(۶۰۲-۶۷۶ق)، دارای شهرت به متفحص حلی و پژوهشگر نخستین، دانا، اصولی و شعر سرا شیعه در قرن هفتم بود. در اثر ها فقها، استعمال از واژه «پژوهشگر» سوای قرینه و نشان، اشاره به اوست.علمایی زیرا علامه حلی، ابن داود حلی، سید عبدالکریم بن طاووس و ابن سعید حلی از شاگردان اویند. او نزد خواجه نصیرالدین طوسی با شخصیت بود. شرایع الاسلام و المختصر النافع فی فقه الامامیة از اثرها پک پذیرایی ترحیم مشهد اوست.
میلاد و تحصیلات
متفحص حلی در سال ۶۰۲ق در شهر حله دیده به جهان گشود. ادبیات عرب را که گویش مادریاش بود بهخیر یادگرفت، علم ها هیئت، ریاضی ها، منطق و حرف را به مقدار مایحتاج علم آموزی نمود. بعد فقه و اصول را پیش پدرش حسن بن یحیی و از محضر فقهای حله مانند محمد بن جعفر ابن نما و سید فخار موسوی، شاگردان عالم نامی ابن ادریس حلی کامل شدن نمود. وی در پنجشنبه ۱۳ ربیعالاول ۶۷۶ق در سن ۷۴ سالگی درگذشت و در حله دفن شد.[۱]
اساتید
پدرش شمس الدین حسن بن یحیی حلی.
محمد بن جعفر ابن نما.
ابوالمکارم ابن زهره. ولی اینکه وی محصل ابن زهره باشد محل شک و تردید میباشد. مدرس مطهری مینویسد متفحص در سال ۶۷۶ق درگذشته میباشد و مسلما نمیتوانسته درس ابن زهره را که در سال ۵۸۵ق درگذشته میباشد فهم و شعور کردهباشد.[۲]
ابوحامد نجم الاسلام محمد حلبی.
شمس الدین ابوعلی فخار بن معد موسوی.
سید مجد الدین علی بن حسن عریضی.
تاج الدین حسن بن علی بن دربی.[۳]
شاگردان
تعداد شاگردان وی در مقاطع متفاوت معاش خود بیشتراز ۴۰۰ نفر بوده میباشد مثلا میقدرت به اینان اشاره نمود:
علامه حلی خواهر زادهاش.
ابن داود حلی.
ابن ربیب آدمی.
سید عبدالکریم بن احمد بن طاووس.
سید مجد بن علی بن طاوس.
مجد بن الشیخ الامام ملک الادبا.
روحانی عبدالعزیز بن سرایای حلی.
حسن ابی طالب یوسفی صاحب و مالک کشف الرموز فی تفصیل النافع.
محمد بن علی کاشی.
فخرالمحققین.
علی بن یوسف حلی اخوی علامه حلی.
محمد بن شمس الدین محمد کوفی.[۴]
چکلیست کامل برگزاری مراسم ترحیم؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم