مجله خبری تشریفات

حوزه علمیه نجف
حوزه علمیه نجف تیم مرکز ها علم آموزی و درس دادن علم ها فقاهتی شیعه در شهر نجف میباشد. فقیهان و عالمانی مانند روضه خوان طوسی، علامه حلی، روحانی انصاری و در زمانه آن گاه، سید ابوالقاسم خویی و سید علی حسینی سیستانی درین حوزه رویش یافته‌اند. امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران، مدتی بعداز تبعید از کشور‌ایران به نجف رفت و در آنجا به درس دادن پرداخت و پیکار با حکومت سلطان و مباحث و تایپ کردن اثراتی مانند حکومت اسلامی را در آنجا پی تشریفات ترحیم مشهد گرفت.

تاریخچه
مرکزیت ناحیههای علمیه
 حوزه علمیه   عصرٔ مرجعیت
حوزه علمیه قم قرن سوم و چهارم
حوزه علمیه بغداد قرن چهارم و پنجم
حوزه علمیه نجف قرن پنجم و ششم
حوزه علمیه حله قرن هفتم تا نهم
حوزه علمیه نجف قرن دهم
حوزه علمیه اصفهان قرن یازدهم و دوازدهم
حوزه علمیه نجف سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم
حوزه علمیه قم چهاردهم و پانزدهم
ناحیههای علمیه کشور‌ایران • حیطههای علمیه عراق • حیطههای علمیه لبنان
درباره تأسیس حوزه علمیه نجف دو حیث مهم وجود داراست. تیم ابتدا بر این باورند که بعد از سفر روضه خوان طوسی در ۴۴۸ق از بغداد به نجف، او حوزه علمیه را سازه بنیان. شماری دیگر معتقدند قبل از داخل شدن روحانی، در نجف رینگ‌های مشاجره و درس در مجاورت بقاع حضرت علی(ع) برقرار و حوزه علمیه صورت گرفته بوده میباشد.[۱] این جمع شواهدی در ثابت مدعای خویش بیان می‌نمایند؛ برای مثال:

بنابه گزارش ابن طاووس،[۲] به هنگام دیدار عضدالدوله دیلمی از نجف در سال ۳۷۱ق، ۱۷۰۰ عالم درین شهر بوده‌اند.
نجاشی[۳] به ملاقات خویش با محققان شیعه، مثلا محدّث گران قدر، هبة الله بن احمد کاتب، دارای اسم و رسم به ابن برنِیة، اشاره نموده است. او[۴] همینطور اظهار کرده که در سال ۴۰۰ق در نجف از ابن خُمری کوفی اذن داستان اخذ داشته میباشد.
نجاشی[۵] در تفصیل درحال حاضر ابوالحسین اسحاق بن حسن عقرائی تمار گفته که اورا معتکف در کوفه چشم که کتاب کلینی را از خویش او قصه می‌نموده است.
حضور شخصیت‌های فقهی و علمی دیگر در نجف، همانند روضه خوان صدوق و شنیدن حدیث از محمد بن علی بن ادب دهقان[۶] و نیز اقامت بعضا نقبای شیعه‌ها همچون ابن سدره، و اسکان تنی چند از قبیله‌های اهل دانش، مثل آل طحّان، در نجف[۷] در زمره مستندات وجود جنبش علمی در نجف، قبل از روضه خوان الطائفه طوسی، مذکور میباشد.[۸]
حوزه علمیه نجف بعد از ورود روضه خوان طوسی تاریخ با فراز و نشیبی را سپری نموده است که فرایند آن عبارت‌اند از:

عصر شکل گیری و ثبت
این زمان با حضور روضه خوان طوسی در نجف (۴۴۸ـ۴۶۰ق) مقارن میباشد. وی که از شاگردان روحانی اثر گذار و سید مرتضی دانش الهدی بود، بعداز فوت دانش الهدی سر کردگی علمی شیعه‌ها بغداد را برعهده گرفت. اندکی بعداز ورود طغرل سلجوقی به بغداد، ۴۴۹ منزل و کتابخانه اورا در حالی که خودش تا قبل از این به نجف مسافرت کرده بود حریق زدند. مدتی آنگاه، روضه خوان عمل علمی خویش را درین شهر شروع کرد و حوزه نجف با عملکرد‌های وی پاگرفت. روحانی توانست حال و روز تحصیلی نجف را نظم بیشتر دهد و رینگ‌های درسی را تشکیل دهد. جمع‌ای اندک از افرادی که هم پا روضه خوان از بغداد به نجف رفته یا این که شهرتش را شنیده بودند، به وی پیوستند. کتاب امالی یا این که المجالس روحانی گواهِ انضباطی میباشد که وی در حوزه تازه تأسیس نجف در جابجایی علم ها به شاگردانش برقرار کرده بود.[۹] طوسی همینطور علما و شاگردان را به فقه استدلالی و اجتهادی جهت اعطا کرد.

