مجله خبری تشریفات

روحانی بهایی اندیشمند بعدازظهر صفویه به‌عامل هوشمندی بالا و تسلط بر علوم و معارف مجال خود، از صاحبان دانایی و کرامات بود.

اجاره خودرو
نسخه اولیه این نوشته‌ی‌علمی به وسیله علی گودرزی نوشته شده و در تاریخ ۱۴۰۰/۰۴/۲۸ توسط زهرا آذرنیوش به‌روزرسانی شد‌ه‌است.

«بهاءالدین محمد بن حسین عاملی» ملقب به «روضه خوان بهایی» از عالمان عصر صفویه است. وی به‌برهان احاطه بر علوم مختلفی چون فلسفه، عرفان، فقه، نجوم، ریاضی، ادبیات، منطق، تشریفات ترحیم مشهد مهندسی، اخلاق و رفتار و تاریخ، حکیم فرزانه مجال خود بود و آثار اکثری از او بر جای باقی‌مانده است. شیخ بهایی یکی از حکما و فیلسوفان بزرگ ایران می‌باشد؛ اما آنچه این حکیم و اندیشمند تبارک را از دیگر پژوهشگران کشور‌ایران متمایز می‌کند، خلال اشراف بر علوم، عجایب مهندسی و کرامات اسرارآمیزی می باشد که در زمینه ی این شیخ تبارک شنیده‌ایم.
شیخ بهایی چه کسی است؟
شیخ بهایی همان طور که از نامش پیدا می باشد، اصالتا ایرانی خلا. او در جبل‌ دلیل لبنان به دنیا آمد، فرصت کودکی را در آنجا طی کرد و در نوجوانی به‌هم پا خانواده‌اش به کشور ایران آمد. پدر شیخ بهایی مدتی را در شهر قزوین ماند و چون حال و روز علمی این شهر را مناسب روئت کرد، قزوین را برای سکونت گزینش کرد. روضه خوان بهایی در قزوین که کانون علمای آن فرصت بود، زیر نظر پدرش و دیگر اساتید، فراگیری دید و به‌برهان ذکاوت بالا، در وقتی کوتاه گوی سبقت را از دیگر هم‌عصران خود ربود. روضه خوان بهایی در بعد از ظهر صفویه به‌عنوان یک کدام از عالمان این بعدازظهر مطرح شد و توانست تحول‌های چشمگیری را در برخی علوم ساخت و ساز کند.

از شیخ بهایی اثرها و تالیفات مکتوب بسیاری برجای مانده که تحقیقات و نظریه‌های او در موضوع‌های متعدد علوم را در بر می‌گیرد. میرداماد یکی از علمای فرصت و از دوستان نزدیک شیخ بهایی بود که در اکثری از مواقع او‌را ملازمت میکرد.

شیخ بهایی علاوه بر تسلط بر علوم زمان، صاحب و مالک شاهکارهای مهندسی و معماری و صاحب کرامت نیز بود
روضه خوان بهایی علاوه بر اشراف بر علوم فلسفی، فقاهتی، نجوم و ریاضیات، مهندسی بی‌بدیل نیز بود. اثرها و بناهای بازمانده از عصر صفویه که طراحی و مهندسی تشکیل داد آنان را اجرا داده می‌باشد، نمونه‌هایی از شگفتی‌ها زمان می‌باشد. از جمله این اثر ها معماری می‌توان به منارجنبان و حمام روضه خوان بهایی در اصفهان اشاره کرد. این دو اثر جزو شاهکارهای مهندسی روضه خوان بهایی محسوب میشوند که تا به امروز مانند آن‌ها طراحی نشده است.

شیخ بهایی را صاحب و مالک کرامت دانسته‌اند و روایت‌های عجیبی از او بر رمز زبان‌ها می باشد. او در قضیه ادبیات نیز تبحر داشت و آثار وی علامت‌دهنده نبوغ ادبی این اندیشمند گرانقدر می‌باشد.

زندگی‌نامه روحانی بهایی
بهاءالدین محمد بن عزالدین حسین عاملی، متخلص به شیخ بهایی در سال ۹۵۳ هجری قمری در روستای «جبع» در جبل‌ادله چشم به جهان گشود. خانواده او بعداز یک‌سال از این روستا به شهر جبل عامل رفتند و در آنجا بومی شدند و شیخ بهایی تا ۱۰ سالگی به‌همراه خانواده‌اش در‌این شهر زندگی کرد. جبل‌ دلیل از مناطق شیعی‌نشین میهن لبنان محسوب می‌شد که با حضور «شهید ثانی» رونق علمی یافت و به‌تدریج تا قرن دوازدهم هجری یکی از بلندمرتبه‌ترین حیطههای علمیه شیعه شد.

عزالدین، پدر روحانی بهایی با شهید ثانی ارتباط نزدیک داشت. با کشته شدن شهید ثانی، عزالدین و خانواده‌اش امنیت ما یحتاج را نداشتند. با دقت به فشار دولت عثمانی بر شیعسان جبل دلیل و همچنین دعوت حکومت شیعی صفوی در سده‌های دهم و یازدهم هجری، پدر شیخ بهایی تصمیم گرفت جبل عامل را شکاف کنند و راهی کشور‌ایران شوند. در آن مجال، بسیاری از علمای جبل برهان به ایران مسافرت کردند. این خانواده در قزوین، پایتخت آن زمان ایران ساکن شدند.

شیخ بهایی به مقام شیخ الاسلام منصوب شد اما شوق و اشتیاق دیدار مکه و سفرهایی به قصد تکمیل دانش، سبب پشت کردن او به این منصب شد
عزالدین در قزوین به‌عنوان بالاترین مرجع فقاهتی در قلمرو صفوی، منصب «روضه خوان‌الاسلامی» را از شاه طهماسب صفوی دریافت کرد. روحانی بهایی زیر نظر پدر خود و دیگر اساتید بعدازظهر صفویه، تحصیل کرد و در حین کوتاهی از تمامی شاگردان هم زمان خود پیش زمین‌خورد. ذکاوت بالا و عملکرد‌های مستمر در استخراج علوم، منجر توفیق وی شد و توانست بر اکثر علوم زمان خود احاطه یابد و عنوان «حکیم» را از آن خود کند. عنوان حکیم برای محققان و اندیشمندانی به کار می‌رفت که بر تمامی علوم عصر خود، تسلط پیدا کرده و مالک لحاظ می‌شدند.
با تغییر‌و تحول پایتخت حکومت صفویان از قزوین به اصفهان، خانواده شیخ بهایی نیز به اصفهان رفته و در این شهر سکونت یافتند. شیخ بهایی در اصفهان به رده «روحانی الاسلامی» دست یافت؛ اما بعد از گذشت مدتی، تمایل خاصی به آن علامت نداد و از شوق و اشتیاق رفتن به مکه، این مقام را کنار نهاد و راهی سفر حج شد. هجرت وی به مکه، مقطع زمان زیادی زمان بر شد و به مرزو بوم‌های مصر و شام نیز مسافرت کرد. او درین سفرها درپی تکمیل دانش خود در ملاقات با پژوهشگران صوفی بود؛ بعداز مهاجرت به اصفهان رجوع و برگشت و تا نقطه پایان عمر در دربار پادشاه عباس صفوی باقی ماند.

روحانی بهایی در طول مدتی که در قزوین دانش یادگرفت، از محضر اساتید بزرگی بهره جست و در حین وقتی که استاد بود نیز شاگردان بسیاری را تربیت کرد که بعضی چون ملاصدرای شیرازی و ملاحسن حنیفی کاشانی، سرآمد عالمان فرصت خود شدند. روضه خوان بهایی علاوه بر دانش و نگرش والا، صاحب خلق و خوی و خویی بی‌پیرایه نیز بود و از فخرفروشی غربت می کرد.

آرامگاه شیخ بهایی کجاست؟
آدرس: مشهد، حرم مطهر امام رضا، ضلع شمالی صحن امام خمینی (ره) (مشاهده روی نقشه)
شیخ بهایی در اصفهان از فقیه رفت؛ اما مزار او در شهر مشهد جای دارد. شاید استدلال انتقال پیکر وی به مشهد، به خواست خود او بوده است. در منابع تاریخی از سفری که شیخ بهایی با پای پیاده در جوار شاه عباس صفوی به مشهد داشته، صحبت به میان آمده می‌باشد. به نظر می رسد ارادت روحانی بهایی به امام هشتم، منجر این مسافرت وی با پای پیاده به مشهد بوده می باشد.

روحانی بهایی اندیشمند بعدازظهر صفویه به‌عامل هوشمندی بالا و تسلط بر علوم و معارف مجال خود، از صاحبان دانایی و کرامات بود.

اجاره خودرو
نسخه اولیه این نوشته‌ی‌علمی به وسیله علی گودرزی نوشته شده و در تاریخ ۱۴۰۰/۰۴/۲۸ توسط زهرا آذرنیوش به‌روزرسانی شد‌ه‌است.

«بهاءالدین محمد بن حسین عاملی» ملقب به «روضه خوان بهایی» از عالمان عصر صفویه است. وی به‌برهان احاطه بر علوم مختلفی چون فلسفه، عرفان، فقه، نجوم، ریاضی، ادبیات، منطق، تشریفات ترحیم مشهد مهندسی، اخلاق و رفتار و تاریخ، حکیم فرزانه مجال خود بود و آثار اکثری از او بر جای باقی‌مانده است. شیخ بهایی یکی از حکما و فیلسوفان بزرگ ایران می‌باشد؛ اما آنچه این حکیم و اندیشمند تبارک را از دیگر پژوهشگران کشور‌ایران متمایز می‌کند، خلال اشراف بر علوم، عجایب مهندسی و کرامات اسرارآمیزی می باشد که در زمینه ی این شیخ تبارک شنیده‌ایم.
شیخ بهایی چه کسی است؟
شیخ بهایی همان طور که از نامش پیدا می باشد، اصالتا ایرانی خلا. او در جبل‌ دلیل لبنان به دنیا آمد، فرصت کودکی را در آنجا طی کرد و در نوجوانی به‌هم پا خانواده‌اش به کشور ایران آمد. پدر شیخ بهایی مدتی را در شهر قزوین ماند و چون حال و روز علمی این شهر را مناسب روئت کرد، قزوین را برای سکونت گزینش کرد. روضه خوان بهایی در قزوین که کانون علمای آن فرصت بود، زیر نظر پدرش و دیگر اساتید، فراگیری دید و به‌برهان ذکاوت بالا، در وقتی کوتاه گوی سبقت را از دیگر هم‌عصران خود ربود. روضه خوان بهایی در بعد از ظهر صفویه به‌عنوان یک کدام از عالمان این بعدازظهر مطرح شد و توانست تحول‌های چشمگیری را در برخی علوم ساخت و ساز کند.

از شیخ بهایی اثرها و تالیفات مکتوب بسیاری برجای مانده که تحقیقات و نظریه‌های او در موضوع‌های متعدد علوم را در بر می‌گیرد. میرداماد یکی از علمای فرصت و از دوستان نزدیک شیخ بهایی بود که در اکثری از مواقع او‌را ملازمت میکرد.

شیخ بهایی علاوه بر تسلط بر علوم زمان، صاحب و مالک شاهکارهای مهندسی و معماری و صاحب کرامت نیز بود
روضه خوان بهایی علاوه بر اشراف بر علوم فلسفی، فقاهتی، نجوم و ریاضیات، مهندسی بی‌بدیل نیز بود. اثرها و بناهای بازمانده از عصر صفویه که طراحی و مهندسی تشکیل داد آنان را اجرا داده می‌باشد، نمونه‌هایی از شگفتی‌ها زمان می‌باشد. از جمله این اثر ها معماری می‌توان به منارجنبان و حمام روضه خوان بهایی در اصفهان اشاره کرد. این دو اثر جزو شاهکارهای مهندسی روضه خوان بهایی محسوب میشوند که تا به امروز مانند آن‌ها طراحی نشده است.

شیخ بهایی را صاحب و مالک کرامت دانسته‌اند و روایت‌های عجیبی از او بر رمز زبان‌ها می باشد. او در قضیه ادبیات نیز تبحر داشت و آثار وی علامت‌دهنده نبوغ ادبی این اندیشمند گرانقدر می‌باشد.

