جابجایی ودایع امامت
بنابر حدیثی از امام باقر(ع)، امام حسین(ع) پبش از شهیدشدن، ودایع امامت و وصایای مکتوب خویش را به فاطمه سپرد و وی ابعاد آنهارا به امام سجاد(ع) تشریفات ترحیم مشهد تحویل بخشید.[۱۴]
قصه حدیث
فاطمه از طبقه چهارم راویان حدیث و در زمره تابعین ثقه شمرده می گردد.[۱۵] وی از پدرش امام حسین(ع)، عبدالله بن عباس و اسماء بنت عُمَیس ماجرا نقل نموده است.[۱۶] اورده شده که او از حضرت فاطمه(س)، بهشکل مرسل ماجرا نموده است. وی همینطور از پدرش حسین بن علی(ع)، عمهاش حضرت زینب(س)، برادرش امام سجاد(ع)، عبدالله بن عباس، عایشه، اسما بنت عمیس و بلال نیز بهسیرتکامل مرسل، داستان نموده است.[۱۷]
خطبه در کوفه
نوشتهی علمیٔ اساسی: خطبه فاطمه صغری در کوفه
فاطمه هنگام اسارت در کوفه سخنرانی کرد. او دراین سخنرانی، مصیبتهایی که از جانب کوفیان به اهلبیت امام حسین رسیده بود را یادآور می شود. محتوای خطبه عبارت میباشد از:
ثنا و ثناء خدا و اقرار به رسالت رسول (ص).
شهیدشدن امام حسین (ع).
عدم امداد کوفیان و شهید شدن امام علی(ع).
رده و فضائل اهلبیت (ع).
نکوهش کوفیان.
وعده عذاب مادی و اُخروی به کوفیان.[۱۸]
در سوگ حسن مثنی
بیان شده فاطمه بعد از درگذشت حسن مُثَنّی، 1سال بر مزار وی به سوگ گردهمایی و روز ها روزه میگرفت و شبها به عبادت میپرداخت.[۱۹]
فاطمه بعد از درگذشت حسن مثنی، با عبدالله بن عمرو بن عثمان بن عفان وصلت کرد.[۲۰] بعداز مرگ عبدالله، عبدالرحمان بن ضحاک، والی مدینه، از فاطمه خواستگاری کرد که وی نپذیرفت.[۲۱] عبدالرحمان فاطمه را ارعاب کرد که آبروی اورا با شلاق زدن فرزندش عبدالله به جرم شرابخواری خواهد موفقیت.[۲۲] فاطمه گلایه به خلیفه وقت موفقیت و خلیفه، عبدالرحمان را برکنار، زندان، شکنجه و جریمه کرد.[۲۲]
فاطمه از حسن مثنی، چهار فرزند به اسمهای عبدالله، ابراهیم، حسن و زینب داشت[۲۳] و زیرا سادات طباطبایی از نسل ابراهیم فرزند فاطمه و حسن مثنی می باشند به آنان سید حسنی و حسینی می گویند. از همسر دومش عبدالله بن عمرو بن عثمان، دارنده سه فرزند به اسمهای محمد دیباج، قاسم و رقیه شد.[۲۴] بیشتر فرزندان و نوادگان او، در جنگ با خلفای بنی عباس به شهید شدن رسیدند یا این که زندانی شدند.[۲۵]
وفات
به گفته سبط ابن جوزی در تذکره الخواص، فاطمه دختر امام حسین(ع) نزدیک به سال ۱۱۷ق، در مدینه درگذشت.[۲۶] اما شمس الدین ذهبی سال وفات او را ۱۱۰ق نقل نموده است.[۲۷] همینطور بعضا از مورخان فارغ از اشاره به تاریخ وفات، گفتهاند وی در هنگام وفات، نود سال داشتهمیباشد.[۲۸] در دیگر منابع آمده او در طول خلافت هشام بن عبدالملک (حکومت: ۱۰۵-۱۲۵ق) درگذشت.[۲۹] قبری در آرامستان باب الصغیر به او منسوب میباشد.[۳۰]
مُسنَد فاطمه بنت الحسین(ع)
مُسنَدُ فاطمةَ بنتِ الحسین(ع) تألیف سید علیرضا سيد كُباری قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۶ش
پانویس
روضه خوان موءثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۴۹۱؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۰۵ق، ج۳، ص ۲۱۴.
محمدیری شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۳۵۱.
طبری، تاریخ الطبری، ۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۶۴.
نگاه فرمائید به روحانی موءثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵؛ اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۱۳۸۵ق، ص۱۲۲.
ابن عساکر، تاریخ دمشق، ۱۴۲۱ق، ج۷۰، ص۱۷؛ ابن قتیبه، المعارف ، ۱۳۹۰ق، ص۲۱۳؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۰۵ق، ج۸، ص ۴۷۳.
روضه خوان موثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵ و ۱۲۱.
روحانی اثرگذار، الارشاد،۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵؛ ابنطاووس، لهوف، ۱۳۷۸ش، ص۶۳.
ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۴، ص۸۶؛ روضه خوان موءثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۲۱.
نگاه فرمایید به صدوق، الامالی، ۱۳۷۶ش، ص۱۶۴؛ روحانی موءثر، الارشاد،۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۲۱.
نگاه نمائید به طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۶۴.
