مجله خبری تشریفات

همانطور که گفتیم تبریز از دیرباز ماوا و مامن شعرا، عرفا و نویسندگان فرهیخته بوده که در کوی ها تشریفات ترحیم مشهد و محله های کهن این شهر معاش می کردند و زمان می گذراندند. کسانی که چه اهل تبریز بوده چه از جای دیگری به اینجا آمده بودند، شیدا این شهر گردیده و وصیت کرده بودند تا در دیار او‌لین ها به خاک ودیعه شوند. در بین محله های گوناگون، کوی سرخاب به جهت اینکه شاعران بخش اعظمی در آن معاش می کردند آوازه و محبوبیت اکثری داشت و بخش اعظمی از بزرگان دوست داشتند تا بعداز مرگ در همین محله دفن شوند. تبریز بعد از قرن ششم و وقتی که راس حکومت اتابکان آذربایجان کنیه گرفت به پناهگاه شاعرانی بدل شد که پیرو معاش آهسته و راحت ای بدور از نبرد و جنگ بودند. خاقانی، ابوالعلا و فلکی از شروان و کمددیواری، ظهیر فاریابی و شاهپور نیشابوری از خراسان به تبریز آمده و درین شهر بومی شدند. این شاعران در آن فرصت در حظیره های (قبر، آرامگاه ابدی) مخصوصی دفن می شدند که ابعاد به آن ها حرم الشعرا گفتند. شاعران دیگری نیز در زمان های گوناگون از ایلخانان تا آق قویونلوها و روزگار صفویه بدین شهر می آمدند و وصیت می کردند در مجاورت خاقانی تعالی دفن شوند. اما تا قبل از قرن هشتم اثری از اسم این قبرستان در اثرها مکتوب به دیده نمی‌خورد. مکانی که با اسم های حظیره الشعرا، حظیره القضاه و گورستان سرخاب نیز از آن خاطر میشد و آوازه پیدا کرده بود. برای نخسین بار در کتاب "لباب الباب" نوشته محمد عوفی در سال 618 ه.ق (600 ه.ش) تفصیل حالی از شاعرانی مانند خاقانی و فارابی -که در حرم الشعرا- دفن میباشند اورده شده میباشد. کهن ترین اشاره به آرامستان سرخاب نیز در کتاب "نزهه القلوب" نوشتن حمدالله مستوفی در سال 740 ه.ق (718 ه.ش) مشاهده می شود. همینطور کتاب "تاریخ گزیده مستوفی" مندرج در سال 730 ه.ق به حرم الشعرا اشاره نموده است. طی سال ها حرم الشعرا با واقعه هایی مانند سیل و ز‌لزله جراحت رویت کرد و نصیب هایی از آن از دربین رفت و صورت ظاهری آن تغییر‌و تحول پیدا کرد. به گونه ای که در سال 1193 و 1194 ه.ق (1158 و 1159 ه.ش) این قبرستان متروک ماند. طباطبایی در کتاب خویش "اولاد اطهار" نوشتن سال 1294 ه.ق (1256 ه.ش) نوشته میباشد که ز‌لزله های سال های 1193 و 94 سبب شد تا اثراتی از بقعه الشعرا باقی نماند. آقای عزیز دولت آبادی -محققی که خویش نیز در‌این بقاع دفن گردیده است- در نوشته‌ی‌علمی ای در زمینه ی ز‌لزله های تبریز نوشته میباشد: با کمال تاسف از مزارات شهریاران شعر و متانت فارسی مثل خاقانی شروانی، اسدی طوسی، ظهیر فاریابی، مجیرالدین بیلقانی، حکیم قطران تبریزی، شاهپور بن محمد اشهری سبزواری، خواجه همام تبریزی و ..... کوچکترین آرم و اثری نمی یابید. در سال 1350 به جهت وجود قبر عارفان و نامدارن بسیار در‌این محوطه دولت تمایل به نوسازی این جای گرفت و مسابقه ای برای مرمت و پیاده سازی بنای یادبود آن برپا کرد. اطلاع رسانی این طرح یادبود در مجله های داده ها، کیهان و روزنامه یغما برگزار و سفارش "غلامرضا فروزان مهر" از در بین پیشنهادهای دیگر برگزیده شد. فعالیت عملیات ایجاد کرد این بنای یادبود در سال 1351 با جدیت پیگیری شد و به پیش رفت و تا سال 1361 ادامه پیدا کرد. آن گاه وزارت فرهنگ وتمدن و پند متولی این موسسه شد و اجرای ساماندهی طرح بقاع الشعرا را بر ذمه گرفت. اما بنای یادبود حرم الشعرا فقط بخشی از برنامه ای میباشد که آقای فروزانمهر ارایه داده بود. مطابق این طرح قرار بود فردوس فرهنگی برای تجمع هنرمندان و هنردوستان دراین جا ساخته خواهد شد. گروه ای تاریخی و فرهنگی که در شکل ساخته شدن به طور بدون نقص می توانست با دسته های فرهنگی مانند حافظیه و سعدیه رقابت نماید. این طرحِ فرهنگیِ 11 هزار مترمربعی دربرگیرنده تشکیل داد آرامگاه، موزه، نمایشگاه و پیاده راهی بود که می خواست بخشها گوناگون تاریخی سرخاب را به یکدیگر متصل نماید. در طی امسال ها البته هنوز طرح پایانی بقعه الشعرا کاملا به اعمال درنیامده میباشد و معین وجود ندارد چه وقتی آیتم افتتاح بدون نقص قرار گیرد.

همانطور که گفتیم تبریز از دیرباز ماوا و مامن شعرا، عرفا و نویسندگان فرهیخته بوده که در کوی ها تشریفات ترحیم مشهد و محله های کهن این شهر معاش می کردند و زمان می گذراندند. کسانی که چه اهل تبریز بوده چه از جای دیگری به اینجا آمده بودند، شیدا این شهر گردیده و وصیت کرده بودند تا در دیار او‌لین ها به خاک ودیعه شوند. در بین محله های گوناگون، کوی سرخاب به جهت اینکه شاعران بخش اعظمی در آن معاش می کردند آوازه و محبوبیت اکثری داشت و بخش اعظمی از بزرگان دوست داشتند تا بعداز مرگ در همین محله دفن شوند. تبریز بعد از قرن ششم و وقتی که راس حکومت اتابکان آذربایجان کنیه گرفت به پناهگاه شاعرانی بدل شد که پیرو معاش آهسته و راحت ای بدور از نبرد و جنگ بودند. خاقانی، ابوالعلا و فلکی از شروان و کمددیواری، ظهیر فاریابی و شاهپور نیشابوری از خراسان به تبریز آمده و درین شهر بومی شدند. این شاعران در آن فرصت در حظیره های (قبر، آرامگاه ابدی) مخصوصی دفن می شدند که ابعاد به آن ها حرم الشعرا گفتند. شاعران دیگری نیز در زمان های گوناگون از ایلخانان تا آق قویونلوها و روزگار صفویه بدین شهر می آمدند و وصیت می کردند در مجاورت خاقانی تعالی دفن شوند. اما تا قبل از قرن هشتم اثری از اسم این قبرستان در اثرها مکتوب به دیده نمی‌خورد. مکانی که با اسم های حظیره الشعرا، حظیره القضاه و گورستان سرخاب نیز از آن خاطر میشد و آوازه پیدا کرده بود. برای نخسین بار در کتاب "لباب الباب" نوشته محمد عوفی در سال 618 ه.ق (600 ه.ش) تفصیل حالی از شاعرانی مانند خاقانی و فارابی -که در حرم الشعرا- دفن میباشند اورده شده میباشد. کهن ترین اشاره به آرامستان سرخاب نیز در کتاب "نزهه القلوب" نوشتن حمدالله مستوفی در سال 740 ه.ق (718 ه.ش) مشاهده می شود. همینطور کتاب "تاریخ گزیده مستوفی" مندرج در سال 730 ه.ق به حرم الشعرا اشاره نموده است. طی سال ها حرم الشعرا با واقعه هایی مانند سیل و ز‌لزله جراحت رویت کرد و نصیب هایی از آن از دربین رفت و صورت ظاهری آن تغییر‌و تحول پیدا کرد. به گونه ای که در سال 1193 و 1194 ه.ق (1158 و 1159 ه.ش) این قبرستان متروک ماند. طباطبایی در کتاب خویش "اولاد اطهار" نوشتن سال 1294 ه.ق (1256 ه.ش) نوشته میباشد که ز‌لزله های سال های 1193 و 94 سبب شد تا اثراتی از بقعه الشعرا باقی نماند. آقای عزیز دولت آبادی -محققی که خویش نیز در‌این بقاع دفن گردیده است- در نوشته‌ی‌علمی ای در زمینه ی ز‌لزله های تبریز نوشته میباشد: با کمال تاسف از مزارات شهریاران شعر و متانت فارسی مثل خاقانی شروانی، اسدی طوسی، ظهیر فاریابی، مجیرالدین بیلقانی، حکیم قطران تبریزی، شاهپور بن محمد اشهری سبزواری، خواجه همام تبریزی و ..... کوچکترین آرم و اثری نمی یابید. در سال 1350 به جهت وجود قبر عارفان و نامدارن بسیار در‌این محوطه دولت تمایل به نوسازی این جای گرفت و مسابقه ای برای مرمت و پیاده سازی بنای یادبود آن برپا کرد. اطلاع رسانی این طرح یادبود در مجله های داده ها، کیهان و روزنامه یغما برگزار و سفارش "غلامرضا فروزان مهر" از در بین پیشنهادهای دیگر برگزیده شد. فعالیت عملیات ایجاد کرد این بنای یادبود در سال 1351 با جدیت پیگیری شد و به پیش رفت و تا سال 1361 ادامه پیدا کرد. آن گاه وزارت فرهنگ وتمدن و پند متولی این موسسه شد و اجرای ساماندهی طرح بقاع الشعرا را بر ذمه گرفت. اما بنای یادبود حرم الشعرا فقط بخشی از برنامه ای میباشد که آقای فروزانمهر ارایه داده بود. مطابق این طرح قرار بود فردوس فرهنگی برای تجمع هنرمندان و هنردوستان دراین جا ساخته خواهد شد. گروه ای تاریخی و فرهنگی که در شکل ساخته شدن به طور بدون نقص می توانست با دسته های فرهنگی مانند حافظیه و سعدیه رقابت نماید. این طرحِ فرهنگیِ 11 هزار مترمربعی دربرگیرنده تشکیل داد آرامگاه، موزه، نمایشگاه و پیاده راهی بود که می خواست بخشها گوناگون تاریخی سرخاب را به یکدیگر متصل نماید. در طی امسال ها البته هنوز طرح پایانی بقعه الشعرا کاملا به اعمال درنیامده میباشد و معین وجود ندارد چه وقتی آیتم افتتاح بدون نقص قرار گیرد.