مجله خبری تشریفات

رغبت به اهل بیت
در اتفاق ها بعداز قتل عثمان، سه تیم از اشعریان را می‌اقتدار بازشناخت: گروهی از اشعریان در طی فتوحات به شام رفته بودند و در مبارزه معاویه با امام علی(ع) در سپاه معاویه و طرفدار وی بودند. گروهی از اشعریان نیز در کوفه به رهبری ابو موسی اشعری از علی و عثمان گوشه گرفتند و گروهی دیگر به رهبری صاحب و مالک بن عامر به تشیع و طرفداری از علی(ع) رغبت پیدا کردند و همین مجموعه‌ ابعاد به قم تشریفات ترحیم مشهد آمدند.[۱۹]

درباره سوابق تشیع این مجموعه از اشعریان گزارش‌های متعددی نیست؛ ولی مواقعی نقل شد‌ه‌است:

یکی گزارش‌ها کمپانی صاحب بن عامر در پیکار صفین در سپاه امام علی(ع) میباشد.[۲۰]

درباره رغبت سائب فرزند صاحب و مالک به تشیع نیز روایاتی در منابع بیان شده برای مثال این که هنگام تکان امام علی(ع) برای جنگ با اهل جمل، آن حضرت به ابوموسی اشعری دستور بسیج عموم کوفه را اعطا کرد، ابو موسی که موافق عدم وجود از سائب بن صاحب اشعری مشورت کردن خواست و سائب اورا به اطاعت از امر امام(ع) پیشنهاد کرد.[۲۱]

دیگر این که: هنگامی عبدالله بن فرمان بردار استدلال کوفه از سوی زبیریان، سیره قدمت و عثمان را مبنای حکومت خویش قرار بخشید، سائب بن صاحب اشعری اعتراض کرده و خلال انتقاد سیره عثمان وعمر، اعلام کرد ما فقط به سیره علی(ع) راضی می‌شویم.[۲۲]

کمپانی فعال او در قیام مختار[۲۳] که به اسم خونخواهی از اهل بیت بود، مویدی بر حضور او در کارها سیاسی و اجتماعی به اسم اهل بیت میباشد. هنگامی مختار بر احوال کوفه مسلط شد سائب خطبه‌ای خواند و در اولِ آن اظهار کرد: یا این که شیعة آل پیامبر الله.[۲۴]

او هنگام کشته شدن به دست سپاه زبیریان این دو بیتی را می خواند:

یا این که سائب ابن صاحب یا این که اشعری (ای سائب پسر صاحب و مالک اشعری)
اشدد علی الدرع کی لا انثنی (زره را بر خودت سفت کن تا به معاند رغبت پیدا نکنی)
حسبی اینجانب العتره اولاد النبی (از بستگان رسول(ص) فرزندان وی من را بس میباشد)
حسبی علی و علی و علی.[۲۵] (منرا علی و علی و علی بس میباشد)
فرزندان و فرزندان اخوی او نیز بر همین نظریه بودند.

سفر به جمهوری اسلامی ایران
به نقل کتاب تاریخ قم، درباره انگیزه هجرت اشعریان به کشور‌ایران سه گزارش وجود دارااست:

مطابق برخی احادیث به جهت سوابق همیاری اشعریان با امام علی(ع) و کمپانی آن‌ها در قیام مختار، حجاج بن یوسف ثقفی دلیل خلیفه بر عراق، بر وی دشوار گرفت. او محمد بن سائب را به آذربایجان تبعید کرد البته محمد در کوفه نهان شد، حجاج بر وی دست یافت و به قتل رساند.[۲۶] بعداز کشته شدن محمد بن سائب، اشعریان از کوفه بیرون شدند.[۲۷]

بعضی احادیث تاریخی، خروج اشعریان از کوفه را به کمپانی آن ها در قیام ضد اموی «عبدالرحمن بن محمد بن اشعث» مربوط دانسته‌اند. حجاج پس از به زانودرآوردن ابن اشعث، بر اشعریان خشم گرفت و صرفا سه روز به آنها مجال بخشید تا کوفه را شکاف نمایند و دستورداد بعداز سه روز هر که از آل سائب بن صاحب را یافتند، بکشند.[۲۸]

قصه دیگری درباره انگیزه کوچ اشعریان به کشور ایران وجود داراست و آن بدرفتاری احوص اشعری با کشاورزان اهل ایران میباشد که در زمین‌های وی عمل می‌کردند. بر طبق این قصه، حجاج، احوص را در سال ۹۳ق بدین ادله به زندان افکند و آنگاه او‌را به پادرمیانی برادرش عبدالله آزاد کرد. عبدالله که از خشم دریافت کردن مجدد حجاج بر برادرش میترسید مسافرت از کوفه را راه حل فعالیت دانست.