جابجایی ودایع امامت
بنابر حدیثی از امام باقر(ع)، امام حسین(ع) پبش از شهیدشدن، ودایع امامت و وصایای مکتوب خویش را به فاطمه سپرد و وی ابعاد آنهارا به امام سجاد(ع) تشریفات ترحیم مشهد تحویل بخشید.[۱۴]
قصه حدیث
فاطمه از طبقه چهارم راویان حدیث و در زمره تابعین ثقه شمرده می گردد.[۱۵] وی از پدرش امام حسین(ع)، عبدالله بن عباس و اسماء بنت عُمَیس ماجرا نقل نموده است.[۱۶] اورده شده که او از حضرت فاطمه(س)، بهشکل مرسل ماجرا نموده است. وی همینطور از پدرش حسین بن علی(ع)، عمهاش حضرت زینب(س)، برادرش امام سجاد(ع)، عبدالله بن عباس، عایشه، اسما بنت عمیس و بلال نیز بهسیرتکامل مرسل، داستان نموده است.[۱۷]
خطبه در کوفه
نوشتهی علمیٔ اساسی: خطبه فاطمه صغری در کوفه
فاطمه هنگام اسارت در کوفه سخنرانی کرد. او دراین سخنرانی، مصیبتهایی که از جانب کوفیان به اهلبیت امام حسین رسیده بود را یادآور می شود. محتوای خطبه عبارت میباشد از:
ثنا و ثناء خدا و اقرار به رسالت رسول (ص).
شهیدشدن امام حسین (ع).
عدم امداد کوفیان و شهید شدن امام علی(ع).
رده و فضائل اهلبیت (ع).
نکوهش کوفیان.
وعده عذاب مادی و اُخروی به کوفیان.[۱۸]
در سوگ حسن مثنی
بیان شده فاطمه بعد از درگذشت حسن مُثَنّی، 1سال بر مزار وی به سوگ گردهمایی و روز ها روزه میگرفت و شبها به عبادت میپرداخت.[۱۹]
فاطمه بعد از درگذشت حسن مثنی، با عبدالله بن عمرو بن عثمان بن عفان وصلت کرد.[۲۰] بعداز مرگ عبدالله، عبدالرحمان بن ضحاک، والی مدینه، از فاطمه خواستگاری کرد که وی نپذیرفت.[۲۱] عبدالرحمان فاطمه را ارعاب کرد که آبروی اورا با شلاق زدن فرزندش عبدالله به جرم شرابخواری خواهد موفقیت.[۲۲] فاطمه گلایه به خلیفه وقت موفقیت و خلیفه، عبدالرحمان را برکنار، زندان، شکنجه و جریمه کرد.[۲۲]
فاطمه از حسن مثنی، چهار فرزند به اسمهای عبدالله، ابراهیم، حسن و زینب داشت[۲۳] و زیرا سادات طباطبایی از نسل ابراهیم فرزند فاطمه و حسن مثنی می باشند به آنان سید حسنی و حسینی می گویند. از همسر دومش عبدالله بن عمرو بن عثمان، دارنده سه فرزند به اسمهای محمد دیباج، قاسم و رقیه شد.[۲۴] بیشتر فرزندان و نوادگان او، در جنگ با خلفای بنی عباس به شهید شدن رسیدند یا این که زندانی شدند.[۲۵]
وفات
به گفته سبط ابن جوزی در تذکره الخواص، فاطمه دختر امام حسین(ع) نزدیک به سال ۱۱۷ق، در مدینه درگذشت.[۲۶] اما شمس الدین ذهبی سال وفات او را ۱۱۰ق نقل نموده است.[۲۷] همینطور بعضا از مورخان فارغ از اشاره به تاریخ وفات، گفتهاند وی در هنگام وفات، نود سال داشتهمیباشد.[۲۸] در دیگر منابع آمده او در طول خلافت هشام بن عبدالملک (حکومت: ۱۰۵-۱۲۵ق) درگذشت.[۲۹] قبری در آرامستان باب الصغیر به او منسوب میباشد.[۳۰]
مُسنَد فاطمه بنت الحسین(ع)
مُسنَدُ فاطمةَ بنتِ الحسین(ع) تألیف سید علیرضا سيد كُباری قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۶ش
پانویس
روضه خوان موءثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۴۹۱؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۰۵ق، ج۳، ص ۲۱۴.
محمدیری شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۳۵۱.
طبری، تاریخ الطبری، ۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۶۴.
نگاه فرمائید به روحانی موءثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵؛ اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ۱۳۸۵ق، ص۱۲۲.
ابن عساکر، تاریخ دمشق، ۱۴۲۱ق، ج۷۰، ص۱۷؛ ابن قتیبه، المعارف ، ۱۳۹۰ق، ص۲۱۳؛ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۰۵ق، ج۸، ص ۴۷۳.
روضه خوان موثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵ و ۱۲۱.
روحانی اثرگذار، الارشاد،۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۵؛ ابنطاووس، لهوف، ۱۳۷۸ش، ص۶۳.
ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۴، ص۸۶؛ روضه خوان موءثر، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۲۱.
نگاه فرمایید به صدوق، الامالی، ۱۳۷۶ش، ص۱۶۴؛ روحانی موءثر، الارشاد،۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۲۱.
نگاه نمائید به طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۹۶۷م، ج۵، ص۴۶۴.
خدمات صفر تا صد تشریفات ترحیم مشهد؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم