نقش روحانی طوسی در تکامل فقه شیعی
وارد کردن نحوه عقلگرایانه و عامل گرایانه در استنباط احکام شرعی اکثر زمان ها تحت عنوان پررنگترین دستاورد روضه خوان طوسی در تاریخ فقه شیعی شناخته میشود. قبل از روضه خوان طوسی طرز حدیث گرایانه بر تفکر دینی شیعهها برنده بود. روضه خوان طوسی در کتاب المبسوط با منفعت گیری از طریق اجتهادی به استنباط احکام از احادیث مبنی بر قواعد اصولی پرداخت. نحوه اجتهادی روحانی طوسی اثر عمیقی بر سیر تاریخی فقه شیعه گذاشت و این نحوه تا مقطعها فارغ از حریف دربین فقهای شیعه به شغل دریافت شد.[۲۲] بعد از روضه خوان حتی آرای دینی او نیز مقبول علما بود و کسی جسارت مخالفت با نظرها او را نداشت، تا اینکه ابن ادریس (متوفی حدود ۵۹۷ق) باب اعتراض بر او را تشریفات ترحیم مشهد گشود.[۲۳]
حل قضیه تعارض احادیث رسیده از امامان، از گرفتاریهای روضه خوان طوسی بود. وی با کتابت کتابهای تهذیب الاحکام و الاستبصار فیما اختلف اینجانب الاخبار احادیث متعارض را توده اوری کرد و به تأویل و توجیه تعارضها و شیوه حل تعارض و استنباط احکام از این احادیث پرداخت. دقت به فقه تطبیقی یا این که فقه مقارن از خصوصیتهای پندار فقاهتی روحانی طوسی میباشد. تاثیر اساسی وی دراین باره کتاب الخلاف فی الاحکام میباشد.[۲۴]
ابتکار در تفسیرنگاری
نوشتهی علمیٔ اساسی: التبیان فی تعبیروتفسیر القرآن
روضه خوان طوسی تالیف کننده کتاب التبیان فی تعبیر القرآن میباشد. کتاب التبیان اول تعبیروتفسیر نوشته شیعهها میباشد که کل سورههای قرآن را در برمیگرفت. تفسیرهای شیعه ها قبل از روضه خوان طوسی فقط به نقل روایاتی در تعبیروتفسیر آیه ها قرآن بسنده میکردند. اعتنا روحانی طوسی به آرای محققان شیعه و سنی و انتقاد و نظارت آرای تفسیری دیگر مفسران، به کار گیری از متن ها ادبی عرب قبل از اسلام و ارائه داده ها درباره کلمه ها غریب قرآن و اختلاف خواندن و مسائل فقاهتی و کلامی و بلاغی آیه ها قرآن برای مثال خصوصیتهای این تعبیروتفسیر میباشد. [۲۵]
از نگاه بعضا، دیگر خصوصیت نحوه تفسیری روضه خوان طوسی، روش اجتهادی و عقل گرایانه وی در تعبیروتفسیر قران میباشد که با روش روایی مفسران پیش از وی مختلف بود. روضه خوان طوسی با استناد به آیه ها قرآنی، قرآن را متنی قابل درک برای عقل آدم میداند و روایاتی را که فقط رویه درک قرآن را مراجعه به روایات می دانند، نمیپذیرد.[۲۶]
کنگره هزاره روحانی طوسی
نوشتهی علمیٔ مهم: کنگره هزاره روضه خوان طوسی
بزرگداشت هزارمین سال به دنیا آمدن روحانی طوسی (۳۸۵ق- ۴۶۰ق) در سال ۱۳۴۸ش در مشهد برگزار شد. دراین بزرگداشت، شخصیت، آرا و پندارهای روحانی طوسی بوسیله اندیشمندان داخلی و فرنگی گزینه گفت و گو و نظارت قرار گرفت. دسته مقاله ها و سخنرانیهایی که دراین کنگره ارائه شد، در پوسته جزوه و کتاب منتشر شوید.
عده ای از اندیشمندان در کنگره بزرگداشت روحانی طوسی _ سال ۱۳۴۸ش
بازرسی بیشتر
طوسیپژوهی (گروه مقالاتی در رسیدگی آراء، حال و روز و اثر ها روضه خوان طوسی)؛ عده ای از نویسندگان به همت مهدی شرکت زارع، نشر دهنده، کتاب فروشی، طهران، ۱۳۹۲ش. این کتاب ۸۵۲ شیت دارااست و ۳۵ نوشتهی علمی در امر گستردن درحال حاضر و اثر ها روحانی طوسی را در بردارد.[۲۷]
هزاره روحانی طوسی، تتظیم و پیشگفتار، علی دوانی، طهران، امیرکبیر، ۱۳۶۲ش.
فکر سیاسی روحانی طوسی، سید محمدرضا موسویان، انتشارات بوستان کتاب قم، ۱۳۸۹ش.
پانویس
آقابزرگ تهرانی،، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
«سرویس ها روضه خوان طوسی به به جا مانده علمی شیعه»، وب سایت خزانه مقالهها جمهوری اسلامی ایران.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱و ۱۶۲.
دوانی، سیری در معاش روضه خوان طوسی، ۱۳۶۲ش، ص۲۰.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۶ق، ج۹، ۱۶۰.
