مجله خبری تشریفات

شب بیست و سوم رمضان
شب بیست و سوم ماه رمضان، از شب‌هایی میباشد که احتمال دارااست شب قدر باشد. از این‌رو شیعه‌ها این شب را به شب‌زنده‌داری و عبادت درگیر می گردند. در احادیث شیعه بر احتمال قدر بودن این شب نسبت به شب‌های نوزدهم و بیست و یکم تأکید بیشتری شد‌ه‌است. همینطور انجام مخصوصه این شب از دو شب دیگر بیشتر میباشد. گزارش‌هایی نیز از سیره اهل‌بیت وجود داراست که اهل منزل خویش را در‌این شب بیدار نگه می‌داشتند. مجال نقطه نهایی کتابت برخی از کتاب‌های علمای شیعه نیز این شب درج تشریفات ترحیم مشهد شد‌ه‌است.

احتمال قدر بودن شب بیست و سوم

مراسم شب بیست و سوم رمضان در کربلا (رمضان ۱۴۴۳ق)[۱]
شب بیست و سوم ماه رمضان از شب‌هایی میباشد که احتمال دارااست شب قدر باشد.[۲] از این‌رو شیعه ها این شب را به شب‌زنده‌داری و عبادت سرگرم میشوند.[۳]

به گفته علامه مجلسی، شب قدر از نگاه علمای امامیه اختصاصی در یک کدام از شب‌های ۱۹، ۲۱ و ۲۳ ماه رمضان میباشد.[۴] با این حالا، روضه خوان صدوق گفته میباشد اساتید ما حادثه‌لحاظ دارا هستند که شب قدر، شب ۲۳ رمضان میباشد.[۵] احادیثی نیز در انتخاب شب ۲۳ به‌تیتر شب قدر نقل گردیده‌است.[۶] بنابر برخی احادیث، در شب نوزدهم تقدیرها نوشته می‌گردد، در شب بیست و یکم قطعی میگردد و در شب بیست و سوم امضای آخری حادثه میفتد.[۷] به گفته محمدتقی مجلسی، روحانی صدوق و بیشتر علمای شیعه به اعتبار روایاتی مانند داستان جُهَنی، شب ۲۳ رمضان را شب قدر می دانند؛ با این اکنون مجلسی نخستین، براساس روایاتی بر این نظریه میباشد که هر مورد از سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم در خاصیت شب قدر مدخلیت دارا‌هستند و عالی میباشد هر سه را محتمل بدانیم.[۸]

آوازه شب بیست و سوم به لیلة الجهنی
شب بیست و سوم رمضان به دلیل روایتی از امام باقر(ع) به شب جُهَنِیّ نیز آوازه یافته میباشد. بر طبق این حدیث فردی به اسم جُهنی سرویس فرستاده پروردگار(ص) رسید و اظهار‌کرد اینجانب شتران، گوسفندان و غلام‌هایی دارم [و نمی‌توانم به مدینه بیایم و در نماز شما کمپانی کنم]، دوست دارم شبی از رمضان را معیّن فرمائید که در آن شب در نماز شما حاضر نحس. نبی خداوند(ص) اورا فراخواند و در گوش وی چیزی خاطرنشان کرد. از آن پس، هنگامی شب بیست و سوّم ماه رمضان فرا میرسید، او شتران و گوسفندان و خانواده و فرزندان و غلام‌های خویش را وارد مدینه میکرد و آن شب را در شهر میماند و به‌هنگام صبح برمی‌گشت.[۹] بعداز این اعلام‌کرد‌وگو و مشاهده خوی عبدالله انیس که کلیه ساله در شب بیست و سوم برای عبادت به مسجد نبی می‌آمد، این شب لیلةُ الجُهَنی جهانی شد.[۱۰]

سیره اهل‌بیت در شب بیست‌ و سوم
بر شالوده حدیثی که در کتاب دعائم الاسلام از امام علی(ع) بیان شده، فرستاده(ص) در شب بیست و سوم اهل منزل‌اش را بیدار نگه می‌داشت و به طور اشخاص خواب‌آلود آنان آب میپاشید تا بیدار بمانند.[۱۱] فاطمه(س) نیز در شب بیست و سوم، اذن نمی‌اعطا کرد فرزندانش بخوابند و برای اینکه بیدار بمانند به آن‌ها کمتر طعام می‌اعطا کرد و می‌اعلام کرد که روز را خواب و استراحت نمایند که شب خوابشان جنگ و می‌اعلام‌کرد محروم کسی میباشد که از نه امشب محروم بماند.[۱۲] مبنی بر روایتی، امام راست گو(ع) در شب بیست و سوم مریض بود، با این درحال حاضر از اطرافیانش خواست او‌را به مسجد ببرند تا در آنجا عبادت نماید.[۱۳] روحانی عباس قمی این احادیث را در مفاتیح الجنان تحت اجرا مخصوصه شب بیست و سوم ماه رمضان نقل نموده است.[۱۴]

تألیفات علمای شیعه در شب بیست‌ و سوم
به گفته محمد محمدی ری‌شهری برخی علمای شیعه، کتابت کتاب‌های دارای اسم و رسم خویش را در شب ۲۳ ماه رمضان به نقطه پایان برده‌اند؛[۱۵] جواهر الکلام (۱۲۵۴ق) تاثیر محمدحسن نجفی، گستردن منظومه (۱۲۶۱ق) تاثیر ملاهادی سبزواری و المیزان (۱۳۹۲ق) تاثیر علامه طباطبایی از این مورد ها میباشد.[۱۶] ری‌شهری خویش نیز ترازوُ الحِکْمه را در شب ۲۳ رمضان ۱۴۰۵ق به نقطه نهایی برده میباشد.[۱۷]

شب بیست و سوم رمضان
شب بیست و سوم ماه رمضان، از شب‌هایی میباشد که احتمال دارااست شب قدر باشد. از این‌رو شیعه‌ها این شب را به شب‌زنده‌داری و عبادت درگیر می گردند. در احادیث شیعه بر احتمال قدر بودن این شب نسبت به شب‌های نوزدهم و بیست و یکم تأکید بیشتری شد‌ه‌است. همینطور انجام مخصوصه این شب از دو شب دیگر بیشتر میباشد. گزارش‌هایی نیز از سیره اهل‌بیت وجود داراست که اهل منزل خویش را در‌این شب بیدار نگه می‌داشتند. مجال نقطه نهایی کتابت برخی از کتاب‌های علمای شیعه نیز این شب درج تشریفات ترحیم مشهد شد‌ه‌است.

