت عروس یا این که آمیزش در محرمیت ربیبه) و رضاع (شیردهی طبق مقررات فقهی) موجب محرمیت می گردد که هرکدام وضعیت و قوانین خاصی دارا‌هستند.[۱۹] نشانه‌ها ۳۶-۴۰ سوره احزاب بر عدم محرمیت همسر فرزندخوانده بر فرزندپذیر و حلال بودن تزویج با وی بعد از طلاق دلالت داراست. بعضا از فقهای معاصر، به محرمیت فرزندخوانده فتوا داده‌اند که نقد ها و تامین‌هایی را درپی داشته میباشد.[۲۰]

برای حل ایراد محرمیت فی مابین فرزندخوانده و فرزندپذیر، برای برخی مفاد راهکار‌های فقهی با شیردهی و وصلت اورده شده میباشد. به این‌شیوه‌حل‌ها، در کتاب ها دینی در احکام رضاع و نکاح یا این که در استفتائات از مراجع تاسی اشاره گردیده‌است.[۲۱]

ارث
در ترسیم فرزندخواندگی، فرزندخوانده مانند فرزند حقیقی وواقعی خانواده ارث میبرد. با نزول آیه ها ۴ و ۴۰ سوره احزاب که در آن ها فرزند حقیقی وواقعی بودن پسرخوانده نفی شد، اثر ها آن مثلا توارث نیز فسخ شد.[۲۲] همینطور نشانه‌ها ارث، برای مثال آیه ۱۱ سوره نساء که در آن ارث پدر و مادر و فرزندان اورده شده میباشد، بر ارتباط طبیعی و حقیقی در بین آن ها دلالت داراست.[مستلزم منبع]

تزویج سرپرست با فرزندخوانده
در سال ۱۳۹۲ش برنامه ای برای ممنوعیت وصلت سرپرست با فرزندخوانده در راستای ضابطه جانبداری از خردسال ها بی‌سرپرست در مجلس شورای اسلامی کشور‌ایران ارائه شد که به جهت تضادومغایرت با شرع بوسیله شورای دربان تعدیل شد. مبتنی بر این مصوبه تزویج سرپرست با فرزندخوانده فقط در شکل صلاحدید دادگاه روا شمرده شد.[۲۳] ولی این مصوبه مخالفت‌های متعددی را از سوی جامعه‌شناسان، دستمزد‌دانان و فعالان دستمزد خردسال ها به‌دنبال داشت.[۲۴] در سال ۱۳۹۶ش مقامات دولتی از طرح حذف این تبصره و رجوع و برگشت به ضابطه پیشین که در آن قضیه وصلت سرپرست با فرزندخوانده مسکوت بود، خبر دادند.[۲۵]

همینطور آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تاسی وصلت با فرزندخوانده را به منجر آنکه بیشتر زمان ها به مصلحت فرزندخوانده وجود ندارد روا ندانسته میباشد.[۲۶] همینطور بعضا با استناد به آیه محارم و گسترش مفهومی استدلال حرمت وصلت (تربیت دردامن شوهر زن)با ربیبه (دختر همسر از شوهر پیشین) وصلت با فرزندخوانده را حرام دانسته‌اند.[۲۷]