به هر روی، فرزندان سائب از کوفه کوچ کردند، فرزندان سعد بن صاحب و مالک نیز به آن ها پیوستند، اولاد سعد به سوی قم آمده و در آنجا خانه گزیدند،[۲۹] به این ترتیب آحاد فرزندان صاحب بن عامر به سوی جمهوری اسلامی ایران مهاجرت کردند، آن ها و عده ای از خدمتگزاران، تکان نموده و در مرکز آن‌ها عبدالله و احوص پسران سعد اشعری بودند،[۳۰] بعد از مدتی اقوام و قبیله اشعریان به قم سفر کردند.[۳۱][۳۲]

رغبت به اهل بیت
در اتفاق ها بعداز قتل عثمان، سه تیم از اشعریان را می‌اقتدار بازشناخت: گروهی از اشعریان در طی فتوحات به شام رفته بودند و در مبارزه معاویه با امام علی(ع) در سپاه معاویه و طرفدار وی بودند. گروهی از اشعریان نیز در کوفه به رهبری ابو موسی اشعری از علی و عثمان گوشه گرفتند و گروهی دیگر به رهبری صاحب و مالک بن عامر به تشیع و طرفداری از علی(ع) رغبت پیدا کردند و همین مجموعه‌ ابعاد به قم تشریفات ترحیم مشهد آمدند.[۱۹]

درباره سوابق تشیع این مجموعه از اشعریان گزارش‌های متعددی نیست؛ ولی مواقعی نقل شد‌ه‌است:

یکی گزارش‌ها کمپانی صاحب بن عامر در پیکار صفین در سپاه امام علی(ع) میباشد.[۲۰]

درباره رغبت سائب فرزند صاحب و مالک به تشیع نیز روایاتی در منابع بیان شده برای مثال این که هنگام تکان امام علی(ع) برای جنگ با اهل جمل، آن حضرت به ابوموسی اشعری دستور بسیج عموم کوفه را اعطا کرد، ابو موسی که موافق عدم وجود از سائب بن صاحب اشعری مشورت کردن خواست و سائب اورا به اطاعت از امر امام(ع) پیشنهاد کرد.[۲۱]

دیگر این که: هنگامی عبدالله بن فرمان بردار استدلال کوفه از سوی زبیریان، سیره قدمت و عثمان را مبنای حکومت خویش قرار بخشید، سائب بن صاحب اشعری اعتراض کرده و خلال انتقاد سیره عثمان وعمر، اعلام کرد ما فقط به سیره علی(ع) راضی می‌شویم.[۲۲]

کمپانی فعال او در قیام مختار[۲۳] که به اسم خونخواهی از اهل بیت بود، مویدی بر حضور او در کارها سیاسی و اجتماعی به اسم اهل بیت میباشد. هنگامی مختار بر احوال کوفه مسلط شد سائب خطبه‌ای خواند و در اولِ آن اظهار کرد: یا این که شیعة آل پیامبر الله.[۲۴]

او هنگام کشته شدن به دست سپاه زبیریان این دو بیتی را می خواند:

یا این که سائب ابن صاحب یا این که اشعری (ای سائب پسر صاحب و مالک اشعری)
اشدد علی الدرع کی لا انثنی (زره را بر خودت سفت کن تا به معاند رغبت پیدا نکنی)
حسبی اینجانب العتره اولاد النبی (از بستگان رسول(ص) فرزندان وی من را بس میباشد)
حسبی علی و علی و علی.[۲۵] (منرا علی و علی و علی بس میباشد)
فرزندان و فرزندان اخوی او نیز بر همین نظریه بودند.

سفر به جمهوری اسلامی ایران
به نقل کتاب تاریخ قم، درباره انگیزه هجرت اشعریان به کشور‌ایران سه گزارش وجود دارااست:

مطابق برخی احادیث به جهت سوابق همیاری اشعریان با امام علی(ع) و کمپانی آن‌ها در قیام مختار، حجاج بن یوسف ثقفی دلیل خلیفه بر عراق، بر وی دشوار گرفت. او محمد بن سائب را به آذربایجان تبعید کرد البته محمد در کوفه نهان شد، حجاج بر وی دست یافت و به قتل رساند.[۲۶] بعداز کشته شدن محمد بن سائب، اشعریان از کوفه بیرون شدند.[۲۷]

بعضی احادیث تاریخی، خروج اشعریان از کوفه را به کمپانی آن ها در قیام ضد اموی «عبدالرحمن بن محمد بن اشعث» مربوط دانسته‌اند. حجاج پس از به زانودرآوردن ابن اشعث، بر اشعریان خشم گرفت و صرفا سه روز به آنها مجال بخشید تا کوفه را شکاف نمایند و دستورداد بعداز سه روز هر که از آل سائب بن صاحب را یافتند، بکشند.[۲۸]

قصه دیگری درباره انگیزه کوچ اشعریان به کشور ایران وجود داراست و آن بدرفتاری احوص اشعری با کشاورزان اهل ایران میباشد که در زمین‌های وی عمل می‌کردند. بر طبق این قصه، حجاج، احوص را در سال ۹۳ق بدین ادله به زندان افکند و آنگاه او‌را به پادرمیانی برادرش عبدالله آزاد کرد. عبدالله که از خشم دریافت کردن مجدد حجاج بر برادرش میترسید مسافرت از کوفه را راه حل فعالیت دانست.

به هر روی، فرزندان سائب از کوفه کوچ کردند، فرزندان سعد بن صاحب و مالک نیز به آن ها پیوستند، اولاد سعد به سوی قم آمده و در آنجا خانه گزیدند،[۲۹] به این ترتیب آحاد فرزندان صاحب بن عامر به سوی جمهوری اسلامی ایران مهاجرت کردند، آن ها و عده ای از خدمتگزاران، تکان نموده و در مرکز آن‌ها عبدالله و احوص پسران سعد اشعری بودند،[۳۰] بعد از مدتی اقوام و قبیله اشعریان به قم سفر کردند.[۳۱][۳۲]