احتمال قدر بودن شب بیست و سوم

مراسم شب بیست و سوم رمضان در کربلا (رمضان ۱۴۴۳ق)[۱]
شب بیست و سوم ماه رمضان از شب‌هایی میباشد که احتمال دارااست شب قدر باشد.[۲] از این‌رو شیعه ها این شب را به شب‌زنده‌داری و عبادت سرگرم میشوند.[۳]

به گفته علامه مجلسی، شب قدر از نگاه علمای امامیه اختصاصی در یک کدام از شب‌های ۱۹، ۲۱ و ۲۳ ماه رمضان میباشد.[۴] با این حالا، روضه خوان صدوق گفته میباشد اساتید ما حادثه‌لحاظ دارا هستند که شب قدر، شب ۲۳ رمضان میباشد.[۵] احادیثی نیز در انتخاب شب ۲۳ به‌تیتر شب قدر نقل گردیده‌است.[۶] بنابر برخی احادیث، در شب نوزدهم تقدیرها نوشته می‌گردد، در شب بیست و یکم قطعی میگردد و در شب بیست و سوم امضای آخری حادثه میفتد.[۷] به گفته محمدتقی مجلسی، روحانی صدوق و بیشتر علمای شیعه به اعتبار روایاتی مانند داستان جُهَنی، شب ۲۳ رمضان را شب قدر می دانند؛ با این اکنون مجلسی نخستین، براساس روایاتی بر این نظریه میباشد که هر مورد از سه شب نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم در خاصیت شب قدر مدخلیت دارا‌هستند و عالی میباشد هر سه را محتمل بدانیم.[۸]

آوازه شب بیست و سوم به لیلة الجهنی
شب بیست و سوم رمضان به دلیل روایتی از امام باقر(ع) به شب جُهَنِیّ نیز آوازه یافته میباشد. بر طبق این حدیث فردی به اسم جُهنی سرویس فرستاده پروردگار(ص) رسید و اظهار‌کرد اینجانب شتران، گوسفندان و غلام‌هایی دارم [و نمی‌توانم به مدینه بیایم و در نماز شما کمپانی کنم]، دوست دارم شبی از رمضان را معیّن فرمائید که در آن شب در نماز شما حاضر نحس. نبی خداوند(ص) اورا فراخواند و در گوش وی چیزی خاطرنشان کرد. از آن پس، هنگامی شب بیست و سوّم ماه رمضان فرا میرسید، او شتران و گوسفندان و خانواده و فرزندان و غلام‌های خویش را وارد مدینه میکرد و آن شب را در شهر میماند و به‌هنگام صبح برمی‌گشت.[۹] بعداز این اعلام‌کرد‌وگو و مشاهده خوی عبدالله انیس که کلیه ساله در شب بیست و سوم برای عبادت به مسجد نبی می‌آمد، این شب لیلةُ الجُهَنی جهانی شد.[۱۰]

سیره اهل‌بیت در شب بیست‌ و سوم
بر شالوده حدیثی که در کتاب دعائم الاسلام از امام علی(ع) بیان شده، فرستاده(ص) در شب بیست و سوم اهل منزل‌اش را بیدار نگه می‌داشت و به طور اشخاص خواب‌آلود آنان آب میپاشید تا بیدار بمانند.[۱۱] فاطمه(س) نیز در شب بیست و سوم، اذن نمی‌اعطا کرد فرزندانش بخوابند و برای اینکه بیدار بمانند به آن‌ها کمتر طعام می‌اعطا کرد و می‌اعلام کرد که روز را خواب و استراحت نمایند که شب خوابشان جنگ و می‌اعلام‌کرد محروم کسی میباشد که از نه امشب محروم بماند.[۱۲] مبنی بر روایتی، امام راست گو(ع) در شب بیست و سوم مریض بود، با این درحال حاضر از اطرافیانش خواست او‌را به مسجد ببرند تا در آنجا عبادت نماید.[۱۳] روحانی عباس قمی این احادیث را در مفاتیح الجنان تحت اجرا مخصوصه شب بیست و سوم ماه رمضان نقل نموده است.[۱۴]

تألیفات علمای شیعه در شب بیست‌ و سوم
به گفته محمد محمدی ری‌شهری برخی علمای شیعه، کتابت کتاب‌های دارای اسم و رسم خویش را در شب ۲۳ ماه رمضان به نقطه پایان برده‌اند؛[۱۵] جواهر الکلام (۱۲۵۴ق) تاثیر محمدحسن نجفی، گستردن منظومه (۱۲۶۱ق) تاثیر ملاهادی سبزواری و المیزان (۱۳۹۲ق) تاثیر علامه طباطبایی از این مورد ها میباشد.[۱۶] ری‌شهری خویش نیز ترازوُ الحِکْمه را در شب ۲۳ رمضان ۱۴۰۵ق به نقطه نهایی برده میباشد.[۱۷]