عصر پیروی و رکود
این زمان زمان بر با وفات روحانی طوسی شروع شد و تا اوایل قرن دهم ادامه یافت. عامل ها زیادی در ساخت و ساز رکود بعد از روضه خوان دخیل بودند.

ابتدا آنکه به رغم ابتکارات شگرف وی در حوزه اصول، فقه و دفاعش از فقه تفریعی در حوزه شریعت و توفیقش در اشاعه و تحکیم طریق‌های عامل و استنباط[۱۰] آرا و اظهار نظر او تا برهه زمانی‌ها به جهت عظمت شخصیت وی در مجامع علمی شیعه فارغ از معارض و نقدناپذیر ترویج یافت و پیروانش بیش تر از یک قرن درصدد خرده‌گیری و عیب گیری و پژوهش نظریاتش برنیامدند. به تعبیر و تفسیر شهید ثانی[۱۱] و صاحب و مالک معالم، ابن شهید ثانی[۱۲] همگی فقها فقط ناقل گفته‌های وی بودند.
ادله دیگر این ایستایی، جوانی حوزه نجف بود که نمی‌توانست همپای مراکزی همانند حوزه علمیه بغداد، در واکنش با آرای متعدد، پویایی داشته باشد، مخصوصاً آنکه هنگام مسافرت روحانی از بغداد به نجف، فقط یک سری نادر شمار او‌را ملازمت کرده بودند.[۱۳]
از فی مابین رفتن اقتدار آل بویه که پیوسته مرکز ها و شخصیت‌های علمی شیعه را پایین پشتیبانی خویش داشتند، استدلال موثر دیگری بر رکود بود و مخصوصاً از به عبارتی استارت تصرف عراق به دست سلجوقیان، شیعه زیر فشارهای روزافزون قرار گرفت.
ظهور محمدبن ادریس حلّی (متوفی ۵۹۸ق) در حلّه رونق حوزه علمیه این شهر را به یاور داشت البته همین موضوع به رکود حوزه علمیه نجف عجله بیشتری اعطا کرد. او توانست به روحیه تبعیت بی‌زیرا و چرای مشایخ امامیه که در قبال آرا و فتاوای روضه خوان طوسی تسلیم و منقاد بودند، نقطه پایان دهد و با نقادی آرا و برخی نحوه‌های روضه خوان، روح بازرسی و عیب گیری و تجدیدنظر را به محافل علمی شیعه گشوده آوَرَد.

حوزه علمیه نجف
حوزه علمیه نجف تیم مرکز ها علم آموزی و درس دادن علم ها فقاهتی شیعه در شهر نجف میباشد. فقیهان و عالمانی مانند روضه خوان طوسی، علامه حلی، روحانی انصاری و در زمانه آن گاه، سید ابوالقاسم خویی و سید علی حسینی سیستانی درین حوزه رویش یافته‌اند. امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران، مدتی بعداز تبعید از کشور‌ایران به نجف رفت و در آنجا به درس دادن پرداخت و پیکار با حکومت سلطان و مباحث و تایپ کردن اثراتی مانند حکومت اسلامی را در آنجا پی تشریفات ترحیم مشهد گرفت.

تاریخچه
مرکزیت ناحیههای علمیه
 حوزه علمیه   عصرٔ مرجعیت
حوزه علمیه قم قرن سوم و چهارم
حوزه علمیه بغداد قرن چهارم و پنجم
حوزه علمیه نجف قرن پنجم و ششم
حوزه علمیه حله قرن هفتم تا نهم
حوزه علمیه نجف قرن دهم
حوزه علمیه اصفهان قرن یازدهم و دوازدهم
حوزه علمیه نجف سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم
حوزه علمیه قم چهاردهم و پانزدهم
ناحیههای علمیه کشور‌ایران • حیطههای علمیه عراق • حیطههای علمیه لبنان
درباره تأسیس حوزه علمیه نجف دو حیث مهم وجود داراست. تیم ابتدا بر این باورند که بعد از سفر روضه خوان طوسی در ۴۴۸ق از بغداد به نجف، او حوزه علمیه را سازه بنیان. شماری دیگر معتقدند قبل از داخل شدن روحانی، در نجف رینگ‌های مشاجره و درس در مجاورت بقاع حضرت علی(ع) برقرار و حوزه علمیه صورت گرفته بوده میباشد.[۱] این جمع شواهدی در ثابت مدعای خویش بیان می‌نمایند؛ برای مثال:

بنابه گزارش ابن طاووس،[۲] به هنگام دیدار عضدالدوله دیلمی از نجف در سال ۳۷۱ق، ۱۷۰۰ عالم درین شهر بوده‌اند.
نجاشی[۳] به ملاقات خویش با محققان شیعه، مثلا محدّث گران قدر، هبة الله بن احمد کاتب، دارای اسم و رسم به ابن برنِیة، اشاره نموده است. او[۴] همینطور اظهار کرده که در سال ۴۰۰ق در نجف از ابن خُمری کوفی اذن داستان اخذ داشته میباشد.
نجاشی[۵] در تفصیل درحال حاضر ابوالحسین اسحاق بن حسن عقرائی تمار گفته که اورا معتکف در کوفه چشم که کتاب کلینی را از خویش او قصه می‌نموده است.
حضور شخصیت‌های فقهی و علمی دیگر در نجف، همانند روضه خوان صدوق و شنیدن حدیث از محمد بن علی بن ادب دهقان[۶] و نیز اقامت بعضا نقبای شیعه‌ها همچون ابن سدره، و اسکان تنی چند از قبیله‌های اهل دانش، مثل آل طحّان، در نجف[۷] در زمره مستندات وجود جنبش علمی در نجف، قبل از روضه خوان الطائفه طوسی، مذکور میباشد.[۸]
حوزه علمیه نجف بعد از ورود روضه خوان طوسی تاریخ با فراز و نشیبی را سپری نموده است که فرایند آن عبارت‌اند از:

عصر شکل گیری و ثبت
این زمان با حضور روضه خوان طوسی در نجف (۴۴۸ـ۴۶۰ق) مقارن میباشد. وی که از شاگردان روحانی اثر گذار و سید مرتضی دانش الهدی بود، بعداز فوت دانش الهدی سر کردگی علمی شیعه‌ها بغداد را برعهده گرفت. اندکی بعداز ورود طغرل سلجوقی به بغداد، ۴۴۹ منزل و کتابخانه اورا در حالی که خودش تا قبل از این به نجف مسافرت کرده بود حریق زدند. مدتی آنگاه، روضه خوان عمل علمی خویش را درین شهر شروع کرد و حوزه نجف با عملکرد‌های وی پاگرفت. روحانی توانست حال و روز تحصیلی نجف را نظم بیشتر دهد و رینگ‌های درسی را تشکیل دهد. جمع‌ای اندک از افرادی که هم پا روضه خوان از بغداد به نجف رفته یا این که شهرتش را شنیده بودند، به وی پیوستند. کتاب امالی یا این که المجالس روحانی گواهِ انضباطی میباشد که وی در حوزه تازه تأسیس نجف در جابجایی علم ها به شاگردانش برقرار کرده بود.[۹] طوسی همینطور علما و شاگردان را به فقه استدلالی و اجتهادی جهت اعطا کرد.

عصر پیروی و رکود
این زمان زمان بر با وفات روحانی طوسی شروع شد و تا اوایل قرن دهم ادامه یافت. عامل ها زیادی در ساخت و ساز رکود بعد از روضه خوان دخیل بودند.

ابتدا آنکه به رغم ابتکارات شگرف وی در حوزه اصول، فقه و دفاعش از فقه تفریعی در حوزه شریعت و توفیقش در اشاعه و تحکیم طریق‌های عامل و استنباط[۱۰] آرا و اظهار نظر او تا برهه زمانی‌ها به جهت عظمت شخصیت وی در مجامع علمی شیعه فارغ از معارض و نقدناپذیر ترویج یافت و پیروانش بیش تر از یک قرن درصدد خرده‌گیری و عیب گیری و پژوهش نظریاتش برنیامدند. به تعبیر و تفسیر شهید ثانی[۱۱] و صاحب و مالک معالم، ابن شهید ثانی[۱۲] همگی فقها فقط ناقل گفته‌های وی بودند.
ادله دیگر این ایستایی، جوانی حوزه نجف بود که نمی‌توانست همپای مراکزی همانند حوزه علمیه بغداد، در واکنش با آرای متعدد، پویایی داشته باشد، مخصوصاً آنکه هنگام مسافرت روحانی از بغداد به نجف، فقط یک سری نادر شمار او‌را ملازمت کرده بودند.[۱۳]
از فی مابین رفتن اقتدار آل بویه که پیوسته مرکز ها و شخصیت‌های علمی شیعه را پایین پشتیبانی خویش داشتند، استدلال موثر دیگری بر رکود بود و مخصوصاً از به عبارتی استارت تصرف عراق به دست سلجوقیان، شیعه زیر فشارهای روزافزون قرار گرفت.
ظهور محمدبن ادریس حلّی (متوفی ۵۹۸ق) در حلّه رونق حوزه علمیه این شهر را به یاور داشت البته همین موضوع به رکود حوزه علمیه نجف عجله بیشتری اعطا کرد. او توانست به روحیه تبعیت بی‌زیرا و چرای مشایخ امامیه که در قبال آرا و فتاوای روضه خوان طوسی تسلیم و منقاد بودند، نقطه پایان دهد و با نقادی آرا و برخی نحوه‌های روضه خوان، روح بازرسی و عیب گیری و تجدیدنظر را به محافل علمی شیعه گشوده آوَرَد.