نقش روحانی طوسی در تکامل فقه شیعی
وارد کردن نحوه عقلگرایانه و عامل گرایانه در استنباط احکام شرعی اکثر زمان ها تحت عنوان پررنگترین دستاورد روضه خوان طوسی در تاریخ فقه شیعی شناخته میشود. قبل از روضه خوان طوسی طرز حدیث گرایانه بر تفکر دینی شیعهها برنده بود. روضه خوان طوسی در کتاب المبسوط با منفعت گیری از طریق اجتهادی به استنباط احکام از احادیث مبنی بر قواعد اصولی پرداخت. نحوه اجتهادی روحانی طوسی اثر عمیقی بر سیر تاریخی فقه شیعه گذاشت و این نحوه تا مقطعها فارغ از حریف دربین فقهای شیعه به شغل دریافت شد.[۲۲] بعد از روضه خوان حتی آرای دینی او نیز مقبول علما بود و کسی جسارت مخالفت با نظرها او را نداشت، تا اینکه ابن ادریس (متوفی حدود ۵۹۷ق) باب اعتراض بر او را تشریفات ترحیم مشهد گشود.[۲۳]
حل قضیه تعارض احادیث رسیده از امامان، از گرفتاریهای روضه خوان طوسی بود. وی با کتابت کتابهای تهذیب الاحکام و الاستبصار فیما اختلف اینجانب الاخبار احادیث متعارض را توده اوری کرد و به تأویل و توجیه تعارضها و شیوه حل تعارض و استنباط احکام از این احادیث پرداخت. دقت به فقه تطبیقی یا این که فقه مقارن از خصوصیتهای پندار فقاهتی روحانی طوسی میباشد. تاثیر اساسی وی دراین باره کتاب الخلاف فی الاحکام میباشد.[۲۴]
ابتکار در تفسیرنگاری
نوشتهی علمیٔ اساسی: التبیان فی تعبیروتفسیر القرآن
روضه خوان طوسی تالیف کننده کتاب التبیان فی تعبیر القرآن میباشد. کتاب التبیان اول تعبیروتفسیر نوشته شیعهها میباشد که کل سورههای قرآن را در برمیگرفت. تفسیرهای شیعه ها قبل از روضه خوان طوسی فقط به نقل روایاتی در تعبیروتفسیر آیه ها قرآن بسنده میکردند. اعتنا روحانی طوسی به آرای محققان شیعه و سنی و انتقاد و نظارت آرای تفسیری دیگر مفسران، به کار گیری از متن ها ادبی عرب قبل از اسلام و ارائه داده ها درباره کلمه ها غریب قرآن و اختلاف خواندن و مسائل فقاهتی و کلامی و بلاغی آیه ها قرآن برای مثال خصوصیتهای این تعبیروتفسیر میباشد. [۲۵]
از نگاه بعضا، دیگر خصوصیت نحوه تفسیری روضه خوان طوسی، روش اجتهادی و عقل گرایانه وی در تعبیروتفسیر قران میباشد که با روش روایی مفسران پیش از وی مختلف بود. روضه خوان طوسی با استناد به آیه ها قرآنی، قرآن را متنی قابل درک برای عقل آدم میداند و روایاتی را که فقط رویه درک قرآن را مراجعه به روایات می دانند، نمیپذیرد.[۲۶]
کنگره هزاره روحانی طوسی
نوشتهی علمیٔ مهم: کنگره هزاره روضه خوان طوسی
بزرگداشت هزارمین سال به دنیا آمدن روحانی طوسی (۳۸۵ق- ۴۶۰ق) در سال ۱۳۴۸ش در مشهد برگزار شد. دراین بزرگداشت، شخصیت، آرا و پندارهای روحانی طوسی بوسیله اندیشمندان داخلی و فرنگی گزینه گفت و گو و نظارت قرار گرفت. دسته مقاله ها و سخنرانیهایی که دراین کنگره ارائه شد، در پوسته جزوه و کتاب منتشر شوید.
عده ای از اندیشمندان در کنگره بزرگداشت روحانی طوسی _ سال ۱۳۴۸ش
بازرسی بیشتر
طوسیپژوهی (گروه مقالاتی در رسیدگی آراء، حال و روز و اثر ها روضه خوان طوسی)؛ عده ای از نویسندگان به همت مهدی شرکت زارع، نشر دهنده، کتاب فروشی، طهران، ۱۳۹۲ش. این کتاب ۸۵۲ شیت دارااست و ۳۵ نوشتهی علمی در امر گستردن درحال حاضر و اثر ها روحانی طوسی را در بردارد.[۲۷]
هزاره روحانی طوسی، تتظیم و پیشگفتار، علی دوانی، طهران، امیرکبیر، ۱۳۶۲ش.
فکر سیاسی روحانی طوسی، سید محمدرضا موسویان، انتشارات بوستان کتاب قم، ۱۳۸۹ش.
پانویس
آقابزرگ تهرانی،، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
«سرویس ها روضه خوان طوسی به به جا مانده علمی شیعه»، وب سایت خزانه مقالهها جمهوری اسلامی ایران.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱.
آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ۱۴۳۰ق، ج۲، ص۱۶۱و ۱۶۲.
دوانی، سیری در معاش روضه خوان طوسی، ۱۳۶۲ش، ص۲۰.
امین، اعیان الشیعة، ۱۴۰۶ق، ج۹، ۱۶۰.
خدمات صفر تا صد تشریفات ترحیم مشهد؛ از برنامهریزی تا پایان مراسم