زندگی‌نامه روحانی بهایی
بهاءالدین محمد بن عزالدین حسین عاملی، متخلص به شیخ بهایی در سال ۹۵۳ هجری قمری در روستای «جبع» در جبل‌ادله چشم به جهان گشود. خانواده او بعداز یک‌سال از این روستا به شهر جبل عامل رفتند و در آنجا بومی شدند و شیخ بهایی تا ۱۰ سالگی به‌همراه خانواده‌اش در‌این شهر زندگی کرد. جبل‌ دلیل از مناطق شیعی‌نشین میهن لبنان محسوب می‌شد که با حضور «شهید ثانی» رونق علمی یافت و به‌تدریج تا قرن دوازدهم هجری یکی از بلندمرتبه‌ترین حیطههای علمیه شیعه شد.

عزالدین، پدر روحانی بهایی با شهید ثانی ارتباط نزدیک داشت. با کشته شدن شهید ثانی، عزالدین و خانواده‌اش امنیت ما یحتاج را نداشتند. با دقت به فشار دولت عثمانی بر شیعسان جبل دلیل و همچنین دعوت حکومت شیعی صفوی در سده‌های دهم و یازدهم هجری، پدر شیخ بهایی تصمیم گرفت جبل عامل را شکاف کنند و راهی کشور‌ایران شوند. در آن مجال، بسیاری از علمای جبل برهان به ایران مسافرت کردند. این خانواده در قزوین، پایتخت آن زمان ایران ساکن شدند.

شیخ بهایی به مقام شیخ الاسلام منصوب شد اما شوق و اشتیاق دیدار مکه و سفرهایی به قصد تکمیل دانش، سبب پشت کردن او به این منصب شد
عزالدین در قزوین به‌عنوان بالاترین مرجع فقاهتی در قلمرو صفوی، منصب «روضه خوان‌الاسلامی» را از شاه طهماسب صفوی دریافت کرد. روحانی بهایی زیر نظر پدر خود و دیگر اساتید بعدازظهر صفویه، تحصیل کرد و در حین کوتاهی از تمامی شاگردان هم زمان خود پیش زمین‌خورد. ذکاوت بالا و عملکرد‌های مستمر در استخراج علوم، منجر توفیق وی شد و توانست بر اکثر علوم زمان خود احاطه یابد و عنوان «حکیم» را از آن خود کند. عنوان حکیم برای محققان و اندیشمندانی به کار می‌رفت که بر تمامی علوم عصر خود، تسلط پیدا کرده و مالک لحاظ می‌شدند.
با تغییر‌و تحول پایتخت حکومت صفویان از قزوین به اصفهان، خانواده شیخ بهایی نیز به اصفهان رفته و در این شهر سکونت یافتند. شیخ بهایی در اصفهان به رده «روحانی الاسلامی» دست یافت؛ اما بعد از گذشت مدتی، تمایل خاصی به آن علامت نداد و از شوق و اشتیاق رفتن به مکه، این مقام را کنار نهاد و راهی سفر حج شد. هجرت وی به مکه، مقطع زمان زیادی زمان بر شد و به مرزو بوم‌های مصر و شام نیز مسافرت کرد. او درین سفرها درپی تکمیل دانش خود در ملاقات با پژوهشگران صوفی بود؛ بعداز مهاجرت به اصفهان رجوع و برگشت و تا نقطه پایان عمر در دربار پادشاه عباس صفوی باقی ماند.

روحانی بهایی در طول مدتی که در قزوین دانش یادگرفت، از محضر اساتید بزرگی بهره جست و در حین وقتی که استاد بود نیز شاگردان بسیاری را تربیت کرد که بعضی چون ملاصدرای شیرازی و ملاحسن حنیفی کاشانی، سرآمد عالمان فرصت خود شدند. روضه خوان بهایی علاوه بر دانش و نگرش والا، صاحب خلق و خوی و خویی بی‌پیرایه نیز بود و از فخرفروشی غربت می کرد.

آرامگاه شیخ بهایی کجاست؟
آدرس: مشهد، حرم مطهر امام رضا، ضلع شمالی صحن امام خمینی (ره) (مشاهده روی نقشه)
شیخ بهایی در اصفهان از فقیه رفت؛ اما مزار او در شهر مشهد جای دارد. شاید استدلال انتقال پیکر وی به مشهد، به خواست خود او بوده است. در منابع تاریخی از سفری که شیخ بهایی با پای پیاده در جوار شاه عباس صفوی به مشهد داشته، صحبت به میان آمده می‌باشد. به نظر می رسد ارادت روحانی بهایی به امام هشتم، منجر این مسافرت وی با پای پیاده به مشهد بوده